Álemdegi ár 50-shi bala aýtızm dertine shaldyqqan - DDSU
ASTANA. QazAqparat - Búgin aýtızm aýrýy týraly aqparat taratýdyń halyqaralyq kúni. Osy dataǵa oraı Astanada «Spectrum United Now» qoǵamdyq qorynyń uıymdastyrýymen halyqqa atalǵan derttiń qaýiptiligin bildirip, nazar aýdartý maqsatynda aktsııa ótti.
«Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń sońǵy zertteýleri boıynsha álemdegi ár 50-shi bala aýtızm dertine shaldyqqan. Aýtızm - balanyń alǵashqy jastarynda biline bastaıtyn mı qyzmetiniń buzylýyna baılanysty aýrý. Resmı statıstıkaǵa súıensek, elimizde mundaı dertke shaldyqqan búldirshinderdiń sany 3 myń shamasynda eken. Al resmı emes derekter boıynsha, bul kórsetkish áldeqaıda joǵary. Óıtkeni bizde aýtızmdi zertteý, emdeý deńgeıi áli de bolsa tómen deńgeıde. Ony anyqtap, dıagnoz qoıatyn mamandar da az», - dep atap ótti «Spectrum United Now» qoǵamdyq qorynyń prezıdenti Danar Jolamanova.
Onyń aıtýynsha, aýtızm dertiniń neden paıda bolatyny áli ashylǵan joq. Álem boıynsha júrgizilip jatqan zerteýler osy kúnge deıin naqty nátıje shyǵarmaǵan. Alaıda bul dertti alǵashqy satylarynda anyqtap, balany júıeli túrde emdese, kóp nárseni túzetýge bolady.
«aýrýdyń negizgi belgileri retinde mynalardy ataýǵa bolady: balanyń sóıleý kezinde qınalýy ne múldem sóılemeýi, kózge týra qaramaý, adamdarmen aralasa almaý jáne qaıtalana beretin qımyl-qoǵalystar jasaýy, ıaǵnı balanyń uzaq ýaqyt boıy tek bir nársemen aınalysyp otyra berýi, stereotıpti áreket jasaýy», - deıdi D. Jolamanova.
Onyń málimetinshe, ata-analar balalarynyń qylyǵynan ózgeshelikter baıqasa, birden arnaıy dárigerlik tekserýden ótkizýi kerek. Aýtızmge shaldyǵýdyń kóp sebepteriniń biri zat almasýdyń buzylýynan keıin balanyń aǵzasynda mıdyń naqty bir qurylymdaryna keri áser etetin toksınder jınalyp qalýymen baılanysty. Sońǵy jyldary dıetologtar aýtızmmen aýyratyn balalardyń aǵzasy bıdaı, suly, arpa unynda bolatyn balýyz (glıýten) ben sút quramyndaǵy sút aqýyzyna (kazesın) qarsy reaktsııa tanytatynyn aıtady. Un men sút qosylǵan taǵamdardaǵy aqýyz aýtıst balalardyń táýeldiligin kúsheıtip, bala mıynyń damýyna keri áser etedi. Sondyqtan mamandar bul turǵyda un men súttten jasalǵan taǵamdardy shekteıtin dıeta aǵzany tazarta alatynyn aıtady.
«Qazirgi kezde AQSh pen Eýropa elderinde aýtızmge qarsy AVA terapııasy qoldanylady. Tájirıbe kórsetkendeı, bul osy dertpen kúresýdegi eń tıimdi tásil. Bizdiń elde de balalardy osy tásil arqyly emdeý qolǵa alynýda», - dedi ol.
