Álemdik BAQ-taǵy Qazaqstan: Reseı munaıyn tasymaldaý, lıtıı óndirisi jáne gýmanoıd robottar shyǵarý
ASTANA. KAZINFORM – Ádettegideı jahandaǵy aqparat taratýshy ınternet-basylymdar eldegi kóp jaıǵa úńildi. Qazaqstanda alǵash ret balaǵa júrek transplantatsııasynyń jasalýy, adam tárizdi robottardy shyǵarý jobasy týraly jazylǵan. Elimiz arqyly Reseı munaıyn tranzıtteý máselesi men lıtıı óndirisine baǵyttalǵan kelisim de qalys qalmapty. Tolyǵyraq Kazinform tilshisiniń sholýynan oqyńyz.
Caspianpost: Reseı munaıyn Qytaıǵa tranzıtteý merzimi uzardy
AQSh Qarjy mınıstrliginiń Sheteldik aktıvterdi baqylaý basqarmasy (OFAC) Qazaqstan arqyly Reseı munaıyn Qytaıǵa tranzıtteýge ruqsat beretin lıtsenzııanyń merzimin uzartty. Endi el Reseı munaıyn 2027 jylǵy 19 naýryzǵa deıin tasymaldaýyna bolady. Bul týraly Caspianpost jazdy.
Buǵan deıin OFAC bergen lıtsenzııa osy jyldyń sáýirine deıin jaramdy bolǵan. Endi qujat 2027 jyldyń 12 naýryzǵa deıin tıelgen munaı men munaı ónimderin satýǵa jáne tasymaldaýǵa ruqsat beredi.
Reseımen aradaǵy kelisim boıynsha Qazaqstan Qytaıǵa jyl saıyn tranzıt arqyly 10 mln tonna munaı jetkizedi. Bul shamamen táýligine 200 myń barrel degen sóz. Al Qazaqstan munaıy Reseı aýmaǵy arqyly 4 baǵytpen tranzıtteledi.
Batys aqparat quraldarynyń habarlaýynsha, qazirgi ýaqytta reseılik shıki munaı ondaǵan keme arqyly tasymaldanyp jatyr. Bul sheshimniń nátıjesinde keminde 19 mıllıon barrel munaı men 310 myń tonna munaı ónimi sanktsııadan bosatylǵan. AQSh-tyń bul qadamy Qytaımen birge Reseıge túsetin qysymdy da jeńildetetinin aıtady.
Azertag: Qazaqstan keler jyly lıtıı óndirisin bastaıdy
Qazaqstanda lıtııdi ónerkásiptik deńgeıde óndirý úshin geologııalyq barlaý júrgizilýde. Eger zertteý nátıjesinde shıkizat qory anyqtalsa, kelesi jyly óndiris iske qosýy yqtımal. Jańalyqty Azertag jarııalady.
Lıtıı –tehnologııalyq ındýstrııadaǵy eń mańyzdy elementtiń biri. Bul metall elektr kólikteriniń akkýmýlıatorlaryn jasaýǵa, elektronıka óndirisine, hımııa ónerkásibine, farmatsevtıka salasyna keńinen qoldanylady. Halyqaralyq energetıka agenttiginiń boljamyna sáıkes, 2030 jylǵa qaraı lıtıı batareıalaryna degen jahandyq suranys tórt esege deıin ósýi múmkin.
Qazaqstanda lıtıı oksıdiniń 9 ken orny bar. Olardyń basym bóligi, ıaǵnı 4 ken orny Shyǵys Qazaqstan oblysynda ornalasqan. Jobany qazaqstandyq kompanııalar, Ońtústik Koreıanyń geologııa jáne mıneraldyq resýrstar ınstıtýty jáne HMS Bergbau AG nemis kompanııasy birlesip júzege asyrýda.
Sondaı-aq Aral óńiri aýmaǵynda lıtıı qorynyń eleýli qory bar.
TASS: Alǵash ret balaǵa júrek transplantatsııasy jasaldy
«UMC Júrek ortalyǵy» dárigerleri alǵash ret balaǵa júrek transplantatsııasyn jasady. Tarıhı ota 27–28 naýryz aralyǵynda túnde jasalǵan. Aqparatty reseılik TASS taratty.
Málimetke sáıkes, naýqas – 15 jastaǵy jasóspirim, ol 10 jasynan beri aýyr júrek aýrýymen kúresip kelgen. Onyń jaǵdaıy únemi nasharlap, jıi aýrýhanaǵa jatýǵa týra kelipti. Dárigerlerdiń aıtýynsha, balanyń ómirin saqtap qalýdyń jalǵyz múmkindigi júrek transplantatsııasy edi.
Donor retinde 43 jastaǵy er adam tańdalǵan. Oǵan mı qyzmetiniń toqtaýy (mı ólimi) dıagnozy qoıylǵannan keıin týystary aǵzany qaıtys bolǵannan keıin donorlaýǵa kelisim bergen. Dárigerler úılesimdi jumystyń arqasynda jasóspirimge jańa ómir syılady.
Qazirgi ýaqytta naýqastyń jaǵdaıy qanaǵattanarlyq dep baǵalanyp otyr. Ol jansaqtaý bóliminen profıldik bólimge aýystyrylyp, qalpyna kelý kezeńinen ótip jatyr.
Qazirgi tańda álemde balalarǵa júrek transplantatsııasyn tek sanaýly elder ǵana jasaıdy, al barlyq transplantatsııalardyń shamamen 80%-y AQSh klınıkalaryna tıesili. Qazaqstanda osyndaı operatsııanyń jasalýy elde joǵary tehnologııalyq medıtsınalyq kómekti júzege asyrýǵa qajetti múmkindik bar ekenin kórsetedi.
Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń málimetinshe, búginde ártúrli aǵza transplantatsııasyn kútip júrgender tiziminde 123 kámeletke tolmaǵan naýqas bar, olardyń 9-y júrek transplantatsııasyn qajet etedi.
The Times of Central Asia: Qazaqstanda adam tárizdi robottar shyǵarylmaq
Tsıfrlyq damý jáne jasandy ıntellekt mınıstri Jaslan Madıev adamǵa uqsas robottar óndirisin iske qosý josparlanyp jatqanyn málimdedi. Joba Astana qalasyndaǵy «Astana Hub» halyqaralyq tehnologııalyq parkinde iske asady. Mınıstr sózin The Times of Central Asia bólisti.
Búginde robototehnıka ortalyǵynda adamǵa uqsas robottarǵa arnalǵan zerthana ashylǵan. Jobalar qatarynda robottardy qashyqtan basqarý júıelerin ázirleý jáne olardy AlemLLM tildik modeline ıntegratsııalaý bar.
Eske sala keteıik, mınıstrlik eki aı buryn AgiBot kompanııasymen áriptestik ornatqan bolatyn. Atalǵan kompanııa Qazaqstanda robottar men jasandy ıntellekt sheshimderin óndirý jáne engizý boıynsha birlesken kásiporyn qurýdy josparlap otyr.
Áriptestik aıasynda AgiBot kompanııasy Tsıfrlyq damý jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrligimen birge robottar men robottandyrylǵan júıelerdi oqytýǵa arnalǵan «derekter fabrıkasyn» iske qosady.
