Áleýmettik medıtsınalyq saqtandyrý otandyq medıtsınany jańa deıgeıge shyǵarady
ASTANA. QazAqparat - Mindetti áleýmettik medıtsınalyq saqtandyrýmen birge enetin ózgerister barlyq azamattardy tolǵandyrady. Jańa júıe bolǵandyqtan úmit te, kúmán da bar. Alaıda eńbek ónimdiligi joǵary elderge qarasaq, mindetti medıtsınalyq saqtandyrý júıesi burynnan bar. Mindetti áleýmettik medıtsınalyq saqtandyrý júıesi Germanııa, Frantsııa syndy kóptegen elderde burynnan jumys istep keledi. Olar bul júıeni tıimdi paıdalanýda.
Dárigerlik kómektiń sapasy jaqsy, patsıentterdiń emdelý deńgeıi jáne dárigerlerdiń áleýmettik jaǵdaılary joǵary. Patsıentter aǵylyp kelip jatqan klınıkalardyń jaı-kúıi qaı jaǵynan qarasańyz da óte jaqsy. Dárigerler biligine saı, qajettiligine oraı joǵary jalaqy alady. Ári patsıentteri de tólegen jarnasynyń qaıda ketkenin bilip otyrady. Oǵan olar osy saqtandyrý júıesi arqyly jetip otyr.
Órkenıetti memleketterdiń árbir azamatynyń densaýlyǵy úshin qaltasynan aqsha tóleıtini qalypty jaǵdaıǵa aınalǵan. Moraldyq-psıhologııalyq, ekonomıkalyq turǵydan eshqandaı oǵashtyǵy joq dúnıe. Elimiz atalǵan elderdiń tájirıbelerin negizge ala otyryp, ulttyq medıtsınanyń ári qaraı damýynda jańa júıeni qajet dep taýyp, zańmen bekitti. Qazaqstandyqtar úshin MÁMS júıesiniń enýimen sapaly medıtsınalyq kómekke qoljetimdilik artyp, densaýlyqty jaqsartý, adam ómirin uzartý, ambýlatorlyq-dárilik qamtamasyz etýdi keńeıtý, beıresmı tólemderdiń deńgeıin azaıtý kózdelýde.
Al memleket úshin kútiletin nátıjege kelsek, ony úshke bólýge bolady. Birinshiden, medıtsınalyq kómekpen jan-jaqty jáne jappaı qamtý júzege asyrylady, ekinshiden, densaýlyqqa qatysty medıtsınalyq mekemeler men azamattardyń ortaq jaýapkershiligi artady, úshinshiden, densaýlyq saqtaýda tutyný kólemin teńdestirýge múmkindik beretin turaqty qarjylyq júıe qurylady. Sonyń arqasynda bıýdjetke túser salmaq jeńildep, densaýlyq saqtaýdyń naryqtyq mehanızmderi jetildiriledi. Oǵan qosa jeke densaýlyq saqtaýdy jáne densaýlyq saqtaý ındýstrııasyn damytý úshin yntalandyrý (qosymsha jumys oryndary men tehnologııalar), qarjy resýrstaryn paıdalaný tıimdiligin arttyrý, qoǵam aldynda esep berýge mindettilik syndy mańyzdy máseleler sheshilmek.
Kelesi másele, bastapqy kómek beretin medıtsınalyq mekemeler - emhanalar, ambýlatorııalar men ozyq klınıkalar arasyndaǵy baılanys. Saqtandyrýdyń bul úlgisi boıynsha shyǵyndardy qysqartýdyń arqasynda óndiris kólemi men kásiporynnyń tabysyn arttyrýǵa qol jetkizip, ekonomıkalyq paıda ákeledi dep kútilýde.
Osy oraıda sapasy joǵary bastapqy kómek alý, qajetti dári-dármektermen qamtamasyz etý, elimizdegi úzdik klınıkalarda tıimdi emdelý jáne qymbat baǵaly operatsııalar jasatý múmkindiginiń bolýy jumys isteıtin ár azamattyń densaýlyǵyn saqtaýǵa, eńbekke jaramsyzdyq qaǵazdarynyń merzimin qysqartýǵa, jumys berýshilerdiń shyǵyndaryn azaıtýǵa yqpal etse degen maqsat turǵany aıqyn. Sol sebepten de emhana mamandarynyń biliktiligin arttyryp, bilimin jetildirýde úzdik klınıkalar janyndaǵy emhanalardyń tájirıbeleri eskerilýi tıis. Jáne emhanalar jumysyna joǵary bilikti konsýltanttar tartý qajet tárizdi. Sheberlik sabaqtary, semınar-trenıngter ótkizýdiń mańyzy joǵary. Oqý men tájirıbe astaspaı biliktilik kóterilmeıdi.
Sońǵy 5-6 jyl ishinde elimizde dárigerler qyzmetine qatysty sot protsesteriniń sany jáne adam ómiri men densaýlyǵyna keltirilgen moraldyq zııanǵa qatysty azamattyq-quqyqtyq aryzdar birshama ósti. Búginde Densaýlyq saqtaý mınıstrligi «Medıtsınalyq mindettemeni mindetti saqtandyrý» týraly zańdy qarastyrýda. Medıtsınaǵa jańasha naryqtyq qatynastar enýimen birge onyń búgin bolmasa erteń kerek bolatyny aıqyn.
Qoryta aıtqanda, mindetti áleýmettik medıtsınalyq saqtandyrýdy engizý álemdik trendte jalpy bir qalypqa keldi. Óziniń densaýlyǵyna qatysty halyqtyń oı-órisin ózgertý óte qıyn mindet, bul tek densaýlyq saqtaý júıesiniń qyzmetkerlerinen ǵana emes, memleketten de turaqty jumysty talap etedi. Profılaktıkalyq baǵyt, azamattardyń densaýlyǵyna jaýapty kózqaras qalyptastyrý birinshi orynǵa shyǵýy kerek. Sondyqtan, densaýlyq saqtaý júıesiniń aldynda medıtsınalyq qyzmetterdiń sapasyn arttyrý, medıtsınalyq qyzmetkerlerdiń kásibı deńgeıi men medıtsına uıymdarynyń qormen jaraqtandyrylýyn jaqsartý, sapaly medıtsınalyq qyzmet menedjmentin engizý týraly aýqymdy mindet tur.
