Allergııamen arpalys: Dástúrli em hám medıtsına

Ekinshi túri - ınfektsııa, hımııalyq fızıkalyq faktorlar áserinen zaqymdanǵan jasýshalar.

Allergııa - aýrýǵa qarsylyq kúshi (ımmýnıteti) tómen adamnyń bárin dendeıtin dert.

Allergııanyń daýasy damyǵan medıtsınada desek te, dástúrli halyq eminiń shıpasyn joqqa shyǵara almaımyz. Endeshe eki tarap ókiliniń pikirin oqyrman nazaryna usynbaqpyz.

Bahar Áýkenqyzy qazaq halyq medıtsınasynan sýsyndap, dástúrli medıtsınada bilimin jetildirgen, Shyǵys-Tıbet medıtsınasyn meńgergen.  
 

- Bahar Áýkenqyzy, halyq eminiń shıpasynyń syry nede?

- Men gormonaldy dárilermen emdemeımin. Asqynyp turǵan jaǵdaıda aýrýdy aldymen antıbıotıkpen qaıtaramyn. Sosyn boıǵa shópti jiberemin.  Bul qandy tazalaıdy. Em sıstema arqyly júredi.

Allergııadan murynnyń ishki tútiksheleri qatty isinip ketip, qaıta-qaıta murnyn tartatyn dárejege jetkender bar. Qabynýǵa qarsy antıbıotıkten keıin, murynnyń ishki plazmasyn ylǵaldandyratyn, ishti, ótti aıdaıtyn, ishekterdi tazalaıtyn shóp dáriler beriledi.

Alllergııasynyń isinýi basylǵannan keıin ıne terapııamen emdeımin. Murynnyń, qabaqtyń ústinen bastap qulaqtyń aınalasyna deıin núkteler bar. Sol syrtqy núktelerge altyn ıne salamyn.  

- Patsıentterińizdiń arasynda jıi kezdesetin allergııanyń sebepterin aıta alasyz ba? 

- Allergııa ekologııadan da, adamnyń anatomııasynan da bolýy múmkin. Negizi allergııa muryn qýysyna jabysady. Biraq muryn qýysyn emdeı bergennen eshteńe ónbeıdi. Qannan bastap em júrgizý kerek. Men aldymen adamdy tekserip, saraptama jasamaı, emge kirispeımin.

Kóbine allergııamen aýyratyn adamdardyń baýyrynyń qyzmeti durys emes. Іshetin, shegetin adamdar allergııadan kóp azap shegedi. Aýrýǵa qarsylyq kúshi  álsizder bar.

- Qazir allergııanyń qozatyn kezi. Adamdarǵa qandaı keńes beresiz?

- Allergııa dendeıtin mezgil - kúz, jaz, kóktem. Sol úshin qysta emdelý kerek. Alǵash ret allergııa jeńgen adam aldymen aýrýǵa qarsylyq kúshin kóterýi kerek. Baýyrdyń qyzmetin jaqsartyp, ótti tazalap, ishetin-jeıtin tamaǵyn súzgileý kerek. Kóktemde allergııa bastalmaı turyp, osynyń bárin oryndasa, aýrý burynǵyǵa qaraǵanda 70 paıyzǵa tómender edi.

- Emdelýshiler arasynda jyldap júrgender bar ma? Jasy da kárisi de kele me?

- Patsıentter naýryz aıynan kelip alady. 10-15 jyl júrgenderi bir jazda eki ret qaralyp ketedi. Aýrý jas talǵamaı bara jatyr, 12-13 jastan bastap allergııa mazalaıtyndary bar. Bir emdelgennen keıin kútimmen júrse, jeńil ótkizýge bolady, alaıda taǵaıyndalǵan tártipke salǵyrt qaraıtyndar bar ǵoı.

Allergııa ábden júdetken, ashýlansa da aýrýy ustaıtyndar kezdesedi. Olardyń júıkesi sharshaǵan. Ondaıda tek gormonaldy dárimen basýǵa týra keledi. Basqa amal joq.

- Adamdar arasynda pikir ekige jarylǵan. Sizdiń damyǵan medıtsınaǵa kózqarasyńyz qalaı?

- Eger adam organızmi ımmýnıtetti qaıta qalpyna keltire alatyn bolsa,  birden gormonaldy dáriniń kómegine júginbegeni durys shyǵar. Únemi erejeni ustanyp júrse, asqynýlarǵa jol bermeıdi. Keıbireýlerdi emdep jiberesiń, ári qaraı alyp kete almaıdy. Qaıtadan sol aýrý kúıine túsip jatady.

Damyǵan medıtsınada aýrýdyń betin tez qaıtaratyn dáriler barshylyq. Alaıda, adam aǵzasy gormonaldy dáriniń kúshine úırenip qalǵannan keıin dástúrli em bir degennen qonbaıdy.

- Allergııany úkim dep qabyldap, dárigerge barmaı júretinder de bar. Olar óz betinshe em-dom jasaıdy..

- Allergııanyń jabysatyn birden-bir názik jeri - muryn, qulaq, kóz. Olar názik organdar. Ol jerde jumsaq álsiz jasýshalar kóbeıip qalyptasqan. Adam eger óz betimen em-dom qabyldasa, juqa teri plazmasyn kúıdirip alýy múmkin.

Al emdelmeı júre bergen jaǵdaıda mıkrob kóbeıe túsedi. Adam úshin aınalasynda allergııa týdyratyn zat kóbeıedi. Tunshyǵyp, aýa jetpeı, qaqalyp-shashalyp júretin kúıge jetedi. Júrekke ottegi jetpeı, bulshyq etteriniń isinip ketýinen tynys joldary jabylyp ólimge aparýy múmkin.

***

Bul taqyrypqa qazaqstandyq allergolog-ımmýnolog dáriger Marııa Demchenkonyń pikirin suraǵan edik. 

- Kóp jaǵdaıda allergııalyq aýrý dúmshe dárigerlerdiń paıdasyna sheshilip jatady. Allergııamen tez ári máńgilikke qoshtasamyn dep oılamańyz. Qandaı da bir dárini satyp alarda nemese em qabyldarda dárigerdiń keńesin alǵan jón. Eshqandaı bıologııalyq belsendi qospalar, shópter, lazerli em ádisteriniń kúshi ǵylymı túrde dáleldenbengen. Allergııadan qulan taza aıyǵa almaısyz. Tek dermatıt, rınıt, astma degen túrlerin emdeýge bolady. Medıtsınadaǵy kez kelgen terapııa sımptomdar sanyn kemitýge arnalǵan, allergııany emdeýdegi eń jaqsy kórsetkish - sımptomdardyń joıylýy.

Allergııany dástúrli jolmen emdeýdiń áseri az. Shóp dárilerdiń ózi allergııa týdyrýy múmkin. Árıne túımedaq, myńjyldyq qaınatpalarynan qaýip joq. Degenmen adamdar óz betimen em-dom jasaýǵa táýekel etpegeni jón.

Kishkentaı balalardyń taǵamǵa allergııasy bolsa, eresekterdi allergııalyq rınıt mazalaıdy. Bul qorshaǵan ortanyń áserinen bolady, genetıkalyq jolmen beriletin ımmýndyq júıeniń máselesi taǵy bar.

Allergııanyń sebebin jyldyń kez-kelgen maýsymynda anyqtaýǵa bolady, al emdi qys mezigilinde alǵan durys. Damyǵan medıtsınada allergııa ASIT (allergen-spetsıfıkalyq ımýnnoterapııa) tásilimen emdeledi. Bul patsıenttiń  allergendi zattarǵa sezimtaldyǵyn azaıtý úshin dozalyq mólsherde engiziletin, ımmýnıtetti kóteretin ádis. Allergııadan 3 jylǵa deıin aıyǵýǵa kómektesedi.

Gormonaldy preparattardy allergııalyq aýrý asqynǵan kezde qoldanamyz. Máselen astmanyń budan basqa emi joq. Halyq arasynda «gormonfobııa» túsinigi qalyptasqan. Qazir 21 ǵasyr, medıtsına bir orynda turmaıdy. Allergııalyq aýrý kezinde taǵaıyndalatyn gormonaldy dáriler densaýlyqqa zııansyz.