Álemdik qaýipsizdik jáne energetıka: Takaıchı men Tramp Vashıngtonda ne týraly sóılesti
ASTANA. KAZINFORM — AQSh prezıdenti Donald Tramp pen Japonııa premer-mınıstri Sanae Takaıchı álemdik qaýipsizdikti, energııa naryǵynyń turaqtylyǵyn, Úndi-Tynyq muhıty aımaǵyndaǵy jaǵdaıdy jáne Taıaý Shyǵystaǵy shıelenisken jaǵdaıda munaı jetkizý máselelerin talqylady. Bul týraly Kyodo agenttigi jazdy.
Takaıchı Trampty «álemge beıbitshilik pen órkendeý ákeletin jalǵyz adam» dep málimdedi. Sondaı-aq AQSh, Izraıl jáne Iran arasyndaǵy jaǵdaıda basqa elderdi kúsh-jigerge tartý arqyly oǵan kómektesýge daıyn ekenin bildirdi. Bul týraly ol Aq úıdiń basshysyna jeke kezdesý kezinde málimdedi.
Kelissózderdiń ashyq bóliginde Takaıchı Irannyń ıadrolyq qarýdy damytý perspektıvasy qolaısyz ekenin atap ótti. Ol sondaı-aq qaqtyǵys jaǵdaıynda munaı jetkizýge qatysty alańdaýshylyqtyń artýyn eskere otyryp, «álemdik energetıkalyq naryqty turaqtandyrý» sharalary týraly usynys jasady.
Takaıtı Trampqa Qytaıdyń yqpaly kúsheıip turǵanda Úndi-Tynyq muhıty aımaǵyndaǵy qaýipsizdik jaǵdaıy áli de shıelenisti ekenin eske saldy. Ásirese amerıkalyq áskerı kúshterdiń bir bóligi aımaqtan Taıaý Shyǵysqa aýystyrylǵany týraly habarlarǵa nazar aýdardy.
Amerıka prezıdentiniń pikirinshe, Japonııa sońǵy kúnderi Iranǵa qarsy qaqtyǵysqa baılanysty «belsendirek bola bastaǵanyn» atap ótti. Ol Vashıngtonnyń odaqtastaryna, sonyń ishinde Tokıoǵa, álemdik munaı saýdasy úshin mańyzdy sý joly — Ormýz buǵazynyń qaýipsizdigin qamtamasyz etýdegi jetkiliksiz róli úshin narazylyq bildirdi. Sonymen qatar, ol Japonııanyń AQSh-tan «kóp mólsherde» áskerı tehnıka satyp alǵanyn quptady.
Sanae Takaıtı AQSh prezıdentimen baılanysyn 2025 jyldyń qazan aıynda Tokıoda, Japonııa premer-mınıstri qyzmetine kelgen alǵashqy áıel bolǵannan keıin kóp uzamaı-aq jolǵa qoıa bastaǵan. Taıaý Shyǵystaǵy qaqtyǵys bastalǵaly beri Tokıo Vashıngtonmen berik odaqtastyqty saqtap, sonymen qatar Tegeranmen dostyq qarym-qatynasty ustap turý úshin tepe-teńdik ornatýǵa májbúr.
Takaıchı úkimeti AQSh pen Izraıldiń Iranǵa qarsy áskerı áreketterin resmı túrde qoldaýdan nemese zańdy túrde baǵalaýdan bas tartty. Keıbir elder men uıymdar ony halyqaralyq quqyqty buzatyn aldyn ala soqqylar dep sanaıdy.
Sonymen birge Japonııa Irannyń Taıaý Shyǵystaǵy basqa elderge jasaǵan shabýyldaryn aıyptady, bul beıbit turǵyndardyń mert bolýyna ákep soqty.
Buǵan deıin Japonııa Taıaý Shyǵystaǵy ahýalǵa baılanysty óziniń strategııalyq qoryndaǵy munaıdy sata bastaǵany týraly jazdyq. Japonııanyń jalpy munaı qory memlekettik jáne jeke qorlardy qosqanda eldiń 254 kúndik qajettiligin óteıdi, bul shamamen 470 mln barreldi quraıdy.