Almaty men Almaty oblysynyń daıyn ónim eksporty 2030 jyly 1,5 mlrd AQSh dollaryna ulǵaıady
ASTANA. KAZINFORM – Qazaqstannyń aldynda daıyn ónim eksportyn ulǵaıtyp, otandyq óndirýshilerdiń ónimderin syrtqy naryqtaǵy pozıtsııasyn kúsheıtý mindeti tur. Osy baǵytta 2030 jylǵa qaraı Almaty qalasy men Almaty oblysynan shyǵarylatyn daıyn ónim eksportyn 1,5 mlrd AQSh dollaryna arttyrýdy kózdep otyr. Bul – Almaty men Almaty oblysynyń eksporttyq áleýetine arnalǵan dóńgelek ústeldiń basty taqyryby boldy.
Іs-sharaǵa Qazaqstan Respýblıkasynyń Saýda jáne ıntegratsııa mınıstri Arman Shaqqalıev, Almaty qalasy ákiminiń orynbasary Oljas Smaǵulov, sondaı-aq jergilikti atqarýshy organdardyń, kvazımemlekettik sektordyń jáne bıznes ókilderi qatysty.
Qazir almatylyq aglomeratsııada 4 mıllıonǵa jýyq adam turady jáne eldegi shaǵyn jáne orta bıznes sýbektileriniń 35 paıyzdan astamy osy óńirde shoǵyrlanǵan. Bul – Qazaqstannyń eń iri qarjy, kásipkerlik jáne logıstıka ortalyǵy.
2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha Almatynyń syrtqy saýda aınalymy 33,6 mlrd AQSh dollaryna jetip, 5,2 paıyzǵa artty. Eksport kólemi 6 mlrd dollardy qurady. Ósý oń bolǵanymen, eksport qarqyny qalanyń naqty ekonomıkalyq áleýetine saı emes. Soǵan qaramastan Qytaıǵa, Ortalyq Azııa elderine, Eýropa men TMD memleketterine jetkizilimniń turaqty ósýi óńir ónimderine suranystyń joǵary ekenin jáne qazaqstandyq brendterdi syrtqy naryqtarǵa keńinen shyǵarýǵa múmkindik baryn aıǵaqtaıdy. Al Almaty oblysynda ósim qarqyny budan da joǵary.
Óńirdiń taýar aınalymy 15,6 paıyzǵa ósip, 4,2 mlrd AQSh dollaryna jetti. Eksport kólemi 28 paıyzǵa ulǵaıyp, 1,1 mlrd dollardan asty. Eń mańyzdysy – ósimniń negizgi qozǵaýshy kúshi daıyn ónim óndirisi bolyp otyr. Bul ekonomıkanyń shıkizattyq modelinen ındýstrııalyq-agrarlyq baǵytqa birtindep aýysyp jatqanyn kórsetedi. Nátıjesinde aglomeratsııa aıasynda biryńǵaı ekonomıkalyq ekojúıe qalyptasýda: Almaty qalasy – basqarý, qarjy, saýda jáne logıstıka ortalyǵy bolsa, al oblys aýqymdy ónerkásiptik óndiristiń bazasyna aınalyp keledi.
Arman Shaqqalıevtiń aıtýynsha, qyzmet kórsetý eksporty ósimniń qosymsha baǵyty bola alady.
– Almaty qazirdiń ózinde shetelge iskerlik jáne ІT-qyzmetterdi eksporttaý boıynsha elde kósh bastap tur. Onyń kólemi 300 mln AQSh dollarynan asady. Zııatkerlik menshik, tsıfrlyq sheshimder, konsaltıng, qarjy, jarnama jáne analıtıka shıkizattyq emes eksporttyń jańa draıverlerine aınalyp, bilim ekonomıkasy men kreatıvti ındýstrııalardyń damýyna negiz qalaıdy, - dedi mınıstr.
Eksporttyq belsendilikti elektrondy saýda da jandandyryp otyr.
Qazaqstandaǵy onlaın-satylymnyń jartysynan astamy Almatynyń úlesine tıesili, onyń kólemi shamamen 3 trln teńgeni quraıdy. Bul – shaǵyn jáne orta bıznes úshin syrtqy naryqtarǵa shyǵýǵa daıyn ınfraqurylym. Ol tranzaktsııalyq shyǵyndardy azaıtyp, otandyq kompanııalardyń jahandyq jetkizý tizbekterine jyldam qosylýyna múmkindik beredi. Saýda mınıstrliginiń baǵalaýynsha, Almaty aglomeratsııasynyń jıyntyq eksporttyq áleýeti shamamen 1,5 mlrd AQSh dollaryna teń. Onyń negizgi bóligi qosylǵan quny joǵary ónimderge tıesili. Ósim rezervteri, eń aldymen, daıyn ónim óndirisinde shoǵyrlanǵan. Atap aıtqanda, bul – azyq-túlik ónerkásibi, hımııa jáne mashına jasaý salalary. Sonymen qatar farmatsevtıka, qurylys materıaldaryn óndirý jáne ІT sektorynda da eleýli múmkindik bar. Osy baǵyttarda tereń óńdeýdi damytý men óndiristik kooperatsııany kúsheıtý óńir ekonomıkasyna, jumyspen qamtýǵa jáne salyq túsimderine mýltıplıkatıvtik áser beredi.
Negizgi strategııalyq maqsat – Almaty men Almaty oblysyn Ortalyq Azııadaǵy jetekshi shıkizattyq emes eksport habyna aınaldyrý. Osyǵan oraı jekelegen kásiporyndardy qoldaýdan turaqty eksporttyq klasterlerdi qalyptastyrýǵa kóshý josparlanyp otyr. Sonymen qatar saýda mıssııalaryn keńeıtý, tsıfrlyq B2B-platformalardy damytý, qyzmet eksportyn ilgeriletý baǵdarlamalaryn iske qosý jáne eksportqa deıingi daıyndyqtyń zamanaýı ınfraqurylymyn qurý kózdelgen. Onyń quramyna sertıfıkattaý zerthanalary men e-commerce habtary kiredi. Jańa eksporttyq modeldi júzege asyrýda bıznesti qarjylaı qoldaý quraldary mańyzdy ról atqarady. Eksporttyq-kredıttik agenttikpen birlesip Almatynyń eksporttyq qarjy pýlyn qurý múmkindigi qarastyrylýda. Bul qural shaǵyn jáne orta bızneske jeńildetilgen nesıe, saqtandyrý jáne logıstıkalyq sýbsıdııalar alýǵa múmkindik beredi. Nátıjesinde kásiporyndar bir rettik kelisimderden turaqty ári uzaqmerzimdi eksporttyq kelisimsharttarǵa kóshe alady. Eksporttaýshylarǵa arnalǵan «Biryńǵaı tereze» júıesiniń jańartylǵan arhıtektýrasy bızneske syrtqy naryqqa shyǵýdyń barlyq kezeńinde keshendi qoldaý kórsetýdi kózdeıdi. Bul kadr daıarlaý, ónimdi halyqaralyq standarttarǵa beıimdeý, sertıfıkattaý, ótkizý arnalary men seriktesterdi tabý jáne eksporttyq mámilelerdi súıemeldeýdi qamtıdy. Jalpy alǵanda, usynylyp otyrǵan sharalar strategııalyq maqsatqa qol jetkizýge múmkindik beredi. 2030 jylǵa qaraı Almaty men Almaty oblysynyń eksportyn 1,5 mlrd AQSh dollaryna ulǵaıtyp, óńir ekonomıkasynyń óńdeý, tehnologııa jáne qazaqstandyq ónimniń jahandyq básekege qabilettiligine negizdelgen jańa turaqty damý modelin qalyptastyrý josparlanyp otyr.
Buǵan deıin Qazaqstanda 2025 jyly balmuzdaq eksporty ımporttan asyp túskenin habarlaǵan edik.