Almaty jurtshylyǵymen ótken kezdesýde Konstıtýtsııaǵa engiziletin túzetýler túsindirildi
ALMATY. KAZINFORM — Almaty qalasynda QR Parlamenti Májilisiniń depýtattary men Konstıtýtsııalyq reforma jónindegi komıssııa ókilderiniń qalanyń Qoǵamdyq keńesiniń múshelerimen kezdesýi ótti.
Kezdesý barysynda qoǵamdyq talqylaýǵa shyǵarylǵan Konstıtýtsııaǵa engiziletin túzetýler, sondaı-aq jańartylǵan memlekettik-quqyqtyq modeldi qalyptastyrýdaǵy azamattyq qoǵamnyń róli talqylandy.
Qatysýshylar jańa Konstıtýtsııa jobasyn qoldap, júrgizilip jatqan reformanyń eldiń saıası jańǵyrýyndaǵy negizgi kezeńderdiń biri ekenin jáne memlekettik qurylymnyń bazalyq qaǵıdattaryn qamtıtynyn atap ótti. Atap aıtqanda, bılik tarmaqtary arasyndaǵy ókilettikterdi qaıta bólý, Parlamenttiń rólin kúsheıtý, azamattardyń quqyqtary men bostandyqtaryna beriletin kepildikterdi keńeıtý jáne memlekettik ınstıtýttardyń eseptiligin arttyrý máseleleri sóz boldy.
Májilis depýtaty Ermurat Bápı Ata zańdy talqylaý barysynda ashyq ári jaýapty qoǵamdyq dıalogtyń mańyzdylyǵyn atap ótti. Onyń aıtýynsha, reformalardyń turaqtylyǵy men zańdylyǵyn qamtamasyz etýde qoǵamnyń belsendi qatysýy sheshýshi ról atqarady.
— Syndarly syn shektelmeýi tıis. Ashyq talqylaý múmkindiginiń ózin qoǵamdyq qundylyq retinde baǵalaýymyz qajet. Tek dıalog arqyly ǵana qoǵam qabyldaıtyn ári uzaq merzimde tıimdi jumys isteıtin sheshimderge qol jetkizýge bolady, — dedi Ermurat Bápı.
Sondaı-aq ol reformalar kezeńinde qoǵamdyq kelisimdi saqtaý jáne sezimtal taqyryptar tóńireginde alypsatarlyqqa jol bermeý qajettigine nazar aýdardy.
Májilis depýtaty Erlan Saırov syrtqy syn-qaterler jaǵdaıyndaǵy usynylyp otyrǵan konstıtýtsııalyq ózgeristerdiń mańyzyna toqtalyp, olardyń memlekettiń turaqtylyǵyn qamtamasyz etýge baǵyttalǵanyn aıtty.
— Jańa Konstıtýtsııa jobasynda jahandyq saıasattaǵy turaqsyzdyq jaǵdaıynda eldiń turaqtylyǵy men aýmaqtyq tutastyǵyn saqtaýǵa arnalǵan tetikter qarastyrylǵan, — dedi Erlan Saırov.
Onyń aıtýynsha, usynylyp otyrǵan ózgerister eldiń uzaq merzimdi damýyna baǵdarlanǵan jáne qazirgi ishki ári syrtqy syn-qaterlerge jaýap beredi.
Kezdesý barysynda Konstıtýtsııa preambýlasynyń mazmunyna erekshe nazar aýdaryldy. Konstıtýtsııalyq reforma jónindegi komıssııa múshesi Únzıla Shapaq preambýla Ata zań mátininiń tutastaı qundylyqtyq baǵdaryn aıqyndaıtynyn atap ótti.
— Konstıtýtsııa — memleket pen halyq arasyndaǵy qoǵamdyq kelisimniń kórinisi. Preambýlada ult birligi, memlekettiń ýnıtarlyq sıpaty, shekaralardyń myzǵymastyǵy men aýmaqtyq tutastyq naqty bekitilýi tıis, — dedi Únzıla Shapaq.
Onyń aıtýynsha, jańartylǵan Ata zań Qazaqstannyń halyqaralyq quqyqtyq mindettemelerin, sondaı-aq ulttyq múddeler men tarıhı sabaqtastyqty eskerýi qajet.
Usynylyp otyrǵan ózgeristerdiń ózektiligine qatysty pikirin Almaty qalasy Qoǵamdyq keńesiniń múshesi Sovet Seıitov bildirdi. Onyń sózinshe, Qazaqstan saıası jáne ekonomıkalyq damýdyń jańa kezeńine qadam basyp otyr, bul óz kezeginde Ata zańdy jańartýdy talap etedi. Sondaı-aq ol jastardy talqylaý protsesine tartýdyń mańyzdylyǵyn atap ótti.
— Bul — barshamyz ómir súretin Konstıtýtsııa. Eń aldymen, jas urpaq úshin. Sondyqtan beıjaı qalmaı, aldaǵy referendýmda talqylaý men daýys berýge belsendi qatysý mańyzdy, — dedi ol.
Konstıtýtsııalyq ózgeristerdiń áleýmettik jáne quqyq qorǵaý aspektileri týraly Almaty qalasy Qoǵamdyq keńesiniń múshesi Bogdan Djepka baıandady. Onyń aıtýynsha, qoldanystaǵy birqatar normalar qazirgi zaman talaptaryna saı jańartýdy qajet etedi.
— Búginde álem qarqyndy ózgerip jatyr: tsıfrlandyrý, jasandy ıntellekt, jańa áleýmettik syn-qaterler. Osy turǵyda Konstıtýtsııaǵa engizilip jatqan ózgerister der kezinde qolǵa alynyp otyr, — dedi ol.
Onyń pikirinshe, usynylyp otyrǵan túzetýler memlekettik júıeni neǵurlym ıkemdi ári bıýrokratııadan arylǵan etip, bılikti azamattarǵa jaqyndata túsýi múmkin. Ol erekshe qajettilikteri bar adamdardyń quqyqtaryn qorǵaý máselesine aıryqsha toqtaldy.
— Joba aıasynda saılaý protsesinde áıelder men múgedektigi bar adamdar úshin 30 paıyzdyq kvotanyń saqtalǵany men úshin asa mańyzdy. Bul — eldiń áleýmettik damýyna qatysý men yqpal etýdiń naqty tetigi, — dedi Bogdan Djepka.
Almaty qalasy Qoǵamdyq keńesiniń múshesi Rýstam Qaıryev konstıtýtsııalyq ózgeristerdiń álemdik tájirıbede qalypty qubylys ekenin jáne olardy halyqqa túsinikti tilde túsindirý qajettigin atap ótti.
— Azamattardyń usynylyp otyrǵan ózgeristerdiń mánin naqty túsinýi úshin buqaralyq aqparat quraldary arqyly da qoljetimdi formatta túsindirý jumystaryn júrgizý mańyzdy, — dep qosty ol.
Talqylaý qorytyndysy boıynsha qatysýshylar usynylyp otyrǵan ózgeristerdi qoldady. Sondaı-aq mundaı dıalog alańdary júrip jatqan konstıtýtsııalyq reforma aıasynda sarapshylar men qoǵamdyq qaýymdastyqtyń pikirin eskerýge múmkindik beretini atap ótildi.