Álemdik BAQ Qazaqstannyń jasandy ıntellekt salasyndaǵy kadrlyq áleýetin saralady
ASTANA. KAZINFORM — Jasandy ıntellektiniń bolashaǵy qýatty kompıýterler men ınvestıtsııa kólemine ǵana emes, jańa tehnologııalardy meńgerip, olardy is júzinde qoldana alatyn mamandarǵa da baılanysty. Qazaqstan úshin bul másele ónerkásipti jańǵyrtý, otandyq tehnologııalyq salany damytý jáne eńbek ónimdiligin arttyrý mindetterimen tyǵyz baılanysty. Brıtanııalyq Global Banking & Finance Review halyqaralyq qarjy-saraptamalyq basylymy Qazaqstannyń jasandy ıntellekt salasyndaǵy saıasatyna nazar aýdaryp, eldiń ekonomıkalyq damýda jańa tehnologııalar men bilikti mamandarǵa basymdyq berip otyrǵanyn jazdy.
JI ekonomıkanyń damýyna qalaı yqpal etedi
Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev jasandy ıntellektini ekonomıkanyń tıimdiligin arttyratyn mańyzdy qural retinde qarastyrady. Memleket basshysy Jasandy ıntellektini damytý jónindegi keńestiń otyrysynda elder arasyndaǵy básekelestik endi tabıǵı resýrstardyń, kapıtal men naryqtardyń kólemine ǵana emes, óndiris tıimdiligin qanshalyqty jyldam arttyra alatynyna da baılanysty ekenin atap ótken bolatyn.
Osyǵan baılanysty Úkimetke tsıfrlyq jańǵyrtýdan ótetin kásiporyndardy anyqtaý, jasandy ıntellekt sheshimderin óndiriske engizýdi jedeldetý jáne salalyq derekter bazasyn damytý tapsyryldy. Bul jekelegen tsıfrlyq jobalardy synaqtan ótkizýmen shektelmeı, jańa tehnologııalardy kásiporyndardyń kúndelikti jumysyna engizýdi kózdeıdi.
Máselen, jasandy ıntellekt ınjenerlerge óndiristi tıimdi josparlaýǵa, jabdyqtardyń aqaýyn aldyn ala anyqtaýǵa, shıkizat pen energııa shyǵynyn azaıtýǵa kómektese alady. Logıstıkada júk tasymalyn basqarýdy jetildirýge, al aýyl sharýashylyǵynda sý men basqa da resýrstardy únemdi paıdalanýǵa múmkindik beredi.
JI mamandaryn daıarlaýǵa basymdyq berilip otyr
Sheteldik basylym Qazaqstanda jańa tehnologııalardy meńgergen mamandar daıarlaý jumysyna da toqtalǵan. Elimizde jasandy ıntellektini zertteýge jáne ony tájirıbede qoldanýǵa baǵyttalǵan Qazaq AI Research University jumysyn bastady. Ýnıversıtette mashınalyq oqytý, ónerkásiptik jasandy ıntellekt, ıntellektýaldy júıeler, ınjenerııa jáne jasandy ıntellekt qaýipsizdigi baǵyttaryna basymdyq berilgen.
Oqý orny alǵashqy jyly bakalavrıat pen magıstratýraǵa 528 stýdent qabyldady. Endigi mańyzdy mindet — ýnıversıtetterdegi ǵylymı zertteýlerdi kásiporyndardyń qajettilikterimen ushtastyryp, otandyq ázirlemelerdi naryqqa shyǵarý.
Bul baǵyttaǵy jumystar eldegi IT salasynyń damýymen qatar júrip jatyr. Máselen, 2020 jyly Qazaqstannyń IT-qyzmetter eksporty 33,5 mıllıon dollar bolsa, 2025 jyly 1,142 mıllıard dollarǵa jetken. Otandyq tsıfrlyq sheshimder shetel naryǵyna shyǵyp, qazaqstandyq tehnologııalyq kompanııalardyń halyqaralyq deńgeıdegi múmkindikteri keńeıip keledi.
Tehnologııalyq damýdyń basty sharty — bilikti kadr
Global Banking & Finance Review Qazaqstanda tsıfrlyq ınfraqurylymdy damytý máselesine de nazar aýdarǵan. Elde sýperkompıýterlik keshender men derekterdi óńdeý ortalyqtaryn qurý jobalary júzege asyrylyp jatyr. Olar bızneske, ǵylymı uıymdarǵa jáne memlekettik mekemelerge kúrdeli esepteýler júrgizýge qajetti múmkindikter usynýǵa tıis.
Degenmen zamanaýı jabdyq satyp alý men iri ınvestıtsııa tartý tehnologııalyq damýǵa ózdiginen kepil bola almaıdy. Ol úshin jańa tehnologııalardy meńgergen mamandar, ǵylymı ázirlemeler jáne olardy óndiriske engizýge daıyn kásiporyndar qajet.
Sonymen qatar Qazaqstanǵa derekterdi óńdeý ortalyqtaryn turaqty elektr energııasymen qamtamasyz etý jáne zamanaýı mıkrochıpterge qol jetkizý máselelerin sheshý mindeti tur. Sondyqtan tsıfrlyq ınfraqurylymdy damytý, mamandar daıarlaý, ǵylymı zertteýlerdi qoldaý jáne jasandy ıntellektini ónerkásipte qoldaný ózara tyǵyz baılanysta júrgizilýi kerek.
Basylymda aıtylǵandaı, tehnologııalyq damýdyń nátıjesi iske qosylǵan tsıfrlyq jobalardyń sanymen emes, olardyń ekonomıkaǵa tıgizetin naqty paıdasymen ólshenedi. Eger jańa tehnologııalar kásiporyndardyń shyǵynyn azaıtyp, óndiris kólemin arttyrýǵa múmkindik berse, al qazaqstandyq mamandar halyqaralyq naryqta suranysqa ıe ónimder jasaı alsa, jasandy ıntellekt el ekonomıkasynyń uzaq merzimdi damýyna yqpal etetin mańyzdy quralǵa aınalmaq.
Aıta keteıik, buǵan deıin el prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev tsıfrlandyrý men jasandy ıntellekt — el bolashaǵynyń negizi ekenin aıtqan edi.
