Almaty oblysynda 10 myń gektar jaıylym jer egistik alqabyna aınalyp jatyr
QONAEV. KAZINFORM — Almaty oblysynyń Uıǵyr aýdanynda 10 myń gektar jaıylymdyq jer egistik alqabyna aınalyp jatyr. Buryn shóp te shyqpaıtyn aýmaqqa sharýalar tsıfrlyq tehnologııalardy engizip, mol ónim alýdy kózdep otyr.
Atap aıtqanda egin jumystaryna ozyq tehnologııalar engizilip, tamshylatyp jáne jańbyrlatyp sýarý júıeleri men avtomattandyrylǵan basqarý qurylǵylary keńinen qoldanyla bastady. Bul sý kózderin tıimdi paıdalanyp, ónim kólemin arttyrýǵa múmkindik beredi. Almaty oblysynyń ákimi Marat Sultanǵazıev egin alqaptaryna arnaıy baryp, sharýashylyqtardyń jaı-kúıimen tanysty.
Bul baǵytta jumys istep jatqan kásiporynnyń biri — «Harvest Agro». Uıǵyr aýdanynyń Qaljat aýylynda qolǵa alynǵan joba agroónerkásipke tsıfrlyq tehnologııalardy engizýge negizdelgen. Onyń ishinde avtomattandyrylǵan sýarý júıesi, topyraqty tsıfrlyq taldaý qondyrǵysy, ylǵaldylyqty esepteıtin datchıkter, egis alqaptarynyń jaǵdaıyn baqylaý jáne jasandy ıntellekt arqyly basqarý elementteri bar. Jobanyń negizgi maqsaty — sý resýrstaryn utymdy paıdalana otyryp, tıimdi ári turaqty zamanaýı aýyl sharýashylyǵy modelin qalyptastyrý.
Jobany tolyqtaı iske asyrý 2026-2029 jyldarǵa josparlanǵan. Jalpy quny — 18,2 mlrd teńge. Kásiporyn iske qosylǵanda 60 jańa jumys orny ashylatyn bolady. Jalpy jer kólemi — 4 500 gektar. Onda jylyna 20 000 tonna júgeri jáne 4500 tonna maqsary ósirý kózdelgen. Daıyn ónim Orta Azııa elderine, sondaı-aq Qytaı men Iran naryǵyna eksporttalmaq.
Jobanyń negizgi baǵyttarynyń biri — jer asty sýyn paıdalaný arqyly zamanaýı sýarý júıesin damytý. Osy maqsatta uńǵymalardy burǵylaý jáne ırrıgatsııalyq ınfraqurylym qurý jumystary júrgizilýde. Jalpy 120 uńǵyma burǵylaý jáne 120 «Center Pivot» jańbyrlatyp sýarý qondyrǵysyn ornatý kózdelgen. Uńǵymalardyń tereńdigi 300 metrge deıin jetedi, al árbir qondyrǵyǵa qajetti sý berý kólemi saǵatyna 125-150 tekshe metr.
Alǵashqy kezeńinde 1 200 gektar jer ıgerilip, maqsary ósiriledi. Qazirgi ýaqytta 30 uńǵyma burǵylanyp, 30 jańbyrlatyp sýarý qondyrǵysyn ornatýǵa daıyndyq júrgizilýde.
Uıǵyr aýdanyndaǵy agroónerkásip salasyn damytýǵa baǵyttalǵan taǵy bir iri kásiporyn — «Assem Kaljat» JShS. Kompanııa aýyl sharýashylyǵy ónimderin óńdeý, sý únemdeý tehnologııalaryn engizý jáne óndiristik ınfraqurylymdy damytý baǵytynda birneshe strategııalyq jobany iske asyrýda. Kásiporyn 2500 gektar jaıylymdyq jerdi sýarmaly alqapqa aınaldyryp, júgeriniń 12 sortyn ekken.
Tereńdigi 180-200 metr bolatyn 59 uńǵyma qazylyp, 59 transformator ornatylǵan. Sonymen qatar 40 shaqyrymnan astam elektr jelisi men ártúrli dıametrdegi 300 shaqyrymnan astam magıstraldy tamshylatyp sýarý qubyrlary tartylǵan. Sharýashylyqta Claas jáne Case markaly traktorlar men kombaındar, sepkishter, dron-shashyratqyshtar, aspaly jáne tirkemeli agregattar, sondaı-aq tıegishter, býldozerler men ekskavatorlar paıdalanylady. Ónim ishki naryqpen qosa Ózbekstan, Iran jáne Qytaı elderine de shyǵarylady. Negizgi tutynýshylary krahmal óndirýshi kásiporyndar, qurama jem zaýyttary, qus fabrıkalary men farmatsevtıkalyq kompanııalar bolmaq.
Aldaǵy ýaqytta júgerini bastapqy óńdep, ony saqtaýǵa arnalǵan, polıvınılhlorıdten qubyr óndirýge baǵyttalǵan jáne tamshylatyp sýarý júıelerin shyǵaratyn úsh túrli zaýyt salý josparlanǵan. Ol úshin jalpy kólemi 23 mln dollar ınvestıtsııa salynady.
Marat Sultanǵazıev atalǵan eki kásiporynǵa arnaıy baryp, ıgi jobalardyń bastalýymen quttyqtady. Sondaı-aq zamanaýı agro-ındýstrııa keshenin salý aımaqtyń ekonomıkalyq áleýetin arttyratyn mańyzdy qadam ekenin aıtty.
— Eki kompanııa da daqyldy ósirip qana qoımaı, ony ári qaraı óńdeýge baǵyttalǵan. «Assem Kaljat» bıyl birinshi zaýytyn salýdy bastaıdy. Al «Harvest Agro» ónim kólemine baılanysty óndiristi keńeıtýge daıyn. Gıbrıdti tuqym óndirýden bastap, daıyn ónimdi saqtaý men óńdeýge deıingi tolyq tsıkl qamtylmaq. Bul rette bos jatqan jerlerdi aınalymǵa qosyp, ony qunarly egis alqabyna aınaldyrý isine basymdyq beriledi. Qazirgi tańda Jambyl, Іle jáne osy Uıǵyr aýdanynda jaıylymdyq jerlerdi sýarmaly alqapqa aınaldyrý jumysy qyzý júrgizilýde.
Uıǵyr aýdany úshin júgeri daqylynyń strategııalyq mańyzy joǵary. Sýarmaly jaǵdaıda júgeriniń ónimdiligi gektaryna orta eseppen 7-8 tonnaǵa deıin jetse, al ozyq sharýashylyqtarda 14-16 tonnaǵa deıin ónim alý múmkindigi bar. Óndirilgen júgeri dáni mal azyǵy, qurama jem óndirisi jáne tamaq ónerkásibi úshin ishki naryqta joǵary suranysqa ıe bolady, — dedi aımaq basshysy.
Atalǵan jobalar óńirdiń agroónerkásip keshenin damytýǵa tyń serpin berip, salanyń jańa deńgeıge kóterilýine múmkindik ashady. Jer jáne sý resýrstaryn tıimdi paıdalanýǵa, jańa jumys oryndarynyń ashylýyna jáne zamanaýı ırrıgatsııalyq ınfraqurylymdy jetildirýge yqpal etedi.
