«Álemdi bıik rýh saqtaıdy» – respýblıkalyq basylymdarǵa sholý

***

«Egemen Qazaqstan» gazetiniń búgingi sanynda «Álemdi bıik rýh saqtaıdy» degen taqyryppen maqala jarııalandy. Maqalaǵa keshe Astanada óz jumysyn bastaǵan álemdik aýqymda tuńǵysh ret ótkizilip jatqan Búkilálemdik rýhanı mádenıet forýmyndaǵy máseleler arqaý bolǵan. «Kez-kelgen halyqtyń rýhanı mádenıetiniń negizin beıbitshilikke, kelisim men ádilettelikke umtylys quraıdy. Kópultty Qazaqstan mádenıetine tán rýhanı bastaýlardy nyǵaıtý - bul memlekettik saıasattyń mańyzdy quramdasy. Qazaqstanda jyl saıyn Rýhanı kelisim kúni atap ótiledi. Bizdiń elordamyz - Astana Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń sezderi ótetin orynǵa aınalyp otyr. Senim, toleranttylyq, mádenı dástúrlerdi ózara baıytý, ashyqtyq pen únqatysý taqyryptary alda bolatyn EQYU-nyń Astana sammıtiniń kún tártibine engizilgen», delingen maqalada. Búkilálemdik rýhanı mádenıet forýmynda kóterilgen máseleler týraly joǵarydaǵy materıaldan egjeı-tegjeıli bile alasyzdar.

Sondaı-aq gazettiń búgingi sanynda QR Memlekettik hatshysy-Syrtqy ister mınıstri, EQYU-nyń Іs basyndaǵy Tóraǵasy Qanat Saýdabaevpen suhbat jarııalanǵan. Suhbat «Qazaqstannyń ShYU-na tóraǵalyǵy kópjaqty yntymaqtastyqty nyǵaıtýdyń mańyzdy kezeńi bolýǵa tıis» degen taqyryppen berilgen. Q. Saýdabaevtyń pikirinshe, bizdiń Shanhaı yntymaqtastyq uıymy boıynsha seriktesterimiz qazirdiń ózinde Qazaqstan tóraǵalyǵynyń aıtarlyqtaı belsendi ári qarqyndy júrip jatqanyn atap ótýde. Birinshiden, Qazaqstan tarapy Astanadaǵy sammıtti ótkizýden bir jyl buryn ony ótkizý kúnin 2011 jyldyń 15 maýsymy dep belgiledi. Shanhaıda 10 jyl buryn dál sol kúni ShYU qurylǵan sammıt ótken bolatyn. Qazir bul kún Shanhaı yntymaqtastyq uıymynyń resmı qurylǵan kúni dep atalady. «Ekinshiden men atap ótkendeı, biz uıymnyń bir memleket tóraǵalyq etken kezeńdegi basymdyqtaryn belgileıtin ShYU-y úshin jańa qujat pishini, ıaǵnı Іs-qımyl josparyn usynyp, ony tájirıbege engizip otyrmyz», deıdi suhbatynda Q. Saýdabaev. Suhbattyń tolyq nusqasymen tanysqyńyz kelse «Egemen Qazaqstan» basylymynyń búgingi nómirin jiberip almańyz.

***
«Aıqyn» gazetinde jarııalanǵan «20-jeltoqsan Jańa ındýstrııalandyrý saıasatyn jurtshylyqqa pash eter kún» atty maqalada aldaǵy qystyń alǵashqy aıynda, Táýelsizdik merekesiniń qarsańynda, el Úkimeti Ult kóshbasshysyna Údemeli ındýstrııalyq-ınnovatsııalyq damý baǵdarlamasynyń jańa jobalarynyń tanystyrylymyn ótkizetini jazylǵan. «Saltanattyń endigi uıymdastyrylar kúni de belgilenipti: úkimettegiler resmı Astana 56 eldiń kóshbasshylarynyń uly quryltaıyn ótkizip, ıyǵynan aýyr júgi túsetin, al halqymyz ultymyzdyń ulyq merekesin atap ótýge yńǵaılanatyn shaqty, dálirek aıtqanda 20 jeltoqsandy Elbasynyń Jańa ındýstrııalandyrý saıasatynyń jańa jemisterin jurtshylyqqa pash eter kún retinde anyqtapty. Osy kúni tanystyrylymy ótetin jobalar, Úkimetbasynyń aıtýynsha, jyl sońyna deıin qoldanysqa berilýge tıis. ıAǵnı jańa jyldy Qazaq eli jańa zaýyt-fabrıkalarmen, ozyq tehnologııaly tyń óndiris oryndarymen qarsy almaq», delingen joǵarydaǵy maqalada.

Sondaı-aq atalmysh basylymnyń búgingi nómirinde «9 aıda - 98 qylmys» degen taqyryppen berilgen maqalada keltirilgen derekterge súıensek, aýyldan arman qýyp kelgen 15-16 jastaǵy stýdenttiń teń jartysy, ıaǵnı 53 paıyzy páter jaldap turady. Onda «hozıaıka» degen múldem joq. Kámeletke tolmaı-aq bar ómirin qolǵa alǵan bozbala men boıjetkendi qala túzý joldan taıdyryp jatyr. Máselen, sońǵy 9 aıdyń qorytyndysy boıynsha jasóspirim qolymen 98 qylmys jasalǵan. «Olar urlyq jasap, adam da óltirip jatyr. Qazaqstannyń basqa aımaǵymen salystyrǵanda Aqtóbeniń hali áldeqaıda jaqsy. Biraq ishimdikke áýestenýshiler sany 400-ge jetti», - deıdi ІІD-niń bastyǵy Patrıs Nokın. Keshe ǵana Aqtóbe qalasynyń №19 orta mektep janynda atys boldy. Oǵan barlyǵy 18-22 jas aralaǵyndaǵy jeti jigit qatysqan. Oblystyq ІІD baspasóz qyzmeti habarlaǵandaı, oqıǵa arasynda kolledj stýdentteri de bar», delingen materıalda. Aqtóbedegi qylmystyq ahýal men jastar ómirine qatysty máseleler jóninde joǵarydaǵy maqaladan oqyp, bile alasyzdar.

***
«Orystar úshin Qazaqstanda jumysqa ornalasý qıynǵa túsip jatyr, sondyqtan men orystildiler úshin óndiris ornyn uıymdastyramyn. Muny qalaı jasaý kerektigin men bilemin, sebebi kommersantpyn. Onyń ústine, men orys tilin memlekettik til qylý týraly másele kóteremin. Kóptegen orystar 50-60 jastarynda qazaq tilin úırene almaıdy. Jalpy aıtqanda, men keıbireýler sııaqty balalaıka oınap otyrmaımyn, naqty istermen aınalysamyn. «Lad» slavıandar qoǵamdyq birlestiginiń Qostanaı oblystyq fılıalynyń tóraǵalyǵyna saılanǵan Aleksandr Slojenıkın osylaı dep jar salýda. Muny orystildi jýrnalıster «súıinshilep» jurtqa jaıdy... Qostanaılyq kásipkerdiń ersi áreketteri jóninde bilgińiz kelse «Alash aınasynyń» búgingi sanyndaǵy «Qostanaılyq kommersantty qutyrtyp otyrǵan kim?» atty maqalaǵa kóz jiberińiz.

Sondaı-aq «Alash aınasy» gazetiniń búgingi sanynda «Eýroodaq Túrkııany nege ógeısitedi» atty maqaladan jarııalandy. Basylymnyń jazýynsha, Eýroodaq qandaı uym degen saýal týyndaı qalsa, kári qurlyqqa kádimgideı kárin tógip turǵyn irgeli uıym dep jaýap berýden taıynbaýyńyz bek múmkin. Al shyn mánisinde solaı ma? Iá, Eýroodaq dál qazir anaý aıtqandaı, abyroıdan jurdaı bolmasa da, kúz kele japyraqtary jerge tógiletin qara taldaı «jalańashtanyp» qaldy. Talaı-talaı adýyndy basshylar, dúleı dıktatorlar, epti ekonomıster, «sypaıy» saıasatkerler, julqynǵan «jyndylardyń» mını-minderine aınalyp úlgergen Eýroodaqtyń trıbýnasy kádimgideı kónerdi. Nege? Jalpy, Eýroodaqtyń túpki maqsaty ne? Bul suraqtyń jaýabyn joǵarydaǵy maqaladan izdep kórińiz.

***

Keshe Májilis depýtattarynyń aldynda elimizdiń áleýmettik salasynda atqarylyp jatqan ister jóninde esep bergen Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorpǵaý mınıstri Gúlshara Ábdihalyqovanyń aıtýynsha, elimizdiń azamattarynyń ál-aýqatyn arttyrýǵa baǵyttalǵan sharalar sońǵy jyldary qarjy daǵdarysy sııaqty qıyndyqtarmen tuspa-tus keldi. Degenmen qolǵa alynǵan is nátıjesiz emes. Mysaly aımaq turǵyndaryn jumyspen qamtý jónindegi «Jol kartasy» baǵdarlamasy boıynsha, 2009 jyly elde 5 myń 200 joba júzege asqan. Ol óz kezeginde 390 myń adamdy jumyspen qamtýǵa múmkindik berdi. Sonymen qatar jaǵymdy jańalyqtar jalpy alǵanda eńbekpen qamtý naryǵynda da az emes. Osy jyldyń qazan aıyna deıingi kórsetkishter boıynsha, jumyspen qamtylǵan azamattar sany 8 mıllıon 163 myńdy quraǵan. Elimizdiń áleýemttik salasynda atqarylyp jatqan osy jáne ózge de máseleler jóninde «Kazahstanskaıa parvda» basylymynyń búgingi sanyndaǵy «Fenomen ýmyshlennogo otdalenııa» atty maqalda jazylǵan.