Almatyda 1 GVt-qa jýyq jańa qýat kózderi iske qosylady
ALMATY. KAZINFORM — Almatyda jalpy qýaty 1 GVt-qa jýyq energııa óndirý jobalary júzege asyrylyp, elektr jelileri kúsheıtiledi.
Bul sharalar elektr energııasyn tutyný kólemi artyp kele jatqan tusta Almaty men Qazaqstannyń ońtústik óńirin turaqty elektrmen qamtamasyz etýge múmkindik beredi. Muny Energetıka vıtse-mınıstri Erjan Ertaev Powerexpo Almaty 2026 kórmesi aıasynda ótken «Almaty energetıkasy: damýdyń 105 jyly jáne jańa ósý núkteleri» atty plenarlyq sessııada málimdedi.
Erjan Ertaevtyń aıtýynsha, Almaty eldiń energetıkalyq júıesinde erekshe oryn alady. Sondyqtan mınıstrlik qalany jekelegen óńirlik másele emes, búkil energetıkalyq júıe úshin mańyzdy basymdyq retinde qarastyrady.
— Almatyda kómirmen jumys isteıtin stantsııalardy jańǵyrtý jobasy júzege asyrylyp jatyr. Nátıjesinde qalada shamamen 1 GVt qosymsha qýat iske qosylady. Sonymen qatar KEGOC ońtústik aımaqtaǵy elektrmen jabdyqtaý júıesin kúsheıtý úshin «Shý — Jambyl» jelisin salý jobasyn iske asyrmaq. Qazir «Soltústik — Ońtústik» turaqty tok jelisin salý jobasy da qarastyrylyp jatyr, — dedi vıtse-mınıstr.
Onyń aıtýynsha, Almatynyń energetıkalyq ınfraqurylymyn nyǵaıtý ınvestıtsııalyq baǵdarlamalar men energetıka jáne kommýnaldyq sektorlardy jańǵyrtý jónindegi ulttyq joba aıasynda júrgizilip jatyr. Atap aıtqanda, Almaty energııa torabyndaǵy elektr jelilerin kúsheıtý kózdelgen.
— Bul máselelerdiń barlyǵy mınıstrliktiń turaqty baqylaýynda. Salalyq vedomstvolarmen, ákimdikpen jáne energııa óndirýshi uıymdarmen birlesip, óńir energetıkasyn damytý baǵytynda júıeli jumys júrgizip jatyrmyz, — dedi Ertaev.
Vıtse-mınıstrdiń málimetinshe, búginde Qazaqstannyń energetıkalyq júıesinde 254 energııa óndirý kózi bar. Onyń ishinde 172-si — jańartylatyn energııa kózderi. Eldegi elektr stantsııalarynyń jalpy belgilengen qýaty — 27,1 GVt.
2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha elektr energııasyn óndirý kólemi tarıhı rekordqa jetip, 123,1 mlrd kVt·saǵ boldy. Al tutyný kólemi 124 mlrd kVt·saǵatqa jetti. 2026 jyly elektr energııasyn óndirý kólemi 126,5 mlrd kVt·saǵ bolady dep boljanyp otyr.
Suranysty óteý úshin mınıstrlik 2035 jylǵa deıingi elektr energetıkasyn damytý josparyn iske asyryp jatyr. Qujatta jalpy qýaty 26,3 GVt bolatyn jańa jáne jańǵyrtylǵan energııa kózderin iske qosý qarastyrylǵan.
Boljam boıynsha, 2027 jyldan bastap jańa qýat kózderin iske qosý elektr energııasyna degen qajettilikti tolyq óteýge múmkindik beredi. Keıin energııa profıtsıti qalyptasady degen boljam bar. 2029 jyldyń sońyna deıin jalpy qýaty 13,3 GVt bolatyn nysandar iske qosylady. Onyń ishinde 7,4 GVt bazalyq generatsııaǵa, al 5,9 GVt basqa qýat kózderine tıesili.
Taǵy bir mańyzdy baǵyt — kómir generatsııasyn damytý jónindegi ulttyq jobany júzege asyrý. Joba aıasynda jalpy qýaty 7,8 GVt bolatyn jańa energııa kózderin iske qosý jáne qoldanystaǵy nysandardy jańartý josparlanǵan. Atap aıtqanda, jıyntyq qýaty 5,3 GVt bolatyn segiz jańa nysan salynady. Buǵan qosa, qýaty 2,5 GVt bolatyn qoldanystaǵy 11 energııa kózin jańǵyrtý, keńeıtý jáne tehnıkalyq qaıta jaraqtandyrý kózdelgen.
Negizgi jobalardyń qatarynda Ekibastuz GRES-3 stantsııasyn, Kýrchatov qalasynda JEO-3, sondaı-aq Kókshetaý, Semeı jáne Óskemen qalalarynda jylý elektr ortalyqtaryn salý bar.
Sonymen qatar mınıstrlik elektr energııasyn jınaqtaý júıelerin engizý máselesimen aınalysyp jatyr. Ertaevtyń aıtýynsha, tıisti zań jobasy mundaı júıelerdiń jumys isteýine qajetti quqyqtyq jáne ekonomıkalyq tetikterdi qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan. Bul ınvestıtsııa tartýǵa, energetıkalyq júıeniń ıkemdiligin arttyrýǵa jáne jańartylatyn energııa kózderin keńinen paıdalanýǵa múmkindik beredi.
— Mańyzdy kezeńderdiń biri — Almatyda jalpy qýaty shamamen 1 GVt bolatyn bý-gaz qondyrǵylarynyń qurylysyn aıaqtaý. Bul jobalardy júzege asyrý elimizdiń energetıkalyq turaqtylyǵyn edáýir nyǵaıtýǵa múmkindik beredi, — dedi ol.
Aıta keteıik, 21–22 qazanda Almatyda Powerexpo Almaty 2026 halyqaralyq energetıkalyq kórmesi ótip jatyr. Bıyl kórmege Qazaqstan, Qytaı, Reseı, Germanııa, Úndistan, Túrkııa jáne Frantsııany qosa alǵanda, 11 elden 288 kompanııa qatysýda.
21 qazanda Energetıkter forýmy aıasynda «Almaty energetıkasy: damýdyń 105 jyly jáne jańa ósý núkteleri» atty plenarlyq sessııa, sondaı-aq Qazaqstannyń energetıkalyq teńgereginiń bolashaǵy men jylý energetıkasyn jańǵyrtýǵa arnalǵan strategııalyq sessııalar ótti.
22 qazanda atom energetıkasyn damytý, energetıkalyq jobalardy qarjylandyrý, sondaı-aq jasandy ıntellekt pen derekterdi óńdeý ortalyqtarynyń elektr energııasyna suranysynyń artýy máseleleri talqylanady.
Eske salaıyq, Almatyda elektr jelilerine jóndeý júrgiziletindikten, 19–24 qazan aralyǵynda jaryq óshýi múmkin ekeni eskertildi.
