«Áleýmettik máni bar sala umyt qala bere me?» – respýblıkalyq basylymdarǵa sholý

«Alash aınasy» gazeti búgingi sanynda keshe ótken Parlament Májilisiniń jalpy otyrysyndaǵy depýtattyq saýaldarda qozǵalǵan ózekti máselelerge basa nazar aýdarǵan. Máselen, depýtat Aldan Smaıyl búgingi mekteptegi jastardyń tálimine túńile qaraıtynyn aıtqan. Bundaǵy basty másele - mekteptegi pánge hám sonyń oqýlyǵyna qatysty bolyp otyr. Májilismenniń mazasyn alǵan bul pán - valeologııa dep atalady eken. Mánnen jurdaı pánniń baıybyna barmas buryn depýtat birqatar tsıfrlardy aýdaryp, soǵan jurttyń nazaryn aýdardy. «Medıtsına qyzmetkerleri 15-19 jastaǵy jetkinshekterdiń arasynda júkti bolý kórsetkishteriniń ósip bara jatqanyna alańdaýly. Derek boıynsha elimizde jyl saıyn 15-19 jastaǵy 10 myńǵa tarta qyz balanyń aıaǵy aýyr bolady eken. 2008 jyly osy jastaǵy árbir qyz balanyń 31-i perzent kórgen. Túsik jasatqan 6 myń áıeldiń 84-i - 15 jasqa deıingiler. Bulardyń jartysy osyndaı qadamǵa ekinshi ret barǵan», deıdi depýtat. Onyń pikirinshe, jaǵdaıdyń osylaısha qalyptasýyna sebep bolǵan máselelerdiń biri - mektep baǵdarlamasyna 2002 jyly engizilgen valeologııa páni. Májilis otyrysynda kóterilgen osy jáne qoǵamdaǵy basqa da ózekti másele jóninde bilgińiz kelse, «Alash aınasynyń» búgingi sanynda «Qazaq qashan ǵaryshqa ushady», atty maqalaǵa zer salyńyz.

Sondaı-aq «Alash aınasynda» «Áleýmettik máni bar sala umyt qala bere me?» degen taqyryppen maqala basyldy. Maqala avtorynyń málimetinshe, Qazaqstannyń 33 azamatyna elimizde óndirilgen tek bir kıimnen ǵana keledi eken. Bul memleketimizdiń jeńil ónerkásip salasynda ımporttyq taýarlarǵa tolyqtaı derlik táýeldilikke túskendigin kórsetetinin aıtqan avtor:ı «Atalǵan másele jóninde halyq arasynda bir-birine kereǵar eki kózqaras bar. Birinshileri elimizdiń jeńil ónerkásiptegi ónimderiniń baǵasy jóninen Qytaı, Úndistan sekildi damýshy Azııa elderimen, sapasy jóninen Túrkııa jáne birqatar Eýropa elderimen básekege kele almaıtyndyqtan, memlekettiń basqa salalardy damytýǵa den qoıýy kerektigin aıtady. Al ekinshi otandyq jeńil ónerkásip ónimderimen ishki naryq kem degende 30 paıyzǵa qamtamasyz etilmese, eldiń ekonomıkalyq qaýipsizdigine nuqsan keletindigin dáıek etedi»,- deıdi.

***

«Aıqyn» basylymynyń búgin shyqqan aptalyq sanynda «EQYU eýrazııalyq uıymǵa aınala ma?» degen materıal jaryq kórdi. Onda

ártúrli salalardy qyzmet jasaıtyn mamandarynyń pikirleri toptastyrylǵan. «EQYU ınstıtýttarynyń ofısteri erterek, 10-20 jyl bu­ryn, olardyń qyzmetterine sol kezde zárý eýropalyq mem­leketterde qurylǵan bolatyn. Qazirgi tańda uıymnyń nazar salatyn geografııalyq, aımaqtyq baǵyty ózgerýde. Son­dyqtan osy uıymnyń sáıkes qurylymdary bizdiń eýra­zııa­lyq aımaqtaǵy elderde, ásirese, adam quqyǵy buzylatyn mem­leketterde ornalasqany durys bolar edi. Máselen, Bishkekte EQYU-nyń Adam quqyǵy men demokratııalyq ınstıtýttar jónindegi bıýrosyn orna­las­tyrý qısyndy. Kavkazdaǵy jaǵdaı da turaqty emes ekendigi málim. Olaı bolsa, máseleni jedel sheship otyrý úshin EQYU-nyń bizdiń aımaqta ınstıtýttarynyń bolǵany jón. Bul uıymdy eýrazııalan­dyra túser edi. Jalpy, EQYU qazir kóbirek, keńirek aımaqty qam­tıdy. Sondyqtan, ony Eýra­zııa­daǵy qaýipsizdik pen yn­tymaqtastyq uıymy dep ataǵan durysyraq bolar edi», - deıdi QR Prezıdenti janyndaǵy Qazaqstan strategııalyq zertteýler ınstıtýty dırektorynyń birinshi orynbasary Leılá Muzaparova. Maqalada ózge de mamandardyń pikirleri berilgen.

Sondaı-aq atalmysh basylymnyń jazýynsha, AQSh ǵalymdary 2012 jyly Kún belsendiligi artyp, elekt­ron­dy tolqyn Jerdegi elektr qýatyn joıyp jiberedi degen bol­jamdaryn alǵa tartady. «Bál­kim, aqyrzaman dep júrgenimiz osy bolar. Ata-babamyzdyń sham­men de kún kórgenin esker­sek, muny aqyrzaman deýge kele qoıar ma eken?
Áıgili fızık Isaak Nıý­ton­nyń 2012 jyly dáýir almasýy bo­la­dy degen boljamy bar eńbegi Izraıldiń ulttyq kitaphana­syn­daǵy qupııa seıfte saqtaýly tur desedi. Shýmerlikter qaldyrǵan de­rek boıynsha, ıÝpıter men Marstyń aralyǵynda Nıbırý dep atalatyn taǵy bir planeta bar. Ol planeta bizdiń Kún júıe­sinde árbir 3600 jyldan keıin kórinip otyrady. Osy Nıbırý planetasy Jerge jaqyndaǵanda uly ózgerister paıda bolyp otyrǵan. Ǵalymdar 1972 jyldan bastap belgisiz jańa planetanyń boı kórsete bastaǵanyn aıtady».- delingen maqalada. Álemdegi áıgili kóripkelderdiń boljamdaryna qatysty derekterdi «Aıqynnyń» búgin shyqqan aptalyq nómirindegi «2010-úshinshi dúnıejúzilik soǵys, 2012-aqyrzaman» atty maqaladan bilýge bolady.

***

«Kazahstanskaıa pravda» basylymynyń búgingi nómirinde «Ýspeh Kazahstana ochevıden» atty maqalada jarııalandy. Maqaladaǵy málimetterge qaraǵanda, Qazaqstan eldegi bıznes-klımatty jaqsartý jaǵynan álemdik lıderlerdiń qatarynda. Buny keshe Astanda «Bıznesti júrgizý - 2011» esebine baılanysty ótken konferentsııa barysynda Dúnıejúzilik banktiń ókilderi aıtqan. «Atalmysh esepte ótken jyldyń qorytyndysy boıynsha Qazaqstan bıznesti júrgizýdi jaqsartý reformalary boıynsha birinshi oryndy alǵan. Nátıjesinde elimiz 183 eldiń arasynda 59-orynnan 15 orynǵa shyqqan», delingen maqalada.