Almatyda oqýshy oryndarynyń tapshylyǵy máselesi nelikten sheshilmeı keledi

Almaty - halyq sany joǵary qarqynmen kóbeıip jatqan óńirlerdiń biri. Oǵan tabıǵı ósim, ıaǵnı týý deńgeıi jáne ishki kóshi-qon áser etip keledi. Bul jyl saıyn áleýmettik ınfraqurylymǵa, sonyń ishinde mektepterge túsetin júktemeni arttyrady.

Almaty qalasy Bilim basqarmasy basshysynyń orynbasary Bıbigúl Malǵajdarovanyń aıtýynsha, bıyl qyrkúıekte jalpy jobalyq syıymdylyǵy 11 050 oqýshy ornyna arnalǵan 8 jańa mektep paıdalanýǵa berilýi tıis. Jańa nysandardyń kóp bóligi Túrksib jáne Alataý aýdandarynda ashylady.

Odan bólek oqý jylynyń basynda jumys istep turǵan mektepterdiń janynan soǵylǵan úsh japsarlas nysandy aıaqtaý josparlanǵan. Árqaısysy 300 oryndyq qosymsha korpýstar Jetisý aýdanyndaǵy №112, Almaly aýdanyndaǵy №16 jáne Túrksib aýdanyndaǵy №170 mektepterdiń janynan ashylady. Alaıda aýqymdy qurylysqa qaramastan Almaty úshin oqýshy oryndarynyń tarshylyǵy ózekti másele bolyp qala beredi. 2025-2026 oqý jylynyń sońynda tapshylyq 29 735 oryn bolǵan. Bul máseleni sheshýdiń basty quraldarynyń biri - «Keleshek mektepteri» ulttyq jobasy bolmaq. Onyń sheńberinde 2024-2026 jyldar aralyǵynda jalpy jobalyq qýaty 34,8 myń oqýshy ornyna arnalǵan 21 mektepti salý qarastyrylǵan. Onyń 14-i paıdalanýǵa berilse, al qalǵan 7 mektepti 2026 jyldyń 1 qyrkúıegine deıin ashý josparlanyp otyr.

Bolashaqta qurylys aýqymyn aıtarlyqtaı ulǵaıtý kózdelgen. Oqýshy oryndaryna qajettiliktiń qalalyq kartasy negizinde Almaty ákimdigi jalpy jobalyq qýaty 105 myń oqýshyǵa arnalǵan 69 mektep salýdy josparlap otyr. Bilim basqarmasynyń ókilderi bul jospardy iske asyrý qazirgi máseleni sheship qana qoımaı, bolashaqta oryn tapshylyǵynyń týyndaýyna jol bermeıtinin atap ótti.

Almatyny «Soltústik», «Batys», «Ońtústik-Batys», «Shyǵys qaqpasy» jáne «Tarıhı ortalyq» polıortalyqtary boıynsha damytý kezinde bul máselege erekshe kóńil bólinedi. Sebebi jańa turǵyn úı keshenderiniń belsendi qurylysy mektepterge, balabaqshalarǵa jáne basqa da áleýmettik nysandarǵa degen qajettilikti arttyryp jatyr.

- Jańa oqýshy oryndaryn qurý synyptardyń tolý deńgeıin tómendetýge jáne pedagogterge ár balaǵa kóbirek kóńil bólýge múmkindik beredi, - dep habarlady basqarmadan.

Almaty mektepteri eki aýysymda jumys isteıdi

Qalada oqytýdyń eki aýysymmen júrýi da ózekti másele bolyp qala beredi. 2025-2026 oqý jylynda Almatyda 227 memlekettik mektep jumys istedi. Olardyń ishinde tek 48 mektep bir aýysymda, al 179-y eki aýysymda bilim berdi. Biraq úsh aýysymdy memlekettik mektepter bolmady. Qazirgi ýaqytta qaladaǵy memlekettik mektepterdiń shamamen 79%-y eki aýysymda jumys isteıdi.

1,5 myńnan astam pedagog jetispeıdi

Oqýshy oryndarynyń tapshylyǵymen qatar qalada sapaly kadr máselesi de ózekti. Almatynyń bilim berý júıesinde jekelegen pánder boıynsha 1 556 pedagogıkalyq qyzmetker jetispeıdi, ıaǵnı osynsha bos oryn bar.

Qalaǵa eń qajetti maman — matematıka muǵalimderi. Mundaı 204 bos oryn bar, ol jalpy sannyń 13,11%-yn quraıdy. Suranys boıynsha ekinshi orynda bastaýysh synyp muǵalimderi tur — 183 bos oryn (11,76%). Sondaı-aq mektepterge 143 orys tili muǵalimi (9,19%), 87 tarıh muǵalimi (5,59%), 80 ınformatıka muǵalimi (5,14%) jáne 63 fızıka muǵalimi (4,05%) qajet.

Bıbigúl Malǵajdarova maman jetispeýshiligine áser etken birneshe sebepti atap ótti. Olardyń qatarynda — oqýshylar sanynyń ósýi, jańa mektepterdiń qurylysy, ýrbanızatsııa men halyqtyń kóshi-qony, jekelegen pedagogıkalyq mamandyqtar boıynsha joǵary oqý oryndary túlekteriniń jetkiliksiz kelýi, ınklıýzıvti bilim berýdiń keńeıýi, jas mamandar arasyndaǵy turaqsyzdyq jáne jekemenshik mekteptermen básekelestik bar.

— Kadr máselesin sheshý úshin tapshy mamandyqtar boıynsha memlekettik bilim berý tapsyrysy qalyptastyrylady, ákim granttary beriledi, pedagogıkalyq joǵary oqý oryndarymen jáne kolledjdermen yntymaqtastyq damıdy, sondaı-aq jas muǵalimderdi áleýmettik qoldaýdy kúsheıtý sharalary qabyldanyp jatyr, — dedi basqarma basshysynyń orynbasary.

Mektepterge 57 mıllıard teńge baǵyttalady

2026 jyly mektep ınfraqurylymyn damytýǵa da qomaqty qarajat qarastyrylǵan. Almatynyń memlekettik mektepterin salýǵa, jańartýǵa jáne kúrdeli jóndeýge jergilikti bıýdjetten 54 mıllıard teńge bólingen. Qarjylandyrý Qurylys basqarmasynyń jelisi boıynsha júrgiziledi. Taǵy 3,6 mıllıard teńge jergilikti bıýdjetten Bilim basqarmasy jelisi boıynsha memlekettik mektepterdi aǵymdaǵy jóndeýge kózdelgen.

Osylaısha, 2026 jyly qalanyń memlekettik mektepterin salýǵa, qaıta jańartýǵa, kúrdeli jáne aǵymdaǵy jóndeýge qarastyrylǵan qarajattyń jalpy kólemi 57,6 mıllıard teńgege jetti.

Eske salaıyq, Qazaqstandaǵy jeke mektepterde oqý aqysy qansha ekenin jazǵanbyz.