Álemdegi eń úlken adron kollaıderi 2030 jylǵa deıin toqtatyldy
ASTANA.KAZINFORM — Eýropalyq ıadrolyq zertteý ortalyǵy (TsERN) álemdegi eń úlken bólshek údetkishine tórt jyldyq jańartý jarııalady. Úlken adron kollaıderi bólshekterdiń soqtyǵysýyn 10 ese kóp jasaı alady, dep habarlaıdy DW.
Eýropalyq ıadrolyq zertteýler ortalyǵy Úlken adron kollaıderiniń ýaqytsha jabylatynyn jarııalady. Uıym málimdemesine sáıkes, álemdegi eń úlken bólshekter údetkishi tórt jylǵa jańartýlar men qaıta qurý úshin jabyldy.
Ǵalymdar bul olardyń zertteý múmkindikterin fızıkanyń negizgi zańdaryna keńeıtedi dep úmittenedi. Jańartý nysannyń jaryqtyǵyn arttyrady jáne sekýndyna 10 ese kóp bólshekterdiń soqtyǵysýyn týdyrýǵa múmkindik beredi, bul ǵalamnyń mańyzdy quramdas bóligi sanalatyn qarańǵy materııany zertteýge jol ashady. Osydan keıin kollaıder joǵary jaryqtylyqtaǵy úlken adron kollaıderi dep atalady.
Derekter jasandy ıntellekt arqyly óńdeledi
Joba menedjeri Markýs Zerlaýttyń aıtýynsha, nysannyń qýatyn arttyrý oǵan «100 ese kóp derekter» alýǵa múmkindik beredi. Ol adamzat áli túsindire almaıtyn fızıkalyq qubylystardy zertteýdegi «jańa kezeńdi» jarııalady. Sonymen qatar, jasalatyn derekter kólemi óte úlken bolady. Qandaı derekterdi saqtaý kerektigi týraly sheshimder jasandy ıntellekt arqyly naqty ýaqyt rejıminde qabyldanady.
Jańartý quny 1,2 mıllıard shveıtsarııalyq frankke (shamamen 1,3 mıllıard eýroǵa) baǵalandy.
Josparǵa sáıkes, kollaıder 2030 jyly jumysyn qaıta bastaıdy jáne shamamen 10 jyl boıy paıdalanylady.
TsERN — álemdegi eń iri joǵary energııaly fızıka zerthanasy, al úlken adron kollaıderi — onyń eń tanymal jobasy.
Ol 2008 jyldyń qyrkúıeginde paıdalanýǵa berildi jáne Germanııa men Frantsııanyń shekaralas aımaǵynda Jeneva mańynda ornalasqan. Kollaıder — shamamen 100 metr jer astynda ornalasqan 27 shaqyrymdyq saqına tárizdi týnnel.
Buǵan deıin úlken adrondyq kollaıderde alǵash ret protondar shoqtyǵy soqtyǵysqanyn habarlaǵan edik.
