Álem qazirgi qazaq ádebıetimen tanysady
ALMATY. QazAqparat - Qazaqstandyq avtorlardyń álemdik shyǵarmalary BUU-nyń 6 tilinde aýdarylady. Bul týraly búgin osy týyndylardy aýdarýmen aınalysatyn shyǵarmashylyq ókilderimen ótken kezdesýde málim boldy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Ulybrıtanııa, Ispanııa, Frantsııa, Reseı jáne Qytaı aýdarmashylary men ádebıetshileri, aýdarma jáne baspa uıymdarynyń ókilderi shyǵarmalary qazirgi qazaq ádebıeti antologııasyna engen avtorlarmen kezdesý úshin Qazaqstanǵa arnaıy saparmen keldi.
«Bul joba Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń bastamasymen júzege asyp jatqan «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy baǵyttarynyń biri. Joba táýelsizdik jyldaryndaǵy qazaq ádebıeti men mádenıeti, mýzykasy men beıneleý ónerin, horeografııa, kıno jáne teatr salasyndaǵy jetistikterdi álemge tanytýdy maqsat etedi. Sonyń ishinde, atalǵan joba aıasynda qazirgi qazaq prozasy men poezııa jınaqtaryn 6 tilge aýdarý qolǵa alyndy», - dedi Ulttyq aýdarma bıýrosynyń baspasóz qyzmetinen.
Bıyl aýdarmanyń kórkemdik sapasyn arttyrýǵa baǵyttalǵan birqatar arnaýly sharalar josparlanǵan. 14-qańtarda Astanada jáne 16-qańtarda Almaty qalasynda sol sharalardyń alǵashqysy sanalatyn kezdesýler ótti. Jıynda Ulybrıtanııa, Ispanııa, Reseı, Frantsııa jáne Qytaıdan kelgen aýdarmashylar men áriptes uıymdardyń ókilderi jumys barysy jaıly baıandamalar jasap, avtorlarmen pikirlesti.
Buǵan deıin habarlanǵandaı, qazaq ádebıeti jınaqtaryn aǵylshyn tiline aýdarý, basyp shyǵarý jáne taratý jumysy Kembrıdj ýnıversıteti baspasynyń qatysýymen iske asyp jatyr. Tanymal ýnıversıtet baspasy jobaǵa tájirıbeli aýdarmashylar men bedeldi ádebıetshi mamandardy tartqan. Brıtandyq áriptester «Mádenı ındýktsııa» (Cultural Induction) tájirıbesin qoldanýdy usyndy. Ol aýdarmashylar men redaktorlardyń túpnusqa mátin (eldiń) mádenıeti men onyń mazmunyna tereń úńilýine jol ashady. Osy sapar barysynda antologııa jobasyna qatysýshy sheteldik mamandar qazaqstandyq avtorlarmen aýdarmaǵa baılanysty týyndaǵan suraqtaryn talqylap qana qoımaı, Qazaqstan mádenıeti, tarıhy jáne qazirgi tynys - tirshiligimen jaqyn tanysady.
«Bul bizdiń jyldar boıy kútken jobamyz. Óıtkeni ádebıettiń basqa tilderge aýdarylýy eki eldiń arasyna salynǵan kópir sııaqty. Ol - poezııa arqyly, proza arqyly, jalpy ádebıet arqyly ulttar arasyn jaqyndastyratyn dáneker. Búkil bir ulttyń oılaý júıesi, salt- sanasy, júregi, rýhy osy ádebıet arqyly tanylady. Sondyqtan ozyq shyǵarmalarymyzdyń álemniń tilderine aýdarylýynyń mańyzy zor», - deıdi Jazýshylar odaǵynyń tóraǵasy Ulyqbek Esdáýlet.
«Ulttyq aýdarma bıýrosy» qoǵamdyq qorynyń atqarýshy dırektory Raýan Kenjehanuly qazaq ádebıeti jınaqtaryn aýdarý jobasy qalaı júrip jatqany týraly keńinen aqparat berip, sheteldik aýdarmashy mamandarmen tanystyryp ótti.
Al aqyn, QR Memlekettik syılyq ıegeri Esenǵalı Raýshanov: «Qazirgi qazaq ádebıeti antologııalaryn ózge tilderge aýdarý jobasy der ýaqynda qolǵa alynǵan shara dep esepteımin. Sebebi, qazaq ádebıeti buǵan deıin osynshalyqty deńgeıde, keń kólemde nasıhattalǵan joq. Alty tilge birdeı aýdarý degen óte kólemdi jumys. Ásirese, ádebıettiń tiregin ustap turatyn eki janrdyń (poezııa men proza) tutas qamtylýy ol óte jaqsy dúnıe. Ózge birde bir elde mundaı jobalar memlekettik qarjy esebinen qarjylandyrylmaıdy», - dep jobanyń mańyzyna toqtalyp ótti.
Qazirgi qazaq ádebıeti antologııasyn ıspan tilinde sóıletýge Ispanııa mádenıet mınıstrligi qoldaý kórsetip, áıgili «Servantes ınstıtýty» keńesshi retinde qatysady. Jobaǵa Eýrazııa jáne Ortalyq Azııa elderi ádebıetin aýdarýǵa mamandanǵan tájirıbesi mol aýdarmashylar tartylǵan.
Antologııanyń frantsýz tilindegi nusqasyn daıyndaýǵa Parıj qalasynyń merııasy jáne Frantsııa ulttyq kitap ortalyǵy qatyssa, orys tilinde mátin aýdarmasy men ádebı redaktsııasy jumysyn úılestirýge Reseı Jazýshylar odaǵynyń máskeýlik uıymy, al jınaqty basyp shyǵarý men taratýǵa M.Lomonosov atyndaǵy Máskeý memlekettik ýnıversıtetiniń baspasy atsalysady.
Qazaq ádebıetiniń jınaqtaryn qytaı tiline aýdarý, basyp shyǵarý jáne taratýmen Qytaı Halyq Respýblıkasynyń «Ulttar baspasy» aınalysady. Jınaqtardy arab álemine Egıpet Arab Respýblıkasynyń Mádenıet jáne bilim ortalyǵy tanystyrady.
Joǵaryda atalǵan seriktes-uıymdar aýdarma, basyp shyǵarý, taratý-nasıhattaý jumystaryna 50-den asa maman tartty. Qazirgi tańda aǵylshyn, frantsýz, orys jáne ıspan tilderindegi jolma-jol aýdarma jumysy aıaqtaldy. Qytaı jáne arab tilderindegi jolma-jol aýdarma jumysy júrip jatyr.
Astana jáne Almaty qalalarynda ótetin kezdesýler aıasynda qazaq aqyn-jazýshylary men sheteldik mamandar qazirgi kórkem ádebıetti aýdarýǵa qatysty ortaq máselelerdi talqylaıdy. Avtorlar men aýdarmashylar jeke-jeke suhbat qurady. Bul aýdarmany túpnusqa mátinge meılinshe jaqyndatyp, onyń kórkemdik sapasyn qamtamasyz etpek.
Joba QR Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń tapsyrysy boıynsha «Ulttyq aýdarma bıýrosy» qoǵamdyq qorynyń úılestirýimen júzege asýda.
