Alǵashqy suhbat alǵan sát

Júrekti kernegen qýanysh, baqyt, azattyq elimen etene Elbasy eldik qatynastardy nyǵaıtý jolyna tústi.

Dúnıejúzi kartasynda Qazaqstan degen el ornyn nyq tapty. Árbir kúni bir ǵasyrǵa teń táýelsizdik qazaqty nurly jolǵa jeteledi. Qazaqstan memleketiniń árbir azamaty ultyna, tiline, dinine qaramastan, tatý turaqtylyq pen bereke-birlikte ómir súrýi - ult kóshbasshysy Nursultan Nazarbaevtyń kóregen saıasatynyń jemisi.

Talaı ǵasyr ata-baba armany bolǵan táýelsizdigimizge qan tógissiz jetý jolynda barlyq kúsh-jigerin aıamaǵan, túrli ultty asqan tatýlyqpen bir týdyń astyna biriktire bilgen Nursultan Nazarbaevtaı kóshbasshysy bar halqymyz asa baqytty.
Elbasynyń kóregen saıasatynyń arqasynda elimiz álemniń alpaýyt elderin moıyndatyp, barlyq ult pen ulystyń beıbitshilik ordasyna aınalyp, toleranttylyqtyń erekshe úlgisin jasaı bildi.

Búgingi kúni elimiz óziniń damý joly qalyptasqan, baǵyt-baǵdaryn aıqyndaǵan, ózge de memlekettermen básekelesýge qabiletti irgeli elge aınaldy. Osy egemendi memlekettiń bir bólshegi retinde men de Elbasynyń táýelsiz Qazaqstandy ósip-órkendetý jolyndaǵy izgi maqsat-murattarynyń kýási bolyp kelemin.

Elbasynyń qamqor qoldaýymen táýelsizdikke alǵash qadam basqan kúnderi shetelde akkredıtatsııaǵa tirkelgen Túrkııa Respýblıkasyndaǵy tuńǵysh qazaq tilshisi bolý baqytynyń buıyrǵany - men úshin Allanyń úlken syıy edi.

Nursultan Ábishuly - táýelsiz Qazaq eliniń Tuńǵysh Prezıdenti bolyp saılanǵan sátte Elbasynan eń birinshi bolyp qazaq teledıdaryna (ol kezde respýblıkada bir ǵana telearna edi) suhbat alý baqytyna ıe bolýym meni aq jolǵa jeteledi. Ol kisi 1989 jyly jazda Ortalyq Komıtettiń plenýmynda Birinshi hatshylyqqa saılanǵan soń tústen keıin Almatydaǵy meshitke baryp, Alladan halqynyń amandyǵyn tilep, bata aldy.

Bul ıgi isti sheteldiń buqaralyq aqparat quraldary jarysa habarlap jatty. Germanııadaǵy «Azattyq» radıosy «Qylyshynan qan tamyp turǵan solaqaı saıasatqa qaramastan Qazaqstanǵa basshylyqqa kelgen jergilikti halyq ókili N.Nazarbaevtyń alǵashqy qyzmetin ımandylyq jolynan bastap, Alla úıine at basyn burýy - jaqsylyq nyshany» degen habar berdi.

Keıinnen halyqaralyq «Azattyq» radıosynyń (Hasen Oraltaı basqarǵan) Túrkııadaǵy arnaýly tilshisi bolǵanymdy Elbasynyń úlken qamqorlyǵy dep túsinemin.

Elbasy táýelsiz Qazaqstannyń Prezıdenti retinde alǵashqy resmı saparyn Túrkııa memleketinen bastaǵanda eń birinshi bolyp eki el arasynda tikeleı beınereportaj jasaýym men úshin teńdesi joq baqyt boldy. Sol kezeńderde Elbasynyń el ishine, shet memleketke jasaǵan saparynyń barlyǵynda janynda júrip, jýrnalıstik saraptama jasaýym meniń ómirime jańasha serpin berip, bolashaq baǵytymdy aıqyndaýǵa qol jetkizdi. Onshaqty jyldaı ýaqyt dıplomatııalyq qyzmet atqaryp, Túrkııa Respýblıkasynyń Ystanbul qalasynda bas konsýl retinde eki eldiń arasynda dostyq kópirin qalyptastyrýǵa úles qosqanymdy maqtan tutamyn.

1992 jylǵy qazannyń 30-31 kúnderi Ankarada sol kezdegi Túrkııa Prezıdenti Turǵyt Ozaldyń bastamasymen túrki tildes memleketter basshylarynyń І sammıti shaqyrylǵan edi.

Bul jıynda Turǵyt Ozal «Ata jurtymyz - Qazaqstan. Babalarymyz Atajurttan Anadolyǵa atpen kelse, búgin, mine, Nursultan baýyrym ushaqpen kelip otyr» dep alǵashqy sózdi Elbasyna berdi. Elbasy bul basqosýda «Túbi bir túrki, túgel bol!» degen uran tastady. Bul sóz búkil túrki jurty úshin qanatty sózge aınaldy.

Turǵyt Ozalmen áńgimelesý barysynda Elbasy Túrkııada qansha qazaq bar degen saýalǵa Túrkııa basshysynyń «Menimen 60 mıllıon qazaq» bar deýi qazaq halqynyń alar orny qandaı ekenin kórsetse kerek. Bul sózge Elbasy rızashylyqpen Turǵyt Ozaldy baýyryna qysty. Baýyrlastyq degen osy bolar. Elbasynyń kóregen saıasatynyń arqasynda elimiz álemniń alpaýyt elderin moıyndatyp, ózge de memlekettermen básekelesýge qabiletti irgeli memleketke aınaldy.

Elbasynyń 1992 jyly Turǵyt Ozal elimizge kelgende Eýrazııalyq Odaq qurý týraly ıdeıa kótergen bolatyn. Sonda T.Ozal «Eýrazııalyq odaq qurý týraly ıdeıany tolyq qoldaımyn. Qazaqstan Eýropa men Azııanyń basyn qosyp turǵan kindik orta, Túrkııa da solaı» degen bolatyn. Búgingi kúni arada 24 jyl ótkenine qaramastan Elbasynyń kó-regendikpen aıtqan ıdeıasy óz ómirsheńdigin kórsetip, Reseı Prezıdenti tarapynan da qoldaý taýyp otyr.

1992 jyly 25 naýryz kúni táýelsiz Qazaqstannyń astanasy Almaty qalasynan Túrkııaǵa Ystanbulǵa birinshi ret áýe ushaǵy kóterilgen edi. Qazaqstan úkimeti delegatsııasyn sol kezdegi Premer-Mınıstrdiń orynbasary Myrzataı Joldasbekov basqaryp bardy.
Elimizdiń táýelsizdigin alǵash tanyǵan eldiń Prezıdenti Turǵyt Ozal qabyldady. Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń ystyq sálemin jetkizdi. Qazaqy oıý-órnekti shapan men qamshy syıǵa berildi.

«Mine, men naǵyz qazaq boldym» dep suhbat berdi. Meni de sol kezde Túrkııaǵa kelgen Táýelsiz eldiń tuńǵysh tilshisi dep tanystyrdy. Turǵyt Ozal maǵan arnaıy baǵaly fotoapparat syılady. Sol kezder de osy fotoapparatpen eki el arasyndaǵy dostyq kópirin beıneleıtin kórinisterdi Elbasynyń is saparlar, kezdesýlerinen talaı sýretter ázirlegen edim.

1-sýret. 1991 jyly 1 jeltoqsanda Tuńǵysh Prezıdent bolyp saılanǵan kúni Elbasynan alǵan birinshi suhbat.
2-sýret. 1989 jyly 22 maýsymda N.Á. Nazarbaevtyń Qazaqstan Kompartııasy OK Birinshi hatshylyǵyna saılanǵannan soń, ortalyq meshitte kezdesýi.

3-sýret. Qasıetti Túrkistandaǵy Qoja Ahmet kesenesinde Prezıdentter Nursultan Nazarbaev pen Turǵyt Ozaldan suhbat alý sáti.
4-sýret. Elbasynyń Túrkııaǵa sapary. Qasynda halyq jazýshysy Qaltaı Muhamedjanov bar. 1993 jyl.

5-sýret. Ankarada qazaq elshiliginiń ashylý saltanaty. Nursultan Nazarbaev, Turǵyt Ozal, Súleımen Demırel. 1992 jyl 27 qazan.
Mine, Elbasynyń qasynda júrip talaı tarıhı isterdiń kýási boldym. Arnaıy sýretterdi túsirip birneshe fotoalbomdar jasap, derekti fılmder jasaǵanymdy maqtanyshpen aıtqym keledi.

Alashtyń anasy atanǵan qasıetti Syr jerinde qyzmet jasap, ult kóshbasshysynyń sarabdal saıasatyn halyqqa jetkizip, nasıhattap júrgenimdi aıtqym keledi. Qazaq eliniń tuńǵysh astanasy bolǵan uly Qorqyt baba qonys tepken, elimizdiń rýhanı-mádenı keńestiginiń bet-bederine aınalǵan talaı arystarymyzdyń izi qalǵan súleıler mekeni - Syr óńiri Elbasynyń tikeleı qamqorlyǵy arqasynda damyp, ósip keledi.

Aıryqsha qamqorlyqqa bólengen Aral, ǵarysh qaqpasyna aınalǵan Baıqońyr, qasıetti qazaqtyń qaımaǵyn buzbaı, babalar dástúrin jalǵastyryp otyrǵan Syr jurty qaı kezde de Elbasynyń saıasatyn qoldaıdy.Elbasynyń «Qazaqstannyń Táýelsizdik jyldaryndaǵy jetistikterin bir ǵana Qyzylorda oblysynan kórýge bolady» degen pikiri syrboıylyqtar úshin úlken baǵa.

Oblys ákimi Elbasynyń tapsyrmalaryn úlken jaýapkershilikpen atqaryp, halyqpen etene aralasa bilýiniń nátıjesinde turǵyndarynyń hal-ahýaly kúnnen-kúnge jaqsaryp keledi.

Berekeli birligimiz ben turaqty tatýlyǵymyzdyń, ultaralyq kelisimniń saqtalýy Elbasynyń júr¬gizip otyrǵan saıasatynyń durystyǵyn dáleldeıdi.

Erjan ÝÁIІS,
Qazaqstannyń eńbek
sińirgen qaıratkeri