Álemniń ár buryshynda tirkelgen sońǵy ýaqyttaǵy iri áýe apattary

Avıatsııa eń qaýipsiz qozǵalys quraly desek te, álemniń ár buryshynda áýe apattarynyń oryn alyp jatatyny ras. QazAqparat tilshisi bul maqalada sońǵy ýaqytta tirkelgen áýe apattary jaıly málimetterdi usynady.

Mı-8 - adam kóp syıatyn tikushaqtardyń biri

1965 jyly qurala bastaǵan Mı-8 tikushaǵy álemdegi vıntoqanatty áýe kólikteriniń eń kóp taralǵan modelderiniń biri. Ártúrli modefıkatsııa men túrli nusqalary boıynsha Mı-8 tikushaǵynyń 12 myńnan astam birligi qurastyrylǵan. Jalpy, bul áýe kóligi kóptegen elder azamattyq jáne áskerı maqsattar úshin satyp alatyn tikushaqtardyń senimdi (bir ýaqytta úkimettik salon retinde óndirilgen) túri bolyp sanalady. Bul áýe kóliginiń kóptep shyǵarylýy sebepti BAQ-ta oǵan qatysty apat jaǵdaılary jaıly málimetterdi jıi kezdestirýge bolady.

Mysaly, 2018 jyldyń aqpan aıynda Efıopııa Áskerı-áýe kúshterine qarasty Mı-8 áskerı tikushaǵynyń apaty saldarynan 3 adam qaza taýyp, 10 adam jaraqat alǵan edi.

Sol sekildi Mı-8 ushaǵynyń apaty 2018 jyldyń shildesinde Tájikstanda tirkeldi. Ol elde alpınıster otyrǵan (kópshiligi Reseı azamattary) tikushaq taýǵa jaısyz qonyp, apatqa tap bolǵan. Oqıǵa saldarynan 3 reseılik alpınıst jáne 2 ekıpaj múshesi qaza tapty. 13 adam aman qaldy. Apattyń sebebi - qatty jel men kórý-baqylaý jaǵdaıynyń kúrdelengen kezi ekeni anyqtalǵan.

2018 jyldyń tamyz aıynda Mı-8 Reseı Federatsııasynyń Chelıabi oblysyndaǵy aerodromǵa qatty qonyp, órtenip ketti. Zardap shekkender bolǵan joq.

Sondaı-aq, 2018 jyldyń tamyz aıynda Reseı Federatsııasynyń Krasnoıarsk aýmaǵynda munaıshylar tasymaldaıtyn Mı-8 ushaǵy qulady. Apattan keıin tikushaq tolyǵymen órtenip ketken bolatyn. 3 adam men 15 ekıpaj múshesi qaza tapty. Oqıǵa kezinde tikushaqtyń ekıpajy kináli dep tanyldy.

2018 jyldyń qyrkúıeginde Reseıdiń Irkýtsk oblysynda Mı-8 ushaǵy apatqa ushyrap, 3 adam kóz jumǵan bolatyn.

2018 jyldyń qarashasynda Mı-8 Reseı Federatsııasynyń Tver oblysynda magıstraldyq gaz qubyry ústinen ushyp baryp, jerge qatty qonǵan tikushaq ta qaıǵyly jaǵdaıǵa sebepker boldy.

2018 jyldyń jeltoqsan aıynda Reseı Federatsııasynyń Tom oblysynda Mı-8 tikushaǵy jaısyz qonyp, jolaýshylar jaraqat alǵan edi. Tikushaqtyń sátsiz qonýyna shassıdiń olqylyǵy sebep bolǵan.

Sondaı-aq, 2018 jyly Mı-2 tikushaǵymen apattar oryn alǵan. Tamyzda Reseı Federatsııasynyń Krasnodar ólkesinde egistik alqaptarynyń ústimen ushyp kele jatqan Mı-2 qulap, ushqysh qaza tapty.

Mı-2 óndirisi 1960-shy jyldardyń basynda lıtsenzııa boıynsha Polshada bastalǵan bolatyn. Osy modeldiń óndirisi 1992 jyly aıaqtalǵandyqtan, qoldanystaǵy qazirgi Mı-2 tikushaqtarynda zamanaýı qaýipsizdik júıeleri joq.

Tikushaqtardyń bári de qulaıdy

Jalpy tikushaq apattary álemniń barlyq elderinde jıi kezdesetinin aıta ketý kerek.

Máselen, 2018 jyldyń naýryz aıynda Iraktaǵy amerıkalyq tikushaq «HH-60 Pave Hawk» apatqa ushyraǵan. Ótken jyly da osy elde soǵysqa qatysy bolmasa da, tikushaqtar men ushaqtardyń qulaý jaǵdaılary Amerıkada jıi kezdesken edi.

2018 jyldyń shildesinde Qyrǵyzstanda áskerı tikushaq qulady. Zardap shekkender joq. Ekıpaj músheleri jáne azamattar jeńil jaraqat aldy.

Amerıka Qurama Shtattarynda 2018 jyldyń tamyzynda áskerı tikushaq aerodrom aýmaǵynda bardyń turaǵyna apatty sıpatta qonýǵa májbúr boldy. Qoný kezinde áýe kóliginen órt shyqqan. Zardap shekkender joq.

Ótken jyldyń qazan aıynda Aýǵanstanda áskerı tikushaq qulaǵan kezde 25 adam qaza tapty. Odan buryn aqpan aıynda sheteldik kompanııanyń tikushaǵy órtenip, 2 adam qaıtys boldy.

Ótken jyldyń qazan aıynda Seahawk MH-60 tikushaǵy amerıkandyq Ronald Reıgan flotynyń áýe kemesiniń palýbasyna qulady. Zardap shekkender joq.

2018 jyldyń qarashasynda Túrik áýe kúshteriniń áskerı tikushaǵy Ystanbulda apatqa ushyrap, ishindegi 4 sarbaz da aman qalmady.

2019 jyldyń qańtarynda sherýge daıyndyq kezde Malıdegi áskerı tikushaq apatqa tap boldy.

BAQ-ta jarııalanǵan iri ushaq apattary

Ártúrli elderde oryn alǵan ushaq apattary kópshiliktiń nazaryn birden ózine tartady. Sebebi, birinshi kezekte, úlken ushaqtyń qulaýynyń saldary, ádette, adamdardyń qazasyna ákeledi.

Mysaly, 18 aqpan kúni «Tegeran-ıAsýs» reısin oryndaǵan Aseman Airlines avıakompanııasynyń ATR-72 jolaýshylar ushaǵy Irannyń «Ismaıl» provıntsııasyndaǵy Semır qalasyna jaqyn jerde Dena ústirtine soqtyǵysyp, apatqa ushyrady. Bortta 66 adammen birge ekıpaj músheleri bolǵan. Olardyń barlyǵy da qaıtys boldy.

Ótken jyldyń 11 aqpanynda Máskeýden Orskke ushatyn An-148 ushaǵy «Domodedovo» áýejaıynan ketkennen keıin birneshe mınýttan soń radar ekranynan joǵalyp ketken. Ushaqtyń qaldyqtary Máskeý oblysynyń Ramensk aýdany Stepanovskoe aýylynan tabyldy. Bortta 71 adam men 6 ekıpaj músheleri bolǵan edi. Olardyń barlyǵy da qaza tapty.

11 sáýirde Il-76 áskerı-kólik ushaǵy Aljırdiń soltústigindegi Blıda provıntsııasynyń Býfarık áýejaıynyń mańynda apatqa ushyrady. Ol aýyl sharýashylyǵy alqaptarynda qulap, órtenip ketken. Kýágerlerdiń aıtýynsha, ushaq óte tómen bıiktikte ushyp bara jatqan kezinde oń qozǵaltqyshy janyp turǵan. Qulaǵan Il-76 ushaǵynda 247 áskerı qyzmetshi men olardyń otbasylary, 10 ekıpaj múshesi bolǵan. Qaıǵyly jaǵdaıdan eshkim de aman qalǵan joq.

12 naýryzda Nepaldaǵy Katmandý Trıbhývan halyqaralyq áýejaıy janyndaǵy Bangladeshi avıakompanııasynyń Dakka-Katmandý baǵytyndaǵy amerıkandyq-Bangla avıakompanııasynyń ushaǵy qulady. Qoný kezinde ol ushý-qoný jolaǵynan ajyrap, áýejaıdyń shyǵys jaǵyndaǵy fýtbol alańyna qulaǵan. Áýe kemesi osydan keıin órtke oranyp, 49 adam qaza tapty.

6 naýryzda Sırııadaǵy Hmeımım aerodromynda Reseı Qorǵanys mınıstrliginiń «An-26» kólik ushaǵy apatqa ushyrady. Ushý-qoný jolaǵynan shamamen 500 metrdeı jerde zilzala oryn alǵan bolatyn. Borttaǵy 33 jolaýshy men ekıpajdyń 6 múshesi qaıtys boldy.

Avıatsııa - kóliktiń eń qaýipsiz túri

Joǵaryda atalǵan jaǵdaılarǵa qaramastan, statıstıka áýe kemelerinen góri mototsıklder men kólikter eń qaýipti kólik quraldaryna jatatynyn kórsetedi. Avtokólik apattarynan jyl saıyn álemde 1,2 mıllıon adam kóz jumatyn kórinedi.