Almatyda aýdandardyń aýa sapasy boıynsha reıtıngi jasaldy
ALMATY. KAZINFORM — Almatyda aýdandardyń aýa lastaný deńgeıi boıynsha reıtıngi usynyldy.
Almaty Air Initiative qorynyń sarapshylary usaq dıspersti PM2.5 bólshekteriniń ortasha jyldyq kontsentratsııasyn taldap, qalanyń eń lastanǵan jáne salystyrmaly túrde taza aýdandaryn anyqtady.
Zertteý qorytyndysynsha, eń lastanǵan aýdan — Túrksib. Munda PM2.5 bólshekteriniń ortasha jyldyq kontsentratsııasy 46,8 mkg/m³ bolǵan. Bul kórsetkish reıtıngtegi eń «taza» aýdan — Bostandyq aýdanymen salystyrǵanda eki eseden astam joǵary.
Ortasha jyldyq PM2.5 kórsetkishi boıynsha aýdandar reıtıngi:
1. Túrksib aýdany — 46,8 mkg/m³;
2. Jetisý aýdany — 37,9 mkg/m³;
3. Alataý aýdany — 37,7 mkg/m³;
4. Almaly aýdany — 30,9 mkg/m³;
5. Naýryzbaı aýdany — 27,1 mkg/m³;
6. Áýezov jáne Medeý aýdandary — 25,8 mkg/m³;
7. Bostandyq aýdany — 22,1 mkg/m³.
Sarapshylardyń aıtýynsha, eń kúrdeli jaǵdaı qalanyń soltústik jáne soltústik-batys bólikterinde baıqalady. Bul aımaqtarda kómir jaǵatyn jeke sektor, ónerkásip nysandary men kólik aǵyny kóp shoǵyrlanǵan, sondaı-aq jer bederiniń erekshelikteri de aýanyń turyp qalýyna áser etedi.
Máseleni túsinikti etý úshin mamandar «temeki balamasy» ádisin qoldanǵan. Esepteýlerge sáıkes, 2025 jyly Almatynyń ortasha turǵyny bir jyl ishinde 518 temeki shekkenmen teń zııandy zattardy jutqan. Al eń lastanǵan aýdandarda bul kórsetkish 700-800 temekige deıin jetýi múmkin.
Zertteý nátıjeleri 2025 jyly dástúrli túrde «taza maýsym» sanalatyn jaz aılarynda da lastaný deńgeıi ruqsat etilgen normalardan asqanyn kórsetken. Buǵan qurǵaq aýa raıy, shań jáne jeldiń álsizdigi áser etken. Bul Almatydaǵy tumsha máselesi tek qys mezgiline tán degen túsinikti joqqa shyǵarady.
Almaty Air Initiative qorynyń atqarýshy dırektory Juldyz Sáýlebekovanyń aıtýyna qaraǵanda, jylytý maýsymy bastalǵaly qala kartasynda «taza» aımaqtar is júzinde qalmaǵan.
— Bizdiń tyǵyz ornalasqan datchıkterimizdiń jelisiniń arqasynda buryn monıtorıng kezinde baıqalmaıtyn aımaqtardyń ahýalyn kórip otyrmyz. Bul derekter qysqy lastaný kózderi asa nazarǵa alynbaı júrgeniniń dáleli. Kómir tutynatyn, qoqys órteıtin jeke úı sharýashylyqtary boıynsha derekterdi túgendep shyǵýymyz qajet. Ár salanyń úlesin shynaıy baǵalamaı qalanyń aýa sapasyn nátıjeli túrde qolǵa alý múmkin emes. Ákimdikpen osy máseleni jan-jaqty talqylaı alamyz dep senemiz. Jeke úıler men osy kózderdi esepke alý boıynsha júıeli sheshim qabyldanbaıynsha, qystaǵy tumshadan tipti JES-terdi jańartqannan keıin de qutyla almaımyz, — dedi ol.
Sarapshynyń pikirinshe, kelesi qadam — jeke sektorda kómir men turmystyq qaldyqtardy jaǵýdy shekteýge baǵyttalǵan naqty sharalardy engizý.
Eske salaıyq, buǵan deıin Almaty Air Initiative (AAI) qory Almatydaǵy aýa sapasyna qatysty 2025 jylǵa arnalǵan jyldyq analıtıkalyq esebin jarııalady.