Álemdik BAQ-taǵy Qazaqstan: Defect AI startapy, Dúnıejúzilik bankpen birlestik jáne qazaqstandyq qaqpashylar
ASTANA. KAZINFORM – Ádettegideı jahandaǵy aqparat taratýshy ınternet-basylymdar eldegi kóp jaıǵa úńildi. Olardyń arasynda Baký – Tbılısı – Djeıhan munaı qubyrymen tasymaldanǵan shıkizat kólemi men Dúnıejúzilik banktyń qoldaýymen júzege asatyn jobalar jaıy bar. Álemdik naryqqa shyǵa bastaǵan Defect AI startapy jáne qazaqstandyq qaqpashylar Temirlan Anarbekov men Sherhan Qalmyrza týraly da maqala jaryq kórgen. Tolyǵyraq Kazinform tilshisiniń sholýynan oqyńyz.
The Times of Central Asia: Defect AI startapy Stanford University baǵdarlamasyna qabyldandy
Astana Hub ekojúıesiniń qatysýshysy Defect AI Stenford ýnıversıteti StartX akseleratsııalyq baǵdarlamasynyń kóktemgi legine ótti. Bul baǵdarlama Kremnıı alqabyndaǵy básekege qabiletti jobalardyń biri sanalady. Joba týraly málimetti The Times of Central Asia jarııalady.
Kompanııa medıtsınalyq uıymdardaǵy qujattamany jaýapty mınıstrliktiń talaptaryna sáıkes júrgizýge kómektesetin ıntellektýaldy platformany jasady. Júıe jazbalardy birneshe sekýnd ishinde taldaıdy jáne qolmen tekserý ýaqytyn 95%-ǵa deıin qysqartady. Osylaısha, dárigerlerge qaǵazbastylyqtan arylyp, naýqastarǵa kóńil bólýge jol ashady.
Qazirgi tańda platforma ondaǵan mıllıon medıtsınalyq jazbany tekserdi. Ónimdi Qazaqstandaǵy 30-dan astam klınıka qoldanady, onyń ishinde iri jeliler bar. Defect AI ISO 27001 standarty boıynsha sertıfıkattalǵan jáne HIPAA talaptaryna sáıkes keledi.
Qazaqstandaǵy tájirıbe komandaǵa densaýlyq saqtaý júıesiniń ishki jumysyn tereń túsinýge múmkindik berdi. Alaıda AQSh naryǵy múlde basqa: álemdegi eń úlken medıtsınalyq júıe – jyldyq kólemi shamamen 5 trln dollar, al medıtsınalyq saqtandyrý uıymdarynyń sany Qazaqstanmen salystyrǵanda myń ese kóp. 2025 jyldyń sońynda kompanııa alǵashqy ınvestıtsııalyq raýndty japty. Qazir komanda platformany AQSh naryǵyna beıimdep, alǵashqy amerıkandyq klıentterdi tirkep jatyr. Kelesi ınvestıtsııalyq raýndty bıyl kóktemniń ortasyna josparlap otyr.
Komandanyń negizgi bóligi Qazaqstanda ornalasqan. Sonymen qatar AQSh, Japonııa, Ulybrıtanııa jáne Germanııada qyzmet etetin mamandar bar. Komandada Meta, Google jáne Microsoft kompanııalarynda tájirıbesi bar mamandar jumys isteıdi. Stenford ýnıversıtetimen ornatylǵan baılanystar arqyly kompanııa úzdik professorlarmen turaqty keńesip otyrady.
Report: Aqpanda BTD arqyly munaı tasymaly 8,5%-ǵa artty
Qazaqstan 2026 jylǵy aqpanda Baký–Tbılısı–Djeıhan munaı qubyry (BTD) arqyly eksportqa 115 myń tonna munaı jóneltken. Aqparatty Report taratty.
2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha Qazaqstan Baký–Tbılısı–Djeıhan munaı qubyry arqyly 1,2 mln tonna munaı eksporttady. 2026 jylǵy qańtarda Qazaqstannan BTD arqyly 106 myń tonna munaı jóneltilgen bolatyn.
Al aqpan aıynda QazTransOıl ulttyq kompanııasynyń dereginshe, tasymal kólemi 8,5%-ǵa artqan. Bıyl osy qubyr arqyly qazaqstandyq munaı tranzıtin 1,6 mln tonnaǵa deıin jetkizý josparlanyp otyr.
«2026 jylǵy aqpanda Aqtaý teńiz porty arqyly BTD munaı qubyry baǵytymen 115 myń tonna qazaqstandyq munaı jóneltildi», – delingen kompanııa habarlamasynda.
Aıta keteıik, 3 naýryzda Bakýde Ońtústik gaz dálizi jáne "jasyl" energetıka máselelerine arnalǵan jıyn ótti. Oǵan27-den astam memlekettiń energetıka vedomstvalary men 49 halyqaralyq kompanııanyń ókilderi qatysqan. Basqosýda QR Energetıka vıtse-mınıstri Sanjar Jarkeshov Ońtústik gaz dáliziniń áleýetin, offteıkerler tarapynan suranysty, Baký–Tbılısı–Djeıhan munaı qubyry munaı qubyrynyń júktemesin ulǵaıtý taqyryptaryn kóterdi.
Caspianpost: Dúnıejúzilik bank iri ınfraqurylymdyq jobalardy qarjylandyrady
Májilis ınfraqurylymdyq jobalardy iske asyrýǵa arnalǵan kelisimdi maquldady. Oǵan Dúnıejúzilik bank qarjysy tartylady. Bul kelisimge 2025 jylǵy 18 maýsymda Astanada qol qoıylǵan. Ulttyq ekonomıka mınıstri Serik Jumanǵarın sózinshe, kelisim Dúnıejúzilik bankimen strategııalyq yntymaqtastyqtyń jańa kezeńine, sondaı-aq eldegi jobalardy jedel júzege asyrýǵa septespek. Mınıstr sózin Caspianpost bólisti.
Ulttyq ekonomıka mınıstri Serik Jumanǵarınniń aıtýynsha, Dúnıejúzilik bank – álemdegi eń bedeldi halyqaralyq qarjy ınstıtýttarynyń biri. Bizdiń elde ol 30 jyldan astam jumys isteıdi. Kólik, bilim berý, ekologııa, tsıfrlandyrý, qarjy salalarynda 8 mlrd dollardan astam somaǵa 50 joba iske asyrylǵan bolatyn.
Vıtse-premer málimetinshe, kelisim kúshine engennen keıin birqatar ınfraqurylymdyq joba boıynsha jumys bastalady. Olar:
· «Jezqazǵan-Qaraǵandy» jáne «Beıneý-Sekseýil» avtojoldaryn qaıta jańartý jáne salý;
· Qazaqstandaǵy temirjol qatynasy men kólik baılanysyn transformatsııalaý jobasyn iske asyrý;
· Qambarata GES-1-di salý jáne basqa jobalar.
Dúnıejúzilik banktiń memlekettik kepildikpen boryshtardy iske asyrý jónindegi erejeleri damýshy elderdiń kópshiliginde qoldanylady.
– Ádette, memlekettik kepildikpen beriletin boryshtar uzaq merzimdi (35 jylǵa deıin) jeńildetilgen qarjylandyrý túri. Olar memlekettik qaryzdyń ulǵaıýyna ákelmeıdi jáne ulttyq baǵdarlamalyq maqsattarǵa qol jetkizýdi qamtamasyz etedi. Osylaısha, kelisim jobalardy qarjylandyrý quraldaryn keńeıtýge, memlekettiń shyǵystaryn basym jobalarǵa qaıta bólý esebinen bıýdjetke túsetin júktemeni azaıtýǵa, sondaı-aq jobalardy iske asyrý kezinde rásimderdi ońtaılandyrýǵa múmkindik beredi, – dedi mınıstr.
Euronews: Anarbekov pen Qalmurzanyń serpindi jyly jáne Eýropada oınaý armany
Ótken jyly UEFA Champions League tarıhyna engennen keıin qazaqstandyq qaqpashylar Temirlan Anarbekov pen Sherhan Qalmurza mańyzdy sátterdi eske aldy. Sportshylar Euronews-ke Eýropanyń úzdik lıgalarynda oınaý jónindegi armanyn aıtty.
Qaqpashynyń áleýeti týraly pikir bildirgen sarapshylar Anarbekovti joǵary baǵalap otyr. Tipti ol «Fenerbahche» klýbyndaǵy Irfan Djan Egrıbaıatty almastyra alatyny aıtylýda. Eger Temirlen Anarbekov fýtbol naryǵy damyǵan elde týǵanda onyń transferlik quny 10–15 mıllıon eýroǵa jeter edi. Deı turǵanmen, Transfermarkt derekterine sáıkes, ótken jyly oıynshynyń transferlik quny 400 myń eýro shamasynda boldy.
«Qaırat» klýbynyń basshylyǵy eger Eýropanyń myqty klýbtarynan usynys tússe, Temirlan Anarbekovti jiberý múmkindigin qarastyratynyn málimdedi. Al qaqpashynyń ózi Aǵylshyn premer-lıgasynda oınaýdy maqsat etip otyr.
– «Arsenal» klýbyna qarsy oınaǵan kezde men muny shynymen sezindim, – dedi Temirlan. – Ol jaqta fýtbol múlde basqa deńgeıde: mentalıteti de, oıyn stıli de ózgeshe.
Sherhan Qalmurza da La Liga chempıonatyna barýdy kózdeıdi, al onyń armandaǵan klýby – «Barselona».
– Aldymen «Qaırat» klýbyn úlken arenaǵa shyǵarǵym keledi. Tek sodan keıin ǵana Eýropaǵa baryp, basqa chempıonattardy baǵyndyrǵym keledi, – deıdi 18 jastaǵy Sherhan.