Almatyda eldegi geografııalyq ataýlardyń tarıhyn tanystyratyn platforma qurylady
ALMATY. KAZINFORM — Qazaqstandaǵy jer-sý ataýlarynyń tarıhy týraly aqparat usynatyn platforma qurylady. Bul týraly Ahmet Baıtursynuly atyndaǵy Til bilimi ınstıtýtynyń kishi ǵylymı qyzmetkeri Árlen Seıitbatqal aıtty.
Onyń sózinshe, platformanyń negizi — Ahmet Baıtursynuly atyndaǵy Til bilimi ınstıtýtynyń Qazaq tiliniń ulttyq korpýsy quramyndaǵy Onomastıkalyq ishkorpýs bolady. Qazirdiń ózinde onda myńdaǵan jalqy esim men mıllıondaǵan sóz qoldanys jınaqtalǵan.
— Onomastıkalyq ishkorpýs — jalqy esimniń tsıfrlyq bazasy. Onda qalanyń, aýyldardyń, ózenniń, kóldiń, taýlardyń ataýy, adam esimi men basqa da jalqy ataýlar jınaqtalyp, júıelenedi. Sonymen qatar olardyń shyǵý tegi, maǵynasy men qoldanysyna qatysty aqparatpen tolyǵady, — dedi ol.
Árlen Seıitbatqaldyń aıtýynsha, qazir bazada shamamen 3 myń túrli jalqy ataý men jalpy kólemi 15 mıllıonǵa jýyq sóz qoldanystan turatyn mátin bar. Joba ataýlardy bir jerge jınaqtap qana qoımaı, olardyń árqaısysynyń artynda belgili bir tarıh turǵanyn kórsetýi tıis.
— Ár ataýdyń boıynda tek sóz emes, mádenı aqparat ta bar. Biz ataýdyń durys jazylýyn, qalaı jasalǵanyn jáne tarıhı turǵydan neni bildirgenin kórsetýge tyrysamyz. Keıbir ataýlarda qazirgi adamǵa túsinikti bola bermeıtin kóne aqparat qosa berilgen, — dedi ınstıtýt ǵylymı qyzmetkeri.
Zertteýshi Jetisý ataýyn mysalǵa keltirdi. Onyń sózinshe, bul — óńirdiń geografııasymen ǵana emes, tarıhymen, mádenıetimen, dástúrimen de baılanysty ataý. Dástúrli túrde Jetisý Alataýdan bastaý alyp, Balqash pen Alakól alaptaryna jatatyn jeti ózenmen baılanystyrylady. Bul ataýdyń etnografııalyq máni de bar. Qazaq dástúrinde «jeti ózennen ótip, quda bolý» degen uǵym saqtalǵan. Ol alys rýlar men taıpalar arasynda týystyq baılanys ornatýǵa degen umtylysty bildiredi.
Árlen Seıitbatqal jobany damytýdyń kelesi kezeńi Qazaqstannyń ınteraktıvti kartasyn jasaý ekenin atap ótti. Aldaǵy ýaqytta joba qoldaý tapsa, Onomastıkalyq ishkorpýstyń derekterin geoaqparattyq júıemen biriktirý josparlanyp otyr.
— Biz qoldanystaǵy bazany tolyqqandy lıngvo-geografııalyq platformaǵa aınaldyrǵymyz keledi. Adam qajetti ataýdy taýyp qana qoımaı, onyń kartadaǵy ornyn birden kórip, ataýǵa qatysty tildik, tarıhı jáne mádenı aqparat ala alady. Mundaı platforma zertteýshilerge, tarıhshylarǵa, geograftarǵa, týrızm salasynyń mamandary men Qazaqstan tarıhyna qyzyǵatyn kez kelgen adamǵa paıdaly bolýy múmkin, — dedi spıker.
Eske salaıyq, kafe, meıramhana men qonaqúıler avtorlyq quqyqtyń tsıfrlyq platformasyna qosylady.
