Álemdegi eń iri gýmanıtarlyq daǵdarys: Aýǵanstan halqy óte qıyn jaǵdaıda tur
ASTANA. KAZINFORM – Aýǵanstan májbúrli qonys aýdarýǵa baılanysty álemdegi eń iri gýmanıtarlyq daǵdarystardyń birine tap boldy. El turǵyndary kedeılik, qurǵaqshylyq jáne jer silkinisteri saldarynan úılerin tastap ketýge májbúr, dep habarlaıdy BUU jańalyqtar qyzmeti.
BUU Damý baǵdarlamasy (BUUDB) daıyndaǵan Aýǵanstanǵa arnalǵan jańa áleýmettik-ekonomıkalyq sholýda aıtylǵandaı, qyryq jyldan astam ýaqytqa sozylǵan soǵys saldary, halyqtyń jappaı oralýy, klımattyq kúızelister, ekonomıkanyń turaqsyzdyǵy jáne áıelderdiń qoǵamdyq ómirge qatysýynyń qysqarýy turǵyndardyń kúnkórisine keri áser etip, negizgi qyzmet kórsetý júıesine aýyr salmaq túsirip otyr.
– Aýǵanstanda daǵdarystar eshqashan bólek-bólek bolmaıdy, – deıdi BUU Bosqyndar isi jónindegi joǵarǵy komıssary Barham Salıhpen birge Aýǵanstanda issaparmen júrgen BUUDB basshysy Aleksander de Kroo.
BUU ókilderi elge oralǵan aýǵan azamattarymen, jergilikti gýmanıtarlyq seriktestermen jáne resmı tulǵalarmen kezdesýler ótkizip júr.
Tek sońǵy jyldyń ózinde joıqyn jer silkinisi kóptegen turǵyn úıdi qıratyp, myńdaǵan adamdy kúnkóris kózinen aıyrdy. Sonymen qatar kedeılik el halqynyń basym bóligi úshin áli de ózekti másele bolyp otyr.
Qazir Aýǵanstan halqynyń 74 paıyzy nemese shamamen 29 mıllıon adam eń qajetti turmystyq zattarǵa qol jetkize almaı otyr. BUUDB májbúrli qonys aýdarǵandarǵa jáne olardy qabyldap jatqan qaýymdastyqtarǵa kúnkóris kózderin qalpyna keltirýge ári jańa ómir bastaýǵa qoldaý kórsetip keledi.
Birlesken sapar barysynda BUU agenttikteriniń basshylary Djelalabad qalasyna baryp, jer silkinisinen zardap shekken turǵyndarmen kezdesti. Sondaı-aq olar Aleksander de Kroonyń aıtýynsha, «sátti qalpyna keltirýdiń úlgisine aınalǵan» Sýtan ańǵaryna bardy.
Jer silkinisinen qatty zardap shekken Sýtan ańǵarynda qalpyna keltirý jumystarynyń alǵashqy nátıjeleri baıqala bastady. Sý tasqynynan qorǵaý jáne ırrıgatsııany damytý jobalary aıasynda áıelder metall torly qurylymdar jasap, erler qorǵanys nysandaryn salýǵa arnalǵan kirpish óndirip jatyr.
Mundaı sharalar tabıǵı apattardyń qaýpin azaıtýǵa, aýyl sharýashylyǵy alqaptaryn qorǵaýǵa jáne jańa tabys kózderin qalyptastyrýǵa múmkindik beredi.
– Shuǵyl gýmanıtarlyq kómek adam ómirin saqtaıdy, al damý salasyndaǵy qoldaý adamdarǵa óz ómirin qaıta qalpyna keltirýge kómektesedi, – dedi Aleksander de Kroo.
BUU agenttikteri osy jáne ózge de ortaq maqsattarǵa qol jetkizý baǵytynda jumys júrgizip keledi. Byltyr BUU-nyń Aýǵanstan jónindegi Arnaıy maqsatty qorynyń qoldaýymen iske qosylǵan bastama eldiń soltústik-shyǵysyndaǵy uzaq merzimdi sheshimderdiń negizin qalaýǵa baǵyttalǵan. Ol jergilikti qaýymdastyqtardy turǵyndardyń oralýyna daıyndaýdy, elge qaıtyp jatqan aýǵan azamattaryn qoldaýdy jáne ornyqty qalpyna keltirýge jaǵdaı jasaýdy kózdeıdi.
Budan bólek, «Qaıtyp kelgender ornalasqan aýdandardy keshendi damytý jónindegi birlesken is-qımyl» jobasy Kýndýz jáne Baǵlan provıntsııalaryndaǵy úsh aýdannyń 69 eldi mekeninde turǵyn úıge, negizgi qyzmetterge jáne tabys tabý múmkindikterine qoljetimdilikti jaqsartýdy, sondaı-aq qabyldaýshy qaýymdastyqtardyń, elge oralǵan aýǵandardyń jáne ishki qonys aýdarǵan adamdardyń turmys jaǵdaıyn jaqsartýdy qarastyrady.
Sonymen qatar BUU Bosqyndar isi jónindegi joǵarǵy komıssarynyń basqarmasy kóshi-qon baǵyttarynyń barlyq kezeńinde keshendi tásildi júzege asyryp, joldaǵy adamdar úshin qaýip-qaterdi azaıtýǵa jáne baspana berý júıesin nyǵaıtýǵa kúsh salyp keledi.
Boljam boıynsha, bıyl 570 myńnan astam aýǵan azamatyn úshinshi elderge qonystandyrý qajet bolady. Osyǵan baılanysty BUU Bosqyndar isi jónindegi joǵarǵy komıssarynyń basqarmasy olardy qabyldaý múmkindikterin keńeıtýdi, onyń ishinde bilim alý, eńbek kóshi-qony jáne otbasy múshelerin qaıta qaýyshtyrý baǵdarlamalary arqyly qoldaýdy josparlap otyr.
Aıta keteıik, maýsym aıynda qazaqstandyq dárigerler Aýǵanstanda ondaǵan kúrdeli operatsııa jasady.
Sondaı-aq Qazaqstan Úkimeti Aýǵanstanǵa 319 tonna gýmanıtarlyq kómek pen dárigerler tobyn jibergenin jazdyq.
