Álemdik BAQ-taǵy Qazaqstan: Munaı tankerine shabýyl, Orta dálizge bólingen qarjy, kásiptegi áıelder
ASTANA. KAZINFORM – Bul aptada Qazaqstannyń ekonomıkalyq bolashaǵyna áser etetin mańyzdy oqıǵalar oryn aldy. Álemdik BAQ árbirin qalt jibermeı, bıliktiń resmı málimdemelerin turaqty jarııalap otyrdy. Onyń ishinde Ýkraınanyń qazaq munaıyn tasymaldaıtyn eki tankerge shabýyl jasaýy, eldiń elektr energııasyna qatysty strategııalyq jospary jáne sheteldik qarjy uıymdarynyń Orta dálizdi damytýǵa bólgen qarajaty týraly kóp aıtyldy. Kásippen aınalysatyn áıelder jaıy, aýyzsýmen qamtý máselesi de qalys qalmaǵan. Tolyǵyraq Kazinform tilshisiniń sholýynan oqyńyz.
TASS: Qara teńizdegi tankerlerge drondar arqyly shabýyl jasaldy
13 qańtarda Ýkraına Qara teńizdegi Kaspıı qubyr konsortsıýmy (KQK) mańynda turaqtaǵy eki tańkerge shabýyl jasady. Bul tankerler Qazaqstannan keletin munaıdy kútip turǵan bolatyn. Qazaqstan tarapy áýe soqqysynan keıin resmı málimdeme jasap, jaǵdaıǵa qatysty alańdaýshylyq bildirgen. Resmı málimetterdi reseılik TASS aqparat agenttigi taratty.
Energetıka mınıstrliginiń málimetinshe, shabýylǵa ushyraǵan Matilda jáne Delta Harmony tankerleri Malta men Lıberııa týlarymen júzgen. Onda Qazaqstan munaıy bolmaǵan, sondyqtan eldiń energetıkalyq resýrstaryna eshqandaı zııan kelgen joq. Sondaı-aq ekıpaj músheleri de din aman.
Kóp ótpeı, Kaspıı qubyr konsortsıýmynyń termınalyndaǵy oqıǵaǵa qatysty QazMunaıGaz málimdeme jasady.
«MATILDA kemesin QazMunaıGazdyń enshiles uıymy («Qazaqteńizkólikfloty» UTKQK» JShS) jalǵa alǵan. Kaspıı Qubyr konsortsıýmynyń termınalynda turǵan tankerge Qazaqstan munaıyn tıeý jumystary 2026 jylǵy 18 qańtarǵa josparlanǵan. 13 qańtarda tankerge ushqyshsyz ushatyn apparattar shabýyl jasady. Shabýyl saldarynan jarylys boldy, biraq órt shyqpady. Ekıpaj arasynda zardap shekkender joq. Aldyn ala baǵalaý boıynsha tanker teńizde júzýge jaramdy, birinshi tekserý kezinde keme qurylymynyń aıtarlyqtaı zaqymdaný belgileri anyqtalmady. Zalal kólemin baǵalaý júrip jatyr», – dep málimdedi QMG.
The Times of Central Asia: Qazaqstan 2027 jyly energetıkalyq tapshylyqty joıyp, elektr energııasyn eksporttamaq
Qazir Qazaqstan ózge elderden elektr energııasyn ımporttaýdy azaıtqysy keledi. Energetıka mınıstrliginiń boljamyna sáıkes, 2027 jyldyń birinshi toqsanynyń sońyna qaraı ishki suranys tolyq qamtamasyz etilip, al 2029 jylǵa qaraı elektr energııasyn eksporttaýy múmkin. Úkimettiń mańyzdy maqsatyn The Times of Central Asia jazdy.
Apta ishinde Premer-mınıstr Oljas Bektenov elektr energetıkasy salasyn damytý máseleleri boıynsha jıyn ótkizdi. Shara barysynda Energetıka mınıstri qazirgi ahýalǵa qatysty birshama derek aıtqan. Mysaly, 2025 jyly 124,6 mlrd kVtsaǵ tutyný deńgeıinde elektr energııasyn óndirý 123,1 mlrd kVtsaǵ-qa jetti. Bir jyl ishinde jalpy belgilengen qýat 25,3 GVt-tan 26,7 GVt-qa deıin ósken. Generatsııanyń negizgi kózderi – burynǵysha kómir stansalary (51,4%), alaıda gaz generatsııasynyń úlesi (25,6%) men JEK (13,5%) ósýde.
Sońǵy eki jylda naryqty yryqtandyrý nátıjesinde kúrdeli jóndeýge 902 mlrd teńge tartylǵan eken, nátıjesinde tehnologııalyq ereje buzý 27%-ǵa tómendep, 9 JEO-ny «qyzyl» aımaqtan shyǵarýǵa múmkindik týdy. Bul rette kompanııalardyń ıelerine dıvıdend tólengen joq, barlyq qarajat tek stansa jabdyqtaryn rekonstrýktsııalaýǵa jáne jańartýǵa baǵyttalyp keledi.
Erlan Aqkenjenov aldaǵy úsh jylda negizinen retteý qýatynyń tapshylyǵyn jabýǵa jáne Biryńǵaı energetıkalyq júıeniń ıkemdiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan manevrli generatsııa segmentin iske qosý josparlanyp otyrǵanyn aıtty.
– Qazirgi jumys júrgizilip jatqan nysandardy iske qosý 2027 jyldyń birinshi toqsanynyń sońyna qaraı ekonomıkanyń elektr energııasyna degen qajettiligin tolyǵymen jabýǵa jáne Qazaqstandy energııadan tapshylyq kórip otyrǵan elder qatarynan shyǵarýǵa múmkindik beredi. 2029 jylǵa qaraı elektr energııasynyń, retteý qýatynyń turaqty profıtsıtine qol jetkizilmek, bul elimizdiń eksporttyq áleýetin arttyrýǵa jaǵdaı týǵyzady, – dedi energetıka mınıstri Erlan Aqkenjenov.
Report: Qazaqstan Orta dálizdi damytýǵa 300 mln dollar tartty
Sheteldik qarjy uıymdary Orta dálizdi damytý úshin «Qazaqstan temir jolyna» 300 mln dollar bóldi. Report agenttiginiń habarlaýynsha, bul týraly IFC basqarýshy dırektory Mahtar Dıop áleýmettik jelide jazǵan.
Belgili bolǵandaı, Qazaqstanǵa bul qarajatty Halyqaralyq qarjy korporatsııasy (IFC), Investıtsııalarǵa kepildik berý jónindegi kópjaqty agenttik (MIGA), Azııa ınfraqurylymdyq ınvestıtsııalar banki (AIIB) jáne Standard Chartered (shveıtsar frankimen balamada) bólgen.
M.Dıoptyń aıtýynsha, qarajat Almaty qalasyn aınalyp ótetin uzyndyǵy 130 shaqyrym bolatyn elektrli temirjol aınalma jelisin salýǵa baǵyttalady.
«Shyǵys Azııa men Eýropany jalǵaıtyn Orta dálizdegi temirjol tasymaly kúsheıedi. Jobany iske asyrý Almaty mańyndaǵy júktemeni 40%-ǵa azaıtyp, júk jetkizý merzimin 24 saǵatqa deıin qysqartady», – dep jazdy ol.
Qarjylandyrý qurylymyna kelsek, IFC – 50 mln dollar ınvestıtsııa, AIIB – 150 mln dollar nesıe, Standard Chartered uıymy MIGA kepildigimen – 100 mln dollar kredıt bergen.
Eske sala keteıik, 2027 jylǵa qaraı Orta dálizdiń júk ótkizý qabileti jylyna 10 mln tonnaǵa jetýi múmkin, al 2030 jylǵa qaraı 11,4 mln tonnany quraýy tıis.
Sınhýa: Qazaqstan halqy tolyqtaı taza aýyz sýmen qamtamasyz etildi
Qazaqstandaǵy eldi mekenderdiń taza aýyz sýmen qamtylý deńgeıi 100%-ǵa jetti. Atalǵan aqparatty Úkimet otyrysynda Ónerkásip jáne qurylys vıtse-mınıstri Qýandyq Qajkenov aıtqan. Resmı málimdemeni Sınhýa aqparat agenttigi bólisti.
Vıtse-mınıstrdiń aıtýynsha, Memleket basshysy 2025 jyldyń sońyna deıin halyqty tolyq aýyz sýmen qamtý týraly tapsyrma bergen. Osy maqsatta 2021 jyldan bastap 1,6 myńnan astam jobany júzege asyrýǵa bıýdjetten 835 mlrd teńge baǵyttalǵan. Qazir 90 qala men 6087 aýyl ortalyqtandyrylǵan aýyzsý júıesine qosylǵan. Aýyl halqynyń 96 paıyzy ortalyqtandyrylǵan aýyzsý júıesin paıdalansa, qalǵan bóligi blok-modýldi sý tazalaý qurylǵylary, jeke uńǵymalaryn paıdalanyp otyr.
Qazaqstanda sýmen jabdyqtaý jáne káriz júıelerin jańǵyrtý jumystary 2025–2029 jyldarǵa arnalǵan «Energetıka jáne kommýnaldyq sektorlardy modernızatsııalaý» ulttyq jobasy aıasynda jalǵasatyn bolady. Bul maqsatqa 1,9 trln teńge ınvestıtsııa tartý josparlanǵan. Joba sátti júzege assa, 2030 jylǵa deıin sýmen jabdyqtaý jelileriniń tozýy 33%-ǵa, al káriz jelileriniń tozýy 41%-ǵa tómendeıdi degen boljam bar.
Euronews: Áıelder basqaratyn shaǵyn jáne orta bıznes ekonomıkany qalaı ózgertip jatyr
Qazaqstandaǵy shaǵyn jáne orta bıznestiń (ShOB) jartysyna jýyǵy áıelderge tıesili, ıaǵnı JІÓ-niń 30–40%-yn názik jandylardyń kásibine táýeldi. Qazir áıelder basqaratyn bıznes kóbinese qyzmet kórsetý, bólshek saýda jáne bilim berý salasynda shoǵyrlanǵan, agrobıznes pen kreatıvti ındýstrııada úles artqan. Bul úrdisti Euronews arnasy jan-jaqty taldady, maqalanyń yqshamdalǵan nusqasyna nazar aýdaraıyq.
Búginde Úkimet ekinshi deńgeıli bankter arqyly jeńildetilgen nesıelik baǵdarlamalaryn keńeıtip, uzaq merzimdi kredıtter usynýda. Áıelder basqaratyn kásiporyndar memlekettik granttar, startap baıqaýlar, jeńildetilgen kredıtter men akseleratsııalyq baǵdarlamalarǵa qatysyp keledi.
Áıelder basqaratyn bıznesti damytýda eń tıimdi qoldaý quraldarynyń biri – «Damý» kásipkerlikti damytý qory. Uıym jeńildetilgen nesıe baǵdarlamasy arqyly demeý sharalaryn jasap keledi: 2007 jyldan beri qor 7,6 mlrd eýro kóleminde qarjy bólip, 110 000-nan astam jobany qoldady.
– Bul qoldaý arqasynda áıel kásipkerler óz bıznesin keńeıtip, qosymsha jabdyqtarǵa ınvestıtsııa salýǵa jáne tek ishki naryqta ǵana emes, shetelde de damýǵa múmkindik aldy, – dedi «Atameken» Ulttyq kásipkerler palatasy janyndaǵy Áıel kásipkerler komıtetiniń tóraıymy Leıla Kýlenova.
Qazaqstandyq áıelder tsıfrlyq ekonomıkany belsendi meńgerip keledi. Áıelder basqaratyn startaptardyń sany 2023 jyly 179 bolsa, bıyl 300-ge jetti. Ortalyq Azııadaǵy eń iri halyqaralyq tehnopark jáne ınnovatsııalyq klaster – Astana Hub áıel kásipkerlerdi qoldap, olarǵa tsıfrlyq daǵdylardy úırenýge, jobalaryn damytýǵa kómektesedi. Bul qoldaý bilim berý baǵdarlamalary men ınvestıtsııalyq jobalar arqyly qolǵa alynǵan.
Aýyl aımaqtarynda kásipkerlikti damytýǵa baǵyttalǵan bastamalardyń biri – «Bir aýyl – bir ónim» baǵdarlamasy. Japondyq damý fılosofııasyna negizdelgen baǵdarlama ár óńirdiń erekshe jáne qundy ónimderin anyqtap, ony jergilikti ári halyqaralyq naryqta jyljytýǵa kómektesedi.
Sońǵy onjyldyqta ákimdikter ekonomıkalyq qıyndyqqa tap bolǵan áıel kásipkerlerge 8 000 eýrodan astam memlekettik grant taǵaıyndady.