Álemde 50 jasqa tolmaǵan onkologııalyq naýqastar sany kúrt ósti
ASTANA. QazAqparat – Sońǵy úsh onjyldyqta álemde 50 jasqa deıingi adamdar arasyndaǵy onkologııalyq aýrýlardyń sany kúrt ósti, dep habarlaıdy QazAqparat BBC-ge silteme jasap.
Máselen, 2019 jyly osy jas tobynda qaterli isik aýrýyna shaldyǵýdyń 3,26 mln jaǵdaıy tirkeldi, bul 1990 jylmen salystyrǵanda 79%-ǵa kóp. Bul jaǵdaıda másele onkologııalyq aýrýlardan bolatyn ólim-jitim deńgeıiniń artýy týraly emes, aýrýdyń ózi jaıly bolyp tur. Mundaı qorytyndyny halyqaralyq zertteýshiler toby jasady. Olar óz jumystaryn BMJ Oncology ınternet-basylymynda jarııalady.
Degenmen, sarapshylar tujyrym jasaýǵa asyqpaý kerektigin eskertedi, óıtkeni zertteýshiler halyq ósimin (sol kezeńde 40% qurady) esepke almaǵan. Sonymen qatar olar dıagnostıka ádisteriniń ýaqyt óte jaqsarǵanyn jáne onkologııalyq aýrýlar boıynsha derekter bazasy anaǵurlym keńeıgenin tolyq eskermegen.Quramynda Qytaı, AQSh jáne Ulybrıtanııa ǵalymdary bar zertteý toby olardyń jumysy negizinde birjaqty qorytyndy jasaýdyń qajeti joq ekenin moıyndaıdy. Sonymen birge olar artyq salmaq, qyzyl et pen tuzdy shamadan tys tutyný, sondaı-aq fızıkalyq belsendiliktiń bolmaýy men genetıkalyq beıimdilik sııaqty faktorlar 14 pen 49 jas aralyǵyndaǵy adamdardyń qaterli isikke shaldyǵýyna yqpal etýi múmkin ekenin atap ótti.
Zertteýshiler málimetine sáıkes, as qorytý júıesi, teri jáne sút beziniń qaterli isigi jıi kezdesedi.
2019 jyly jasy 50-ge tolmaǵan mıllıonnan astam adam qaterli isikten qaıtys boldy. Ǵalymdardyń aıtýynsha, bul osydan 30 jyl burynǵy kórsetkishten 25%-ǵa artyq. Al únıejúzilik halyq sanynyń ósýin eskeretin bolsaq, is júzinde onkologııalyq aýrýlardan ólim-jitim sany azaıǵan.
Bul esep 200-den astam eldi qamtıtyn Global Burden of Disease derekter bazasyna negizdelgen.
Zertteýshiler qaterli isikke shaldyǵý jaǵdaılary sanynyń ósýin tolyq túsiný úshin qosymsha jumys júrgizý qajet ekenin moıyndaıdy. Biraq qazirdiń ózinde adamdardy aýrýdan saqtap qalý úshin jaqsy dıagnostıka men aldyn alý sharalary qajet ekenin aıtýǵa bolady.
Zertteýge qatyspaǵan London ýnıversıtetiniń jasýshalyq bıologııa salasynyń mamany, professor Dorotı Bennett tek osy zertteýge súıene otyryp, birjaqty tujyrymdar jasaý múmkin emes degen pikirmen kelisedi.
Eske sala ketsek, buǵan deıin QazAqparat 210 myńnan astam qazaqstandyq qaterli isik syrqattaryna shaldyqqandar esebinde turǵany týraly habarlaǵan bolatyn.
