Áleýmettik kómek pen eńbek qaýipsizdigi tsıfrlyq baqylaýǵa alynady

Qazaqstan Respýblıkasynyń Premer-mınıstri Oljas Bektenov eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý salasyn tsıfrlandyrý máseleleri boıynsha keńes ótkizdi. Jıynda memlekettik áleýmettik kómektiń shyn máninde muqtaj azamattarǵa kórsetilýine, sondaı-aq kásiporyndardyń azamattardyń eńbek quqyqtaryn qatań saqtaýyn qamtamasyz etýge jáne eńbek salasyndaǵy táýekelderdiń aldyn alýǵa baǵyttalǵan tsıfrlyq sheshimderge nazar aýdaryldy.

— Memleket basshysy azamattardyń ómir súrý sapasyn jaqsartý maqsatynda jappaı tsıfrlandyrýdy júzege asyrý jáne jasandy ıntellektini keńinen engizýdi tapsyrdy. Bul áleýmettik-eńbek salasy úshin, ásirese júrgizilip jatqan reforma aıasynda erekshe mańyzdy. Biz qoldaý sharalarynyń ashyq esebin júrgizip, olardyń naqty túpkilikti nátıjesin baǵalaýdy qamtamasyz etýimiz kerek. Bul — Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrliginiń basty mindeti, — dep atap ótti Oljas Bektenov.

Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Asqarbek Ertaev pen vıtse-mınıstr Bahtııar Jazyqpaev negizgi tsıfrlyq sheshimderdi tanystyrdy.

«Otbasynyń tsıfrlyq kartasy» aqparattyq júıesinde 30-dan astam memlekettik aqparattyq júıeden alynǵan, 20 mln-nan astam azamat pen 6,2 mln úı sharýashylyǵyna qatysty derekter biriktirilgen. Baǵalaýdyń obektıvtiligin arttyrý maqsatynda derekterdi jergilikti atqarýshy organdar azamattardyń naqty turmys jaǵdaıyn eskere otyryp tekseredi.

Oljas Bektenov óńirlerdegi jaǵdaımen tanysty. Buǵan deıin óńir basshylaryna «Otbasynyń tsıfrlyq kartasy» arqyly anyqtalǵan muqtaj azamattarǵa proaktıvti qoldaý kórsetý jumystaryn kúsheıtý tapsyrylǵan bolatyn. Munyń aıasynda olardyń jumyspen qamtylýy men bilim alýyna, jeńildetilgen nesıe rásimdeý jáne óz kásibin ashýǵa jaǵdaı jasalýy tıis. Osylaısha, usynylyp otyrǵan qoldaý sharalary azamattardyń turmys sapasyn odan ári jaqsartýǵa negiz qalaýy tıis. QR Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrliginiń málimetinshe, júrgizilip jatqan jumystar nátıjesinde 2025 jyly 480 355 muqtaj otbasynyń ómir súrý jaǵdaıy jaqsaryp, ál-aýqaty joǵary sanatqa aýystyrylǵan. Al 2026 jyldyń basynan beri taǵy 464 158 otbasy osy sanatqa aýystyryldy.

Sonymen qatar áleýmettik tólemderdiń shyn máninde muqtaj azamattarǵa kórsetilýin qamtamasyz etý maqsatynda olardy ońtaılandyrý jónindegi reformanyń júzege asyrylý máseleleri qaraldy. Ál-aýqaty joǵary azamattarǵa qatysty ákimdiktermen birlesip, úı sharýashylyqtary derekterin tekserý jumystary júrgizildi. Bul sanattaǵy azamattar úshin ózgerister áleýmettik járdemaqylardyń barlyq 36 túriniń tek 14-ine qatysty bolady. Qalǵan 22 túri boıynsha qoldanystaǵy tólem tetikteri ózgerissiz saqtalady. Kómekke muqtaj azamattar úshin memlekettik qoldaýdyń qoldanystaǵy tártibi tolyq kólemde saqtalatyny atap ótildi.

Premer-mınıstrdiń tapsyrmasyna sáıkes, Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi janyndaǵy jumys toby týyndaýy múmkin suraqtar boıynsha keńes berý maqsatynda óńirlerdi aralap, aýmaqtyq departamentter bazasynda túsindirý jumystaryn júrgizýde. Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi jergilikti atqarýshy organdarmen birlesip, ál-aýqat deńgeıi joǵary sanatqa jatqyzylǵan úı sharýashylyqtaryna qosymsha tekserý júrgizýde. Bul tekserý nátıjeleri olardyń áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaıyn naqtylaýǵa, ál-aýqat deńgeıin obektıvti baǵalaý men tıisti sanatqa durys jikteýdi qamtamasyz etýge paıdalanylady.

Búginde SMS-habarlamalar jiberý nátıjesinde 200-den astam azamat áleýmettik kómekke muqtaj bolmaǵandyqtan, járdemaqy alýdan bas tartatynyn málimdedi. Osy baǵytta Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi eGov Mobile qosymshasyna engiziletin járdemaqydan erikti túrde bas tartý servısiniń jańa jobasyn tanystyrdy. Onyń kómegimen áleýmettik járdemaqy alatyn turmysy joǵary azamattar memlekettik organdarǵa barmaı-aq, onlaın rejımde tólemderden óz erkimen bas tarta alady.

Úkimet jetekshisi memlekettik aqparattyq júıelerdegi derekterdi avtomatty túrde toltyrý arqyly otbasylardyń ál-aýqat deńgeıin anyqtaýǵa bolatyn kalkýlıatordy azamattarǵa yńǵaıly etýdi tapsyrdy. Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligine múddeli memlekettik organdarmen birlesip, ekinshi deńgeıli bankterdi «Otbasynyń tsıfrlyq kartasyna» qosýdy jedeldetý tapsyryldy.

Biryńǵaı tsıfrlyq platforma aıasynda jergilikti atqarýshy organdar kórsetetin, buryn bytyrańqy bolǵan 66 áleýmettik kómek sharasyna revızııa júrgizildi. Onyń qorytyndysy boıynsha ortalyq jáne jergilikti deńgeılerde ishinara qaıtalanatyn 38 shara ońtaılandyryldy, al qalǵan 28 shara búkil el boıynsha biryńǵaı taǵaıyndaý krıterııleri bar 13 iri baǵytqa biriktirildi. Júıe qoldaý kórsetýdiń ótinish berýden bastap tólemdi naqty alýǵa deıingi barlyq kezeńin baqylaýdy júzege asyrady. Sondaı-aq alýshylardyń sanyn, qoldaý sharalaryna suranysty jáne jergilikti bıýdjetterdiń shyǵystaryn qadaǵalaýǵa múmkindik beredi. Bul qarajatty bólýdiń ashyqtyǵyn arttyryp, bir tólemniń ekinshi ret qaıtalanýyn boldyrmaıdy.

Áleýmettik qoldaý sharalaryna ótinish qabyldaý jáne olardy taǵaıyndaý fýnktsıonaly Biryńǵaı tsıfrlyq platformada bıyl maýsym aıynda iske qosyldy. Sol kezden beri ol arqyly jalpy somasy 2,5 mlrd teńgeden asatyn 55 myńnan astam ótinish tústi. Onyń ishinde 1,8 mlrd teńgeden astam somaǵa ótinishter qaralyp, maquldandy. Qazirgi ýaqytta platforma «Otbasynyń tsıfrlyq kartasymen» ıntegratsııalanýda.

Premer-mınıstr Jasandy ıntellekt jáne tsıfrlyq damý mınıstrligine Oqý-aǵartý, Densaýlyq saqtaý, Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrlikterimen birlesip, memlekettik qoldaý sharalaryn Biryńǵaı tsıfrlyq platformada esepke alynýyn qamtamasyz etýdi tapsyrdy.

Eńbek táýekelderiniń tsıfrlyq kartasy kásiporyndarda eńbek zańnamasynyń yqtımal buzýshylyqtaryn erte anyqtaýǵa arnalǵan. Qazirgi ýaqytta shtatynda 10 jáne odan da kóp qyzmetkeri bar 99 myńnan astam kásiporyn turaqty monıtorıngte tur. Júıe úsh negizgi blok boıynsha 80-nen astam kórsetkishti taldaıdy, olar — qarjylyq jaǵdaı, áleýmettik kórsetkishter, eńbek qatynastary men qaýipsizdigi. Búgingi tańda táýekel deńgeıi joǵary 2 792 kásiporyn jáne ortasha deńgeıde 3 137 kásiporyn anyqtaldy. Anyqtalǵan zańbuzýshylyqtar qatarynda mindetti jarnalar men aýdarymdardy ýaqtyly aýdarmaý, eńbekaqy kólemindegi aıyrmashylyqtar, eń tómengi jalaqy mólsherine qatysty normalardyń saqtalmaýy jáne basqa da eńbek zańnamasyn buzý derekteri bar.

Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrliginiń aldyna anyqtalǵan táýekelderge den qoıý tártibin ázirleý jáne qabyldanǵan sharalardyń nátıjelerin baǵalaý mindeti qoıyldy.

Jıynda ataýly áleýmettik kómekti kórsetý tetikterin jetildire túsý úshin jasandy ıntellektini qoldanýǵa múmkindik beretin tsıfrlyq sheshimder de tanystyryldy. Máselen, AÁK taǵaıyndaý kezinde kompıýterlik kórý tehnologııasy ýchaskelik komıssııalardyń uıǵarymdaryn azamattardyń turǵylyqty jerine barmaı-aq salystyrýǵa múmkindik beredi. Osy tehnologııanyń kómegimen 183 myńnan astam ótinish óńdeldi. Modeldiń dáldigi 89%-dan asady. Bul rette jasandy ıntellekt uıǵarymy usynymdyq sıpatqa ıe, al ataýly áleýmettik kómek taǵaıyndaý týraly túpkilikti sheshim belgilengen tártippen qabyldanady.

Premer-mınıstr Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligine Jasandy ıntellekt jáne tsıfrlyq damý mınıstrligimen birlesip, atalǵan sheshimderdi derbes derekterdi qorǵaý jáne aqparattyq qaýipsizdik talaptaryn saqtaı otyryp, biryńǵaı tsıfrlyq arhıtektýra aıasynda odan ári engizýdi tapsyrdy.

— Búgin biz áleýmettik-eńbek salasyndaǵy otbasynyń ál-aýqatyn baǵalaý men qoldaý sharalaryn taǵaıyndaýdan bastap, eńbek qatynastaryn tsıfrlyq esepke alýǵa deıingi tsıfrlyq sheshimder máselesin qarastyryp otyrmyz. Bul quraldardyń senimdi derekterge negizdelip, azamattardyń múddesine baǵdarlanǵan biryńǵaı tsıfrlyq ekojúıe retinde jumys isteýi mańyzdy. Olardyń turaqty jumysyn, vedomstvoaralyq ózara is-qımyldy jáne azamattar úshin naqty nátıjeni qamtamasyz etý qajet.

Memleket basshysy atap ótkendeı, Qazaqstan buǵan deıin de áleýmettik baǵdarlanǵan memleket boldy jáne solaı bolyp qala beredi. Biz áleýmettik qamsyzdandyrý júıesin muqtajdyq pen ataýlylyq qaǵıdatyna kóshirýdi kózdeıtin aýqymdy reformany júzege asyryp jatyrmyz. Bul rette ómirlik qıyn jaǵdaıǵa tap bolǵan árbir otbasy qajetti qoldaýdy tolyq kólemde ala beredi. Muqtaj azamattarǵa kórsetiletin memlekettik qoldaý sharalary tolyq kólemde saqtalady. Halyqqa túsindirý jumystaryn júrgizý jáne kezdesýler ótkizý kezinde osy máselege erekshe nazar aýdarý qajet, — dep atap ótti Oljas Bektenov.

Aıta ketelik otbasynyń tabysy, baspanasy men nesıesi sanatyna qalaı áser etetini týraly jazǵan edik.