Almaty áýejaıynda ishki reısterge arnalǵan termınal ashyldy
ALMATY. KAZINFORM — Almaty halyqaralyq áýejaıynda ishki reısterge arnalǵan modernızatsııalanǵan T1 termınalynyń resmı ashylý rásimi ótti.
Qaıta jańǵyrtý jumystary 13 aıǵa sozyldy. Infraqurylymdy jańartýǵa 32 mıllıon dollar jumsaldy.
Jumys barysynda aýmaǵy 1 700 sharshy metr bolatyn tirkeý aımaǵy tolyǵymen jańartylyp, 23 jańa tirkeý orny ornatyldy. Termınaldyń ıntereri zamanaýı dızaın sheshimderi men ulttyq naqysh elementterin úılestire otyryp bezendirilgen.
Sondaı-aq jaryqtandyrý, jeldetý jáne jylytý júıeleri tolyǵymen aýystyryldy. Elektr jáne IT ınfraqurylymy jańartylyp, bagajdy avtomatty suryptaý júıesi ornatyldy. Budan bólek, jolaýshylarǵa arnalǵan jańa tirkeý aımaqtary, dámhanalar, dúkender, kútý oryndary, otbasylyq bólmeler men erekshe qajettiligi bar jandarǵa arnalǵan arnaıy keńistikter ashyldy.
Jańartylǵan termınaldy aralaý barysynda Almaty halyqaralyq áýejaıynyń prezıdenti Goker Kose atqarylǵan jumystar men ınfraqurylymdy odan ári damytý josparlary týraly aıtyp berdi.
Onyń sózinshe, buǵan deıin termınaldyń bul bóligi halyqaralyq reısterge qyzmet kórsetken. Endi ol ishki jolaýshylar tasymalyna beıimdelgen. Atap aıtqanda, munda 10 tirkeý orny, QR-kodtardy avtomatty túrde oqıtyn júıe jáne bagajdy suryptaýdyń jańa júıesi ornatylǵan.
— Ushý reısterine tirkelý aımaǵynda bagajdy suryptaýdyń múlde jańa avtomattandyrylǵan júıesin qurdyq. Sonyń arqasynda bagajdy suryptaý protsesi aıtarlyqtaı ózgerip, áldeqaıda júzege asady, — dedi Goker Kose.
Termınalda keletin reısterdiń jolaýshylaryna bagaj berý úshin tórt arnaıy karýsel ornatylǵan. Sonymen qatar XT2100HS kompıýterlik tomografııa júıesi engizildi. Ol bagaj ishindegi zattardyń úsh ólshemdi egjeı-tegjeıli keskinin kórsetip, tekserý dáldigin arttyrýǵa múmkindik beredi.
Jolaýshylardyń jaılylyǵyna da erekshe kóńil bólingen. Termınalda jańa dámhanalar men dúkender, ana men bala bólmeleri, otbasylyq demalys aımaqtary, namaz oqýǵa arnalǵan bólmeler, múmkindigi shekteýli jandarǵa arnalǵan arnaıy oryndar jáne qosymsha demalys keńistikteri ashyldy. Ushaqqa otyrǵyzý qaqpalarynyń aldyndaǵy kútý aımaqtary da keńeıtildi.
Budan bólek, aldaǵy ýaqytta ishki jáne halyqaralyq reıster termınaldaryn jalǵaıtyn ótkel salý josparlanyp otyr. Bul halyqaralyq reıspen kelgen jolaýshylarǵa termınaldan shyqpaı-aq ishki reıster aımaǵyna ótip, Qazaqstan boıynsha saparyn jalǵastyrýǵa múmkindik beredi.
Sondaı-aq Kose áýejaı perrony men ushý-qoný ınfraqurylymyn jańartý jumystaryna toqtaldy. Atap aıtqanda, áýejaıda ushaqtardy muzdanýǵa qarsy óńdeýge arnalǵan arnaıy alań salynǵan. Jańa júıeniń kómegimen tórtten segizge deıin áýe kemesi qozǵaltqyshtary jumys istep turǵan kezde osy protsedýradan óte alady.
— Buryn ushaqty muzdan tazartý protsesi 75 mınýtqa sozylatyn. Qazir bul ýaqyt 10 mınýtqa deıin qysqardy. Bul protsedýrany jyldam ótkizip, ýaqytty únemdeý úshin óte mańyzdy, — dep atap ótti Goker Kose.
Resmı ashylý rásimine premer-mınıstrdiń orynbasary — Kólik mınıstri Ásel Janasova, Almaty qalasynyń ákimi Darhan Satybaldy jáne avıatsııa salasynyń ókilderi qatysty.
Saltanatty jıynda sóz sóılegen Kólik mınıstri Ásel Janasova avıatsııalyq ınfraqurylymdy damytýdyń Qazaqstan úshin strategııalyq mańyzyna toqtaldy.
Mınıstrdiń aıtýynsha, kólik logıstıkasyn damytý — eldiń strategııalyq baǵyttarynyń biri. Bul rette halyqaralyq tasymalmen qatar, ishki reısterge de erekshe kóńil bólý qajet. Onyń sózinshe, árbir qazaqstandyq ishki áýe reısterinde de joǵary deńgeıdegi qyzmetti paıdalanýy kerek.
— Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev elimizdiń kólik-logıstıkalyq áleýetin nyǵaıtýǵa, áýejaılardy jańǵyrtýǵa jáne azamattarǵa kórsetiletin qyzmet sapasyn arttyrýǵa erekshe kóńil bóledi. Jańartylǵan termınaldyń ashylýy — osy jumystyń naqty nátıjesi. Qazaqstannyń iskerlik jáne qarjy ortalyǵy sanalatyn Almaty úshin áýejaıdy damytý asa mańyzdy. Bul jolaýshylarǵa qyzmet kórsetý sapasyn arttyryp, qalanyń týrıstik jáne iskerlik áleýetin damytýǵa, sondaı-aq óńirdegi iri avıatsııalyq hab retindegi rólin nyǵaıtýǵa yqpal etedi, — dedi Ásel Janasova.
Ol Qazaqstannyń avıatsııa salasyndaǵy áleýeti artyp kele jatqanyn da atap ótti.
— Bul — eldegi eń iri áýejaı. Búginde biz kósh bastap turmyz. Elimiz arqyly jyl saıyn 15 mıllıon jolaýshy ushady jáne biz munymen toqtap qalmaımyz. Almaty, Astana, Qaraǵandy, Shymkent, Aqtaý, Atyraý áýejaılary — elimizdegi eń iri áýe aılaqtary. Qazaqstan — úlken memleket, sondyqtan óńirdegi eń úzdik áýejaılar bizde bolýy kerek. Bizdiń el arqyly, sonyń ishinde óńirlik tranzıt kólemi de artýǵa tıis. Biz avıatsııalyq áleýetimizdi odan ári damytamyz. Seriktesterimizben birlesken maqsatymyz — 2040 jylǵa qaraı jyl saıynǵy jolaýshylar aǵynyn 50 mıllıon adamǵa jetkizý. Bul qosymsha jumys oryndaryn ashýǵa múmkindik beredi, — dedi mınıstr.
Onyń aıtýynsha, áýe júk tasymalyn damytý da perspektıvaly baǵyttardyń biri. Azııa men Eýropa arasyndaǵy áýe júk tasymalynyń jyldyq kólemi — shamamen 2 mln tonna. Bul rette Qazaqstannyń tranzıttik júk reısterin tartýǵa áleýeti zor.
— Bizden myńdaǵan júk reısi ushyp ótedi. Ókinishke qaraı, olardyń barlyǵy birdeı elimizge qonbaıdy. Biz osy reısterdi Qazaqstanda toqtatýǵa jaǵdaı jasap, mýltımodaldy tasymaldy damytýymyz kerek. Qasymyzda jyl saıyn álemdik saýda kóleminiń 60%-dan astamyn qalyptastyratyn Qytaı ornalasqan. Sondyqtan Qazaqstannyń róli óte mańyzdy, — dedi ol.
Almaty qalasynyń ákimi Darhan Satybaldy áýejaıdyń qala ımıdjin qalyptastyrýdaǵy mańyzyn atap ótti.
— Búgingi oqıǵa avıatsııa salasy úshin ǵana emes, búkil qala úshin mańyzdy. Biz Qazaqstannyń túkpir-túkpirinen keletin jolaýshylarǵa qyzmet kórsetetin jańartylǵan termınaldy ashyp otyrmyz. Bizdiń ortaq maqsatymyz — Almaty áýejaıyn zamanaýı, qolaıly ári óńirdegi jetekshi avıatsııalyq habtardyń birine aınaldyrý. Seriktesterimizben birge bul maqsatqa jetetinimizge senimdimin, — dedi qala ákimi.
TAV Airports Holding bas dırektory Serkan Kaptan ishki reıster termınalyn jańǵyrtý áýejaıdy damytýdyń aýqymdy baǵdarlamasyndaǵy kezekti kezeń ekenin aıtty.
— Osyndaı aýqymdy jańǵyrtý jumystary nebári 13 aıda aıaqtaldy. Kúrdeli jumys barysynda túsinistik tanytyp, shydamdylyq tanytqan jolaýshylarymyz ben seriktesterimizge shynaıy alǵysymyzdy bildiremiz. 2024 jyly jańa halyqaralyq termınaldyń qurylysyn aıaqtap, ony paıdalanýǵa berdik. Al osy jobanyń arqasynda ishki reıster termınalyndaǵy jolaýshylarǵa qyzmet kórsetý sapasy men operatsııalyq tıimdilikti eń joǵary halyqaralyq standarttarǵa jetkizdik. 2021 jyldan beri áýejaıdy damytýǵa 650 mln dollardan astam ınvestıtsııa saldyq. Almaty áýejaıyna qarjy quıýdy jalǵastyryp, ony Ortalyq Azııadaǵy basty avıatsııalyq hab retinde damytamyz. Úkimetke, seriktesterimizge jáne qyzmetkerlerimizge turaqty qoldaýy men jemisti yntymaqtastyǵy úshin alǵys aıtamyn, — dedi ol.
Onyń aıtýynsha, ótken jyly áýejaı 12 mıllıonǵa jýyq jolaýshyǵa qyzmet kórsetken. Al 2026 jyldyń sońyna qaraı bul kórsetkish 12,5 mıllıonǵa jetedi degen jospar bar.
Serkan Kaptan Horizon baǵdarlamasy aıasynda júzege asqan basqa jobalarǵa da toqtaldy. Sońǵy 12 aıda áýe kemelerine arnalǵan 14 jańa turaq paıdalanýǵa berilip, eki rýlej joly jóndeldi. Sondaı-aq ushaqtardy muzdanýǵa qarsy óńdeıtin arnaıy alańnyń qurylysy aıaqtaldy.
— Birneshe aptadan keıin uzyndyǵy tórt shaqyrym bolatyn jańa parallel rýlej jolyn paıdalanýǵa beremiz. Sonymen qatar áýejaıdyń termınaldyq ınfraqurylymyn keńeıtýdi jalǵastyramyz. Aldaǵy jobalardyń qatarynda eki termınaldyń baqylanatyn aımaǵyn jalǵaıtyn ótkel salý, sondaı-aq halyqaralyq termınalda qosymsha otyrǵyzý qaqpalary men tirkeý aımaqtaryn ashý bar, — dedi TAV Airports Holding basshysy.
Ol kompanııanyń áýejaı qaýipsizdigin nyǵaıtýǵa, qyzmet kórsetý sapasyn arttyrýǵa jáne qyzmetkerlerdiń kásibı damýyna ınvestıtsııa salýdy jalǵastyratynyn atap ótti.
Aıta keteıik, T1 termınalyn jańǵyrtý — Almaty halyqaralyq áýejaıyn 2050 jylǵa deıin damytýdyń bas josparynyń alǵashqy kezeńi sanalatyn Horizon (2025–2029) baǵdarlamasyndaǵy negizgi jobalardyń biri. Baǵdarlama aıasynda jalpy quny shamamen 362 mıllıon dollar bolatyn 130-dan astam ınfraqurylymdyq jobany júzege asyrý kózdelgen.
Atap aıtqanda, Ortalyq Azııada alǵash ret ushaqtardy muzdanýǵa qarsy óńdeıtin arnaıy alań salý, uzyndyǵy 4 000 metr jańa rýlej jolyn iske qosý, ushý-qoný jolaqtarynyń birin beton jabynymen qaıta jańǵyrtý, VIP perron men áýe kemeleriniń turaqtaryn jańartý, júk perronyn damytý jáne ushaqtarǵa tehnıkalyq qyzmet kórsetetin angar salý josparlanǵan.
Buǵan deıin Kazinform agenttiginiń fototilshisi Almaty áýejaıyndaǵy jańa halyqaralyq termınaldyń kórinisin jarııalaǵan edi. Halyqaralyq reısterge arnalǵan jańa termınal 2024 jylǵy 1 maýsymda ashyldy.