Áleýmettik jeliniń paıdaly, paıdasyz tustary
ASTANA. QazAqparat - Qazirgi ýaqytta áleýmettik jeli ómirimizdiń bir bólshegine aınaldy. Keı adamdar smartfon nemese planshet arqyly áleýmettik jelige kirip, kitap oqý, teledıdar kórý, radıo tyńdaýdan da kóbirek ýaqytyn jumsaıdy. Bul qyzmet qyzyǵýshylyqtary sáıkes keletin toptardyń birigýine múmkindik beredi. Burynǵy synyptastaryn taýyp alady, jańa adamdarmen dostasady, solarmen pikir almasa otyryp kóp ýaqytyn osy jelide ótkizedi.
Áleýmettik jeliniń paıdaly jáne zalaldy tustary bar. Paıdaly tustaryna kelsek, ol qashyqtaǵy basqa qaladaǵy, alys eldegi adamdarmen, tanystaryńyzben jedel tildesýge ońtaıly qural. Ózara pikir ǵana almasyp qoımaı, ómirindegi jańalyqtarymen, sýretterimen bólisedi. Internettegi qyzyqty jańalyq, saıttar, kitaptar, kınolardyń siltemelerin usynady.
Áleýmettik jeli arqyly tanysyp, otaý quryp jatqandar az emes, osy quraldy paıdalanyp jumys izdeý, tabý da jeńildedi...
Endi zalaldy degen tustaryna toqtala ketsek. Keı adamdardar vırtýaldy ómirdegi tanystyqqa berilip ketkendigi sonshalyqty, otbasy múshelerimen, áriptesterimen, dostarymen az tildesip, olardy tipti baıqamaı qalýy múmkin. Osyǵan qatysty jaǵdaıdy myna ázil dóp beredi. «Búgin jaryq óship qaldy, otbasymyzben birge otyryp áńgimelestik, týystarym jaqsy kisiler eken», depti bireý...
Keıbir jastardyń kóp ýaqyty jelide ótken soń, jumysy, oqýy keıinge qalyp aqsaı bastaıdy. Osydan bas tartyp, ýaqytyn únemdeı alý, táýeldilikten arylý jeli paıdalanýshysyna ońaıǵa soqpaıdy. Bul da adamnyń ózin ózin ustaýyna, jeke tárbıesine, tártibine baılanysty.
Jelini paıdalanýshylar da birkelki emes. Olardyń arasynda negatıv taratýshy, ómirden túńilgender az kezdespeıdi. Sondyqtan áleýmettik jelini ólshemdi paıdalanyp, osy qural usynatyn paıdaly jaqtaryn óz qajetimizge jaratýǵa beıim bolý kerek deıdi, tájirıbeli paıdalanýshylar.
Dostardyń bólisken paıdaly keńester, jazbalar, siltemelerin eger ózińiz ýaqyt jumsap izdeseńiz qanshama kúnniń sarp bolatynyn eseptep shyǵý qıyn emes. Aıtalyq, dosyńyz siltemesin bólisken qyzyqty kitaptyń, kınonyń dúnıede bar-joqtyǵynan beıhabar bolǵandyǵyńyzdy eske alsańyz da jetkilikti. Bul - áleýmettik jeliniń jaqsy tustarynyń biri. Onyń bilimdi-bilikti jetildirýge, oqýǵa baǵyttaý - bizdiń mindetimiz.
Áleýmettik jeli - kommýnıkatsııa quraly. Alaıda bizge nege etene jaqyn bolyp shyqty? Nesimen baýrap aldy? Sóıtsek onyń astarynda da tereń psıhologııalyq reńk bar bolyp shyqty.
Mysaly, osy máseleni zertteýshi reseılik ǵalym Aleksandr Prohorovtyń zertteýine qarasaq, túrli áleýmettik jelini qoldanýdy amerıkalyq psıholog Masloýdyń suranys pıramıdasy arqyly qarastyrýǵa bolady. Olardyń qatarynda, adamnyń pikir aıtýy, ózin tanytýy, ózgelerge syılata bilýi, ózine senimdi bolýy, dostardyń bolýy, týystyq qatynas, syılastyq, qaýipsizdik taǵysyn taǵy dep jalǵastyra berýge bolady. ıAǵnı, áleýmettik jeli tek qatynas quraly ǵana emes, adamnyń ózindik kelbetin qalyptastyrý, ózin ózgelerge tanytý jáne jurtpen biletinin bólisý alańy. Sonysymen de qundy. Endeshe ony jaqsy tustaryn qajetine jaratý árkimniń óz erkindegi dúnıe ekendigin kóremiz.
Bek Qarasha
