Álemdik BAQ-taǵy Qazaqstan: Avtonómirler, JI jáne eksport-ımport rekordtary

ASTANA. KAZINFORM – Qazaqstan sońǵy aptada álemdik BAQ-ta ekonomıkalyq jáne tehnologııalyq jańalyqtarymen kózge tústi. Eldiń ıadrolyq energetıkadaǵy AQSh-pen birlesken jobasy, EAEO sheńberinde jasandy ıntellektini damytý usynystary, «Qazaqstan temir joly» arqyly bıdaı eksportynyń rekordtyq ósimi jáne júrgizýshilerge memlekettik nómirdi ózderi tańdaý múmkindigi oqyrmannyń nazaryn aýdardy.

The Times of Central Asia: AQSh pen Qazaqstan shaǵyn modýldik reaktorlar boıynsha yntymaqtastyqty keńeıtti

AQSh pen Qazaqstan azamattyq ıadrolyq energetıka salasyndaǵy yntymaqtastyqty jańa deńgeıge kóterip, shaǵyn modýldik reaktorlardy (SMR) basty nazarǵa aldy. 2025 jylǵy jeltoqsan aıynda Qazaqstandaǵy AQSh elshiligi FIRST baǵdarlamasy aıasynda eki bastamany jarııalady. The Times of Central Asia taldaǵandaı, bul bastamalar Qazaqstannyń ıadrolyq energetıkaǵa qaıta oralýyn qoldap, tehnıkalyq áleýetin arttyrýǵa baǵyttalǵan.

Birinshi bastama – Almatydaǵy Qazaqstan ıadrolyq fızıka ınstıtýtyna SMR sımýlıatoryn ornatý. Sımýlıator mamandardy reaktorlardy paıdalaný, qaýipsizdik júıelerin jáne tótenshe jaǵdaılarǵa áreket etý boıynsha oqytady. Jabdyqty AQSh kompanııalary jetkizip beredi, ol lıtsenzııalaý nemese qurylysqa deıingi kezeńde ishki tehnıkalyq áleýetti nyǵaıtýǵa múmkindik beredi.

Ekinshi bastama – AQSh-ta jasalǵan SMR jobalarynyń Qazaqstan úshin tehnıkalyq jáne ekonomıkalyq turǵydan jaramdylyǵyn anyqtaıtyn tehnıkalyq-ekonomıkalyq zertteý. The Times of Central Asia-nyń taldaýynsha, zertteý bolashaqta reaktorlardy engizý men masshtabtaýdy tıimdi josparlaýǵa qajetti salystyrmaly derekter beredi. Osylaısha, SMR bastamalary Qazaqstannyń uzaq merzimdi strategııasynda ıadrolyq energetıkany qaıta basty orynǵa shyǵarýyna yqpal etedi.

Anadolu: Qazaqstan EAEO elderine jasandy ıntellekt salasynda birlesý usynysyn jasady

2026 jylǵy 1 qańtardan bastap Qazaqstan Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa (EAEO) tóraǵalyq etedi. Osyǵan baılanysty Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev odaq aıasynda jasandy ıntellekt, tsıfrlyq retteý jáne ekonomıkany transformatsııalaý baǵytynda tájirıbe men bilim almasýdy kúsheıtýge daıyn ekenin málimdedi. Bul týraly Anadolu aqparat agenttigi Prezıdenttiń baspasóz qyzmetine silteme jasap habarlady.

Memleket basshysy tóraǵalyq kezeńinde ekonomıkalyq ıntegratsııany damytýdyń jańa quraly retinde jasandy ıntellektige basymdyq berýdi usyndy.

- Qazaqstan Respýblıkasy aldaǵy ýaqytta tolyq tsıfrlyq memleketke aınalý jóninde strategııalyq maqsat qoıdy. Astanadaǵy Alem.ai ortalyǵy, Alataýdaǵy CryptoCity pılottyq aýmaǵy sekildi memlekettik bastamalar tsıfrlyq ekojúıeni belsendi damytýǵa daıyn ekenimizdi kórsetedi. 2026 jyly Astanada ótetin Eýrazııalyq ekonomıkalyq forým alańynda EAEO sheńberinde jasandy ıntellektini jaýapkershilikpen damytý jónindegi birlesken málimdemege qol qoıýdy usynamyz, - dedi Prezıdent.

Sonymen qatar Qasym-Jomart Toqaev kólik-logıstıka jáne keden ınfraqurylymyn jańǵyrtý, halyqaralyq dálizder men mýltımodaldy tasymaldardy damytý qajettigin atap ótti. Onyń aıtýynsha, bul sharalar EAEO-ny qurlyqtaǵy jetekshi logıstıkalyq habqa aınaldyrýǵa múmkindik beredi.

Tóraǵalyqtaǵy negizgi basymdyqtar qatarynda ónerkásip pen agroónerkásip keshenin tsıfrlandyrý, kedergilersiz saýda qalyptastyrý, sondaı-aq jańa naryqtarmen yntymaqtastyqty keńeıtý bar. Prezıdent EAEO-nyń Jahandyq Ońtústik, Arab elderimen, Ońtústik-Shyǵys Azııa jáne Afrıka memleketterimen, sondaı-aq aımaqtaǵy bedeldi birlestiktermen yqpaldastyǵyn keńeıtý josparlanyp otyrǵanyn aıtty.

– Ekonomıkalyq ıntegratsııa – EAEO aıasyndaǵy yntymaqtastyqtyń nátıjelerin sezinýge, ıaǵnı, jańa óndiris jáne jumys oryndaryn ashýǵa, aldyńǵy qatarly tehnologııalardy engizýge, erkin saýda ortasyn qalyptastyrýǵa septigin tıgizetin mańyzdy tetik. Birlesken kúsh-jiger arqyly ǵana kózdegen maqsatqa qol jetkizip, EAEO-ǵa múshe memleketterdiń ekonomıkasyn qarqyndy damytyp, ıntegratsııalyq birlestigimizdiń ortaq áleýetin nyǵaıta alatynymyzǵa senimdimin, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Report: Qazaqstanda júrgizýshiler memlekettik nómirlerin ózderi tańdaı alady

Qazaqstanda endi avtokólik ıeleri memlekettik tirkeý nómirin ózderi tańdaı alady. Bul jańalyqty Report agenttigi habarlady.

Jańa ereje 2026 jylǵy 1 qańtardan bastap kúshine endi jáne kez kelgen tsıfrlyq jáne áriptik kombınatsııany erikti túrde tańdaý múmkindigin beredi. Nómirdi tańdaý quny tańdalǵan kombınatsııaǵa baılanysty 10 nemese 15 aılyq eseptik kórsetkish (AEK) bolady, al erekshe suranysqa ıe nómirler úshin bólek tólem qarastyrylǵan.

2026 jylǵy 1 qańtardan bastap 1 AEK 4 325 teńge ($8,52) bolyp bekitilgen.

Osylaısha, jańa norma júrgizýshilerge kólik nómirin tańdaýda tolyq erkindik beredi, halyqqa qyzmet kórsetý sapasyn arttyrady jáne bıýrokratııalyq kedergilerdi azaıtýǵa baǵyttalǵan.

Azertaq: Qazaqstannan Ázerbaıjanǵa jóneltiletin bıdaı kólemi úsh ese ósti

Qazaqstan «Qazaqstan temir joly» AQ arqyly bıdaı tasymaly kólemin edáýir arttyrdy. Bul týraly Ázerbaıjannyń Azertaq basylymy habarlady.

2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha «Qazaqstan temir joly» jelisi arqyly tasymaldanǵan bıdaı kólemi 14,3 mln tonnany qurap, 2024 jylmen salystyrǵanda 31%-ǵa ósken. Eksportqa jóneltilgen bıdaı kólemi 11 mln tonnany qurap, ótken jylǵy kórsetkishten 33%-ǵa artyq bolyp, sońǵy 10 jyldaǵy eń joǵary deńgeıge jetken.

Іshki tasymal da ósip, 3,3 mln tonnaǵa jetken, bul byltyrǵydan 26%-ǵa kóp. Sonymen qatar, Ortalyq Azııa elderine jóneltý 30%-ǵa artqan. Qyrǵyzstanǵa tasymal eki ese, Tájikstanǵa 12%-ǵa, 1,4 mln tonnaǵa deıin, Ózbekstanǵa 32%-ǵa, 4,5 mln tonnaǵa deıin kóbeıgen.

Ázerbaıjanǵa jóneltý kólemi úsh ese óskeni, Iranǵa tasymal 69%-ǵa, Aýǵanstanǵa – 63%-ǵa artqany erekshe nazar aýdartady. Baltyq elderine tasymal kólemi alty ese ósip, 800 myń tonnany qurady. Qara teńiz jáne Baltyq porttaryna jóneltý sáıkesinshe 49% jáne 67%-ǵa kóbeıgen.

Bul kórsetkishter Qazaqstannyń bıdaı eksportyn ártaraptandyrýǵa jáne halyqaralyq naryqtaǵy áleýetin arttyrýǵa baǵyttalǵan mańyzdy qadam ekenin aıqyn kórsetedi.

TASS: «Gazprom» Qazaqstanǵa gaz jetkizýdiń táýliktik rekordyn ornatty

«Gazprom» kompanııasy Qazaqstanǵa táýligine jetkiziletin gaz kólemi boıynsha jańa rekord ornatty. Bul kórsetkish 29 jeltoqsanda tirkelgen. Sol kúni «Gazprom Armenııa» da Armenııadaǵy tutynýshylarǵa gaz jetkizýdiń eń joǵary táýliktik kólemin qamtamasyz etti. Aqparatty reseılik TASS agenttigi taratty.

Kompanııa málimetinshe, osy kezeńde Eýropadaǵy jer asty gaz qoımalaryndaǵy qor kólemi azaıyp barady. Gas Infrastructure Europe (GIE) derekteri boıynsha, 31 jeltoqsanda qoımalardan alynǵan gaz kólemi burynǵy rekordty jańartqan. Buǵan deıingi esepterge qaraǵanda, 2025 jylǵy jeltoqsan aıynda Eýropadaǵy gaz alý kólemi 2024 jylmen salystyrǵanda 2%-ǵa tómendegen. Sonymen birge, qoımalarǵa quıylǵan gaz kólemi sońǵy 11 jyldaǵy eń tómengi deńgeı – 951 mln tekshe metr boldy.