Álemdegi ólim-jitimniń 71 paıyzy úsh túrli ǵana syrqattan bolady - dáriger
ALMATY. QazAqparat- Búgin - Dúnıejúzilik densaýlyq kúni. 2022 jyly osy halyqaralyq merekeniń urany bolyp «Bizdiń planeta, bizdiń densaýlyǵymyz» taqyryby tańdaldy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Kardıologııa jáne ishki aýrýlar ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń basqarma tóraıymy Roza Qýanyshbekovanyń aıtýynsha, densaýlyq úshin negizgi qaýip - kóp qozǵalmaıtyn ómir salty, holesterınniń joǵary deńgeıi, temeki shegý, alkogol tutyný.
«Júrek-qantamyr, respıratorlyq aýrýlar men qant dıabeti álemdegi barlyq ólim-jitimniń 71%-yn quraıdy. Olardyń aldyn alý kóp jaǵdaıda adamnyń ózine baılanysty. Bul - tek salaýatty ómir salty, dene qımylynyń belsendiligi, durys tamaqtaný ǵana emes, sondaı-aq dárigerge ýaqytynda qaralý, únemi medıtsınalyq tekserilýden ótý jáne dárigerdiń usynymdaryn oryndaý. Osynyń barlyǵy - densaýlyqty saqtaý jáne uzaq ómir súrý, aýrýlardyń aldyn alý úshin qajet», - deıdi dáriger.
Spıkerdiń sózinshe, Qazaqstanda 2013 jyldan beri Aýrýlardy basqarý baǵdarlamasy (ABB) bar. Bul baǵdarlamaǵa tek Qazaqstanda ǵana emes, sonymen qatar dúnıejúzinde eń keń taralǵan aýrýlar, ıaǵnı arterııalyq gıpertenzııa, sozylmaly júrek kemistigi, 2 tıpti qant dıabeti endi.
Quramynda ýchaskelik dáriger, meıirger, áleýmettik qyzmetker, Salaýatty ómir salty ortalyǵynyń qyzmetkeri jáne psıholog kiretin emhananyń mýltıtártiptik toby patsıentti aýrýdy asqyndyrmaý úshin óz densaýlyǵyn basqarýǵa, úıge shaqyrylatyn jedel medıtsınalyq kómektiń sanyn azaıtýǵa úıretedi.
«QR Densaýlyq saqtaý mınıstrligi bizdiń ınstıtýtqa Baǵdarlamany uıymdastyrý-ádistemelik súıemeldeý, óńirlerde ony engizý jónindegi is-sharalardy júzege asyrý, ABB ındıkatorlarynyń elektrondyq bazasy boıynsha baǵdarlama ındıkatorlaryna monıtorıng júrgizý úshin jaýapkershilik júktegen», - deıdi Kardıologııa jáne ishki aýrýlar ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń basqarma tóraıymy Roza Qýanyshbekova.
Spıkerdiń sózinshe, búgingi tańda osy baǵdarlamadaǵy patsıentter jaqsy nátıjelerge qol jetkizdi: olardyń qan qysymy turaqtandy, holesterın men glıýkoza kórsetkishteri jaqsardy, olar jedel járdemdi sırek shaqyryp jáne aýrýhanaǵa sırek jatqyzylatyn boldy.
«2022 jylǵy 1 qańtardaǵy jaǵdaı boıynsha baǵdarlamaǵa qatysatyn arterııalyq gıpertenzııa, sozylmaly júrek kemistigi jáne qant dıabet bar patsıentterdi qamtý 57,4%-ǵa jetti. Munda árbir patsıenttiń ABB - ǵa resmı túrde tartylýy mańyzdy. Mamandardy oqytýǵa da kóp kóńil bólý qajet. Kardıologııa jáne ishki aýrýlar ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń mamandary 2021 jyldyń ishinde aralas formatta 7 óńirdiń mýltıtártiptik komandalarynyń 665 qyzmetkerin, olardyń ishinde 246 dáriger, 419 orta medıtsına qyzmetkerin oqytty. Oqytylǵan mamandar óz kezeginde jumys oryndarynda ózderiniń áriptesterin oqytady»,- Roza Qýanyshbekova.
