Almatyda Batıma Zaýrbekovanyń 80 jyldyǵyna arnalǵan «Mura jipteri» kórmesi ótedi
ALMATY. KAZINFORM – Qazaqstan Respýblıkasynyń Ábilhan Qasteev atyndaǵy Memlekettik óner mýzeıinde qazaq gobelen óneriniń ulttyq mektebiniń negizin qalaýshylardyń biri, sýretshi Batıma Zaýrbekovanyń týǵanyna 80 jyl tolýyna arnalǵan «Mura jipteri» kórmesi ótedi.
Kórme 2026 jylǵy 25 qyrkúıek pen 8 qarasha aralyǵynda uıymdastyrylady. Ekspozıtsııaǵa mýzeı qorynan jáne sýretshiniń otbasylyq muraǵatynan alynǵan 80-nen astam týyndy – gobelender, keskindeme jáne grafıka jumystary qoıylady.
Gobelen – beıne boıaýmen emes, toqyma stanogynda jip arqyly jasalatyn kilem-kartına. Qazaqstanda bul tehnıka HH ǵasyrdyń ekinshi jartysynda erekshe damydy. Sol kezeńde sýretshiler dástúrli kilem toqý men kıiz oıý-órnegin beıneleý óneriniń jańa túriniń negizi retinde qaıta paıymdaı bastady.
Osylaısha halyqtyq motıvterdi, ulttyq oıý-órnekti jáne zamanaýı keskindeme tilin toǵystyrǵan qazaqstandyq gobelen mektebi qalyptasty. Onyń bastaýynda turǵan negizgi tulǵalardyń biri – Batıma Zaýrbekova.
– «Mura jipteri» dástúrli retrospektıva sheńberinen shyǵyp, gobelendi óner tilinde kórermenmen sóılese alatyn tiri ári zamanaýı medıým retinde kórsetýge umtylady, – deıdi kórmeni uıymdastyrýshylar.
Batıma Zaýrbekova – Qazaqstannyń eńbek sińirgen óner qaıratkeri, Qazaq KSR Memlekettik syılyǵynyń laýreaty. Jarty ǵasyrdan astam ýaqyt boıy onyń shyǵarmashylyǵy dástúr men zamanaýı kórkemdik tildi ushtastyra otyryp, qazaqstandyq gobelen óneriniń damýyna yqpal etti.
Kórme sýretshiniń shyǵarmashylyǵyn álemdik mádenıet konteksinde tanystyrady. Onyń negizgi kórkemdik baǵyttary halyq óneri men modernızmniń keskindemelik aǵymdarymen sabaqtastyqta kórsetiledi.
«Mura jipteri» ekspozıtsııasy úsh zal arqyly saıahat túrinde qurylǵan.
Alǵashqy zal mýzeıdiń turaqty kollektsııasy ornalasqan keńistikten bastalady. Munda sándik-qoldanbaly ónerdiń kórnekti úlgileri Batıma Zaýrbekova shyǵarmashylyǵynyń ulttyq kórkemdik dástúrmen baılanysyn kórsetedi.
Pavılonnyń alyp qabyrǵalary sýretshiniń týyndylarynda jıi kezdesetin Qoja Ahmet ıAsaýı kesenesiniń beınesin meńzeıdi. Pavılon sonymen birge úıdiń, baspananyń jáne qasıetti mekenniń sımvolyna aınalyp, sýretshi shyǵarmashylyǵyndaǵy adam men tabıǵattyń birligi, materıal men qolónerdiń kıeliligi taqyryptaryn asha túsedi.
Ekinshi zalda stıli jaǵynan jaqyn týyndylar birneshe aımaqqa toptastyrylǵan. Ár aımaq sýretshi shyǵarmashylyǵynyń belgili bir baǵytyn tanystyrady. Keńistiktiń ashyq arhıtektýrasy kórermenge ekspozıtsııany ártúrli rakýrstan tamashalaýǵa múmkindik beredi. Mýzyka da týyndylardyń mazmunyn qabyldaýǵa qosymsha mádenı kilt retinde paıdalanylǵan.
Kórmeniń sońǵy keńistigi áıel beınesiniń san qyryn ashýǵa arnalǵan. Kompozıtsııanyń negizgi bóligin tóbege ilingen shańyraq quraıdy. Onyń aınalasyna ulttyq kıimdegi qazaq arýlarynyń portretteri ornalastyrylady. Bul týyndylar áıel bolmysyn ómirdiń úzdiksiz jalǵasýy ıdeıasymen baılanystyrady.
Kelýshiler sýretshi týraly derekti fılm kórip, muraǵattyq fotosýrettermen de tanysa alady. Budan bólek, oqý-jattyǵý toqyma stanogynda ózderi jumys istep kórip, gobelen jasaý úderisiniń qyr-syryn sezinýge múmkindik alady.
Kórme ónertanýshylarǵa ǵana emes, dızaınerlerge, sáýletshilerge jáne dástúrdi muraǵat retinde emes, zamanaýı vızýaldy tildiń qaınar kózi retinde qabyldaıtyn shyǵarmashylyq qaýym ókilderine de arnalǵan.
Uıymdastyrýshylardyń paıymynsha, arada ondaǵan jyl ótse de, Batıma Zaýrbekovanyń gobelenderi kórermenmen úı, jady jáne urpaqtar sabaqtastyǵy týraly syrlasýyn jalǵastyryp keledi.
Aıta keteıik, Aıda Balaeva «Art-zerthana» kórkemsýret stýdııasymen tanysty.
