Áleýmettanýshylar qazaqstandyqtardyń saılaý belsendiligi artqanyn anyqtady

Instıtýttyń áleýmettik zertteýler departamenti basshysy Gúlden Emishevanyń onlaın-brıfıngte aıtýynsha, saýalnamaǵa qatysqandardyń 78,2%-y saılaý men referendýmdarǵa qatysatynyn málimdegen.

Zertteý nátıjeleri saılaý belsendiliginiń turaqty túrde ósip kele jatqanyn dáleldedi. Saýalnamaǵa jaýap bergen azamattardyń sózinshe, 2023 jylǵy Parlament saılaýyna olardyń 53,4%, 2024 jylǵy respýblıkalyq referendýmǵa 63,4%, 2026 jylǵy respýblıkalyq referendýmǵa 75,3%-y qatysqan.

Gúlden Emishevanyń sózinshe, saýalnama nátıjeleri Ortalyq saılaý komıssııasynyń resmı málimetterine barynsha jaqyn.

Sondaı-aq, respondentter 15 naýryzda ótken Qazaqstannyń jańa Konstıtýtsııasyn qabyldaý jónindegi respýblıkalyq referendýmǵa nelikten qatysqanyn túsindirgen. Basym kópshiligiń onyń sebebin azamattyq jaýapkershilik dep aıtqan.

Tolyǵyraq aıtqanda, saýalnamaǵa jaýap bergender respýblıkalyq referendýmǵa qatysýynyń negizgi sebepteri retinde myna faktorlardy atady:

• azamattyq borysh – 71%;

• júrgizilip jatqan saıası reformalardyń mańyzdylyǵy – 69,6%;

• daýys berýdi ajyramas demokratııalyq quqyq retinde qabyldaý –31,4%;

• saılaýǵa qatysýǵa múmkindik beretin jasqa tolý – 18%.

Gúlden Emishevanyń pikirinshe, azamattardyń 23 tamyzdaǵy Quryltaı saılaýyna qatysýyna da dál osy faktorlar yqpal etýi múmkin.

Zertteý avtorlary kórsetkishterdiń jalpy jıyntyǵy 100%-dan ne sebepti asatynyn túsindirdi: respondentterge birneshe jaýap nusqasyn qatar tańdaýǵa múmkindik berildi.

Aıta keteıik, zertteý 2026 jylǵy 16–26 shilde aralyǵynda betpe-bet (face-to-face) suhbat ádisimen júrgizildi. Saýalnamaǵa Qazaqstannyń 17 oblysynan, sondaı-aq Astana, Almaty jáne Shymkent qalalarynan 4000 respondent qatysty.

Aıta keteıik, buǵan deıin qazaqstandyqtar Quryltaı saılaýyna qatysty aqparatty kóbine qaıdan alatynyn jazǵanbyz.