Almatyda qarbyz ben qaýyn tekserildi: nátıjesi qandaı
ALMATY. KAZINFORM — Almatyda jaz bastalǵaly beri qarbyz ben qaýynnan ýlaný deregi tirkelgen joq. Bul týraly qalalyq sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq baqylaý departamenti basshysynyń orynbasary Ásel Qalyqova aıtty.
Onyń aıtýynsha, jazda taǵamnan ýlaný men jiti ishek ınfektsııasynyń qaýpi únemi artady. Sebebi joǵary temperatýrada azyq-túlik tez buzylady. Ásirese saqtaý, tasymaldaý men satý talaptaryn saqtamaý oǵan áser etedi.
— Qalada ázirge taǵamnan jappaı ýlaný bolǵan joq. Osy jyldyń 6 aıynda bakterııalyq taǵamnan ýlanǵan 32 adam anyqtaldy, bul byltyrǵy ýaqytpen salystyrǵanda 13,7%-ǵa az. Tirkelgen 32 adamnyń 21-i (65,6%) — 14 jasqa deıingi balalar, — dedi Ásel Qalyqova.
Maman jazda qarbyz ben qaýynnyń sapasyna erekshe kóńil bólinetinin atap ótti. Atalǵan ónimder satylatyn oryndarda olardyń úlgileri alynyp, zerthanada tekseriledi. Eń aldymen mamandar nıtrattyń mólsherin tekseredi. Qajet bolǵan jaǵdaıda ónimdegi pestıtsıd qaldyqtary, ýly elementter, mıkrobıologııalyq jáne radıologııalyq kórsetkishi de zertteledi. Zertteýler Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń tehnıkalyq reglamentteri men Qazaqstan Respýblıkasynyń sanıtarııalyq normalaryna sáıkes júrgiziledi.
— Bıyl júrgizilgen zerthanalyq zertteýdiń nátıjesinde qarbyz ben qaýyn úlgilerinen nıtrattardyń ruqsat etilgen deńgeıden asyp ketýi anyqtalǵan joq. Sondaı-aq qaýipsizdik talabyna sáıkes kelmeıtin ózge de kórsetkishter tirkelmedi. Bıyl Almatyda baqsha ónimderin tutynýǵa baılanysty ýlanyp qalǵandar da bolǵan joq, — dedi ol.
Onyń aıtýynsha, nıtrat mólsheriniń joǵary ekenin jemistiń túsine, ıisine, dámi men syrtqy túrine qarap anyqtaý múmkin emes. Turmystyq nıtrat ólshegish quraldardyń kórsetkishteri de ónimniń qaýipsizdigin resmı túrde dáleldeı almaıdy. Sebebi olardyń nátıjesi temperatýraǵa, ólsheý ornyna, ólsheý tásili men basqa da jaǵdaıǵa baılanysty ózgerýi múmkin.
— Nıtrattardyń naqty mólsherin tek akkredıttelgen zerthanada bekitilgen zertteý ádisteri arqyly ǵana anyqtaýǵa bolady. Turmystyq qural mólsherin naqty anyqtaı almaıdy, sondyqtan ony túpkilikti qorytyndy retinde qabyldaýǵa bolmaıdy. Sol sebepti satyp alýshylar eń aldymen ónimniń qaı jerde satylyp jatqanyna, jemistiń syrtqy jaǵdaıyna, qujattarynyń bolýyna nazar aýdarýy qajet, — dep túsindirdi Ásel Qalyqova.
Maman turǵyndarǵa qarbyz ben qaýyndy bazardan, dúken men basqa da resmı saýda oryndarynan satyp alý usynyp otyr. Satýshylarda ónimniń shyǵý tegi men qaýipsizdigin rastaıtyn qujattar bolýy tıis. Qarbyz nemese qaýyn tańdaǵanda onyń bútin, jarylmaǵan, ezilmegen, shirimegen jáne búliný belgileri joq ekenine kóz jetkizý kerek. Kesilgen jemisti satyp alý qaýipti, óıtkeni kesilgen jeri arqyly mıkroorganızmder tez enedi. Sonymen qatar qarbyz ben qaýyndy sýmen muqııat jýý qajet. Kesilgennen keıin jemisti tek tońazytqyshta saqtap, múmkindiginshe tezirek tutynǵan jón.
— Qarbyzdyń piskenin tekserý úshin satýshydan kesip berýin suramańyz, kesip qoıǵan jemisti satyp almańyz. Kún ystyqta kesilgen jerdegi mıkroorganızm óte jyldam kóbeıedi. Tipti sapaly ónimniń ózi durys tasymaldanbasa, durys saqtalmasa, bólme temperatýrasynda uzaq ýaqyt qaldyrylsa, ýlanýǵa sebep bolýy múmkin, — dedi maman.
Eske salaıyq, Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi qarbyzdy shilde aıynyń sońynan bastap satyp alýǵa keńes berdi.
