Álemde mektepke barmaıtyn balalar sany kóbeıip keledi
ASTANA. KAZINFORM – Mektepke barmaıtyn balalar men jastar sany 7 jyl qatarynan ósip, 273 mıllıon adamǵa jetti, dep habarlaıdy Azertadj.
ıÝNESKO-nyń 2026 jylǵy Bilim salasyn monıtorıngileý jónindegi jahandyq esebine sáıkes, álemde mektepke barmaıtyn balalar men jastar sany jetinshi jyl qatarynan artyp, 273 mıllıon adamǵa jetken. Bul ósim halyq sanynyń artýymen, daǵdarys jáne bilim berý bıýdjetiniń qysqarýymen baılanysty.
Esepke sáıkes, álemdegi mektep jasyndaǵy árbir altynshy bala bilim berý júıesinen tys qalǵan. Al oqýshylardyń tek úshten ekisi ǵana orta mektepti aıaqtaıdy. Degenmen keıbir elder aıtarlyqtaı jetistikke jetip otyr, bul ulttyq jaǵdaıdy eskere otyryp saıasat júrgizýdiń mańyzyn kórsetedi.
2026 jyly jarııalanǵan esep 2015 jyldan beri álemniń kóp aımaǵynda mektepke qatysý kórsetkishteriniń ósýi baıaýlaǵanyn kórsetedi. Eń aýqymdy baıaýlaý Saharanyń ońtústigindegi Afrıka elderinde baıqalady, buǵan negizinen halyq sanynyń tez ósýi sebep bolǵan. Sonymen qatar birqatar daǵdarys, sonyń ishinde qaqtyǵys ta bul úrdisti tejegen. Álemdegi balalardyń altydan birinen astamy qaqtyǵys aımaqtarynda turady, bul resmı statıstıkadan tys qalǵan balalar sanynyń áldeqaıda kóp ekenin bildiredi.
Bul másele ásirese Taıaý Shyǵysta ótkir, munda aımaqtyq shıelenis kóptegen mekteptiń jabylýyna ákelgen. Sonyń saldarynan mıllıondaǵan bala bilim alý múmkindiginen aıyrylyp, oqýda artta qalý qaýpine ushyraǵan.
Soǵan qaramastan, esep sońǵy jyldary jahandyq bilim berý salasynda eleýli jetistikter bar ekenin de atap ótedi. 2000 jyldan beri birqatar el mektepke barmaý deńgeıin keminde 80%-ǵa qysqartqan. Mysaly, balalar arasynda Madagaskar men Togo, jasóspirimder arasynda Marokko men Vetnam, al jastar arasynda Grýzııa men Túrkııa jaqsy nátıjeler kórsetken.
Sońǵy 25 jylda áleýmettik osal toptardy qoldaýǵa arnalǵan bilim berý qarjylandyrý tetikterin qoldanatyn elder sany tórt eseden astam artqan. Bul mektepter men oqýshylarǵa tikeleı qarjy bólý sııaqty sharalardy qamtıdy. Qazirgi tańda elderdiń 76%-y qolaısyz jaǵdaıdaǵy mektepterdi qoldaýǵa baǵyttalǵan strategııalardy qoldanady. Alaıda jańa ındeks kórsetkendeı, elderdiń tek 8%-y ǵana bul tetikterdi tolyq paıdalanyp, áleýmettik osal toptarǵa resýrstardy tıimdi bóle alady.
Esep qorytyndysy boıynsha, bilimge qoljetimdilikti qamtamasyz etýdiń bir ǵana sheshimi joq. Saıasat jergilikti jaǵdaıdy eskerip, keshendi túrde qurylýy jáne ǵylymı derekterge negizdelýi tıis.