Byltyr álemdegi muzdyqtarda 408 gıgatonna muz eridi

ASTANA. KAZINFORM — Ǵalymdar jer betindegi muzdyqtardyń azaıyp bara jatqanyn málimdedi. 2025 jyly 408 gıgatonna muz erigen, dep habarlaıdy BELTA.  

Byltyrǵy jyl dúnıejúzindegi muzdyqtardyń biraz bóligi eridi. Qazir jyl saıynǵy shyǵyndar ótken ǵasyrdyń sońyndaǵy kórsetkishten tórt ese kóp.

Dúnıejúzilik muzdyqtardy baqylaý qyzmeti (WGMS) jelisi júrgizgen zertteýde álemdegi dalalyq jáne spýtnıktik derekter biriktirilgen. Nátıjesinde muzdyń joǵalýy dúnıejúzindegi 19 negizgi muz basqan aımaqtardyń barlyǵynda baıqalǵanyn kórsetti.

Eń kóp shyǵyn brıtandyq Kolýmbııa, Kanada jáne Alpi taýlarynda tirkeldi. Aıtarlyqtaı erý sonymen qatar Islandııa, Chılı jáne bıik taýly Azııadaǵy muzdyqtarda baıqaldy.

1975 jyldan beri Jer muzdyqtary 10 000 gıgatonnaǵa jýyq muzdy joǵaltty. Bul kólem teńiz deńgeıin 2,64 sm-ge kóterýge jetkilikti.

Muzdyń eń kóp joǵalýy 2023 jyly tirkeldi — 555 gıgatonna. Kerisinshe, 1983 jyly muz massasynyń rekordtyq ósýi 115 gıgatonna boldy. Bıylǵy jyly álemde aýa raıy ortashadan aıtarlyqtaı salqyn boldy. Degenmen, sýyq az ýaqyt bolyp, temperatýranyń joǵarylaýy men muzdyń joǵalýynyń uzaq merzimdi úrdisin qalpyna keltire almady.

Ǵalymdar muzdyń tez erýi teńiz deńgeıine, ekojúıelerge jáne tuşy sýdyń qoljetimdiligine kaskadty áser etýi múmkin ekenin eskertti. Sondaı-aq olar kóptegen muzdyqtar jaqyn arada joıylyp, búkil aımaqtar aldaǵy onjyldyqtarda muz jamylǵysyn joǵaltady dep boljaǵan.

Osyǵan deıin 2050 jylǵa qaraı Tájikstan muzdyqtarynyń 20%-y joıylýy múmkin ekenin jazǵan bolatynbyz.

Sondaı-aq klımattyń ózgerýi saldarynan Túrkııanyń tabıǵı tepe-teńdigi buzylyp, ǵasyrlar boıy taýly aımaqtardy japqan muzdyqtar qarqyndy túrde erip jatqanyn habarladyq.