Almatyda esirtki taratqan 6 jasóspirim ustaldy: olar 10 jylǵa deıin qamalýy múmkin
ALMATY. KAZINFORM – Almatyda jastar arasynda esirtki taratý derekteri kóbeıip keledi: jyl basynan beri osyndaı 158 fakt anyqtalǵan. Byltyrǵy osy kezeńde mundaı 132 derek tirkelgen, dep habarlaıdy Kazinform agenttiginiń tilshisi.
Óńirlik kommýnıkatsııalar qyzmetinde ótken brıfıngte polıtsııa departamentiniń esirtki qylmysyna qarsy is-qımyl basqarmasynyń aǵa jedel ýákili Sulýshash Dosbolova jyl basynan beri esirtki quqyqbuzýshylyqtary úshin alty kámeletke tolmaǵan jasóspirim ustalǵanyn aıtty. Olardyń arasynda Almatydaǵy kolledjderdiń birinde oqıtyn eki stýdent qyz bar.
– Esirtki quqyqbuzýshylyqtary úshin ustalǵan alty kámeletke tolmaǵan azamattyń tek úsheýi ǵana Almatyda oqyǵan. Taǵy ekeýi – mektep oqýshysy, al bireýi – Almaty oblysyndaǵy kolledj stýdenti. Olar qala syrtynda oqıdy, biraq quqyqbuzýshylyq jasaý úshin Almatyǵa kelgen, qala aýmaǵynda júrgen, – dedi ol.
Onyń aıtýynsha, alty qylmystyq istiń barlyǵy qaralyp jatyr. Jasóspirimderge 10 jylǵa deıin bas bostandyǵynan aıyrý jazasy qaýpi tónip tur. Ustalǵan «zakladchıkterdiń» eń kishisi nebári 16 jasta, ol 10-synyp oqýshysy.
Spıker búginde jastar arasynda sıntetıkalyq esirtkiler men psıhoaktıvti zattar keńinen taralǵanyn atap ótti. Dál osy zattar jasóspirimder men stýdentter úshin negizgi qaýipke aınalyp otyr. Al olardy taratýdyń basty arnasy – anonımdi ınternet-dúkender, messendjerler jáne «zakladka» júıesi.
Sonymen qatar marıhýana men gashısh taratý faktileri de tirkelip keledi. Alaıda quqyq qorǵaý organdaryn eń kóp alańdatatyny – sıntetıkalyq esirtkiler. Sebebi olar táýeldilikti tez qalyptastyryp, adamnyń psıhıkalyq ári fızıkalyq densaýlyǵyna aýyr zardap keltiredi.
– Erekshe alańdatatyny – kóptegen jastar sıntetıkalyq zattardy «jeńil» nemese «qaýipsiz» esirtki dep qate qabyldaıdy. Іs júzinde bir ret qoldanýdyń ózi aýyr psıhıkalyq buzylysqa, sýıtsıdtik minez-qulyqqa, aǵzadaǵy qaıtymsyz ózgeristerge jáne ólimge ákelýi múmkin. Bul zattar ınternet, messendjerler jáne anonımdi onlaın-platformalar arqyly belsendi taralady, sondyqtan jasóspirimder men jastar úshin asa qaýipti, – dedi Sulýshash Dosbolova.
Polıtsııadaǵylardyń aıtýynsha, jasóspirimder men stýdentterdi tez aqsha tabýmen qyzyqtyryp «zakladchık» qyzmetine tartady.
– Kóptegen kámeletke tolmaǵandar esirtki taratýǵa bir ret qatysýdyń ózi aýyr qylmystyq jaýapkershilikke ákeletinin túsinbeıdi. Esirtki ótkizgeni úshin jaýapkershilik asa aýyr qylmystar sanatyna jatady jáne uzaq merzimge bas bostandyǵynan aıyrý jazasyn qarastyrady. Sondyqtan biz jasóspirimdermen, stýdenttermen jáne olardyń ata-analarymen profılaktıkalyq jumysqa erekshe nazar aýdaramyz, – dedi spıker.
Internet arqyly esirtki satýdy jáne esirtki jarnamasyn anyqtaý úshin esirtki qylmysyna qarsy bólimsheler kıberpolıtsııamen jáne basqa da profıldik qyzmettermen birlesip jumys istep jatyr. Monıtorıng áleýmettik jelilerde, messendjerlerde, saıttarda jáne jabyq ınternet-arnalarda júrgiziledi. Ásirese esirtki dúkenderin, Telegram-arnalardy jáne esirtki satatyn platformalarǵa siltemelerdi jarnamalaıtyn graffıtılerdi anyqtaýǵa erekshe kóńil bólinedi.
Anyqtalǵan resýrstar «Kıbernadzor» júıesi arqyly buǵattalady. Sonymen qatar platformalardyń ákimshilerin jáne tyıym salynǵan zattardy taratýǵa qatysy bar adamdardy anyqtaý jumystary júrgizilip jatyr.
Polıtsııadaǵylardyń sózinshe, qazirgi tańda esirtki qylmystarynyń edáýir bóligi ınternet pen tsıfrlyq tehnologııalarmen baılanysty. Sondyqtan kıberesirtki qylmysyna qarsy kúres negizgi basym baǵyttardyń biri bolyp qala beredi.
Eske sala ketsek, Almatyda esirtki saýdasymen aınalysqan úsh aǵaıyndy ustaldy.
