ÁLEM APTA ІShІNDE: Joǵalǵan Boeing 777-200 - bireýler aıdap ketti me álde qaıǵyly jaǵdaı oryn aldy ma?
ASTANA. QazAqparat - Jumbaq jaǵdaıda joǵalyp ketken Malaysia Airlines kompanııasyna tıesili Boeing 777-200 ushaǵyn izdeý jumystaryna álemniń ondaǵan eli bilek sybana kiriskenimen, qupııa syrdyń ushyǵy shyǵar emes. Este bolsa, Kýala-Lýmpýrdan Beıjińge bet alǵan MH370 baǵytyndaǵy áýe kemesi Malaızııa jaǵalaýynan 220 shaqyrym jerde bolǵan kezinde radardan joǵalyp ketken bolatyn. Ushaq jerge borttaǵy qandaı da bir tehnıkalyq aqaýdyń oryn alǵandyǵy ne bolmasa qandaı da bir problemanyń paıda bolǵandyǵy jaıynda dabyl jibermegen. Áýe kemesiniń bortynda 227 jolaýshy men 12 epıpaj múshesi bar edi. Áli kúnge deıin olardyń taǵdyry belgisiz.
Ushaq sońǵy ret áýege kóterilgennen keıin 1 saǵattan astam ýaqyttan keıin Taıland buǵazy ústinen ótip bara jatqan kezinde tirkelgen. Sońǵy sátterge deıin avıadıspetcherler ushý baǵdaryn baqylap ári ushqyshtarmen ádettegideı baılanysqa shyǵyp otyrǵan edi.
Bastapqy kezeńde ushaqty izdeý aýdany retinde soltústik-shyǵysqa qaraı ushýdyń tikeleı jelisi boıynsha baǵdary qarastyrylǵan bolatyn. Áýe kemesi Malaızııa men Vetnam aralyǵynda, Ońtústik Qytaı teńizinde izdestirilip, izdeý radıýsy 185 shaqyrymdy qurady. Degenmen áskerı-teńiz kúshteriniń áýeden izdeý jumystary esh nátıje bermedi. Osydan keıin izdeý jumystary aýdanyn keńeıtýge baǵyttalǵan túzetýler engizilgenimen ol da esh nátıje bergen joq.
Osy aptada Beıjiń ushaq sońǵy márte baılanysqa shyqqan teńiz aıdynynyń ǵaryshtan túsirilgen sýretterin jarııa etti. Onda ushaq bólshekterine uqsas nysandar sulbasy baıqalady. Biraq, Vetnam men Malaızııanyń Áskerı áýe kúshteri birneshe saǵatqa sozylǵan izdeý jumystarynyń nátıjesinde joǵaryda atalǵan zattardy teńiz betinen taba almady.
Sársenbi kúni malaızııalyq áskerıler radarlarynyń Malakka buǵazynyń ústinde, eldiń batysynda Boeing 777 ushaǵymen radıo baılanys úzilgen sátte ushyp ótken belgisiz nysannyń tirkelgendigin jarııa etti. Al buǵan deıin ushaqtyń Ońtústik Qytaı teńizi ústinde kúrt burylyp, osyndan keıin jermen baılanys úzilgendigi jaıynda habar taratylǵan bolatyn.
Dál osy kúnderi amerıkandyq BAQ-tar tergeý amaldaryna qatysy bar derekkózderine silteme jasaı otyryp, radar málimetterine sáıkes joǵalǵan Boeing ushaǵy ádeıi baǵdaryn ózgertip, Andaman araldaryna qaraı, ıaǵnı Malaızııanyń soltústik-batysyna baǵyt alǵandyǵyn jarııa etken edi.
AQSh Qorǵanys mınıstrligindegi atalǵan derekkóziniń habarlaýynsha, ushaq radar betinen joǵalyp ketkennen keıin de 4-5 saǵat boıy jerserigine dabyl jiberip turǵan. ıAǵnı, ushaq qozǵaltqyshyna ornatylǵan telemetrııalyq qurylǵydan álsiz elektrondy ımpýls bilingen. Al bul dál osy aralyqta ushaqtyń áýe qalyqtap bara jatqandyǵyn bildiredi. Ázirshe Malaızııa bıligi bul aqparatty teriske shyǵarýda.
Seısenbi kúni joǵalǵan áýe kemesin izdeý aýdany batysqa qaraı júzdegen shaǵyrymǵa keńeıtildi. Malaızııa bıliginiń ótinishi boıynsha Pentagon AQSh Áskerı teńiz kúshteriniń esmınets ushaǵyn Andaman teńizimen shektesetin Úndi muhıty aýdanyna jiberdi. Áýe kemesiniń bortynda tikushaq ta bar, ol da izdeý jumystaryna aralasa alady.
Áýe kemesine lańkestik shabýyl jasalýy nemese aıdap ketýi nusqasy da tergeý bastalysymen qarastyrylyp jatyr. Dál osy ushaqpen jalǵan tólqujatpen ushyp shyqqan 2 jolaýshy shyn máninde qashqyndar bolýy ári áýe kemesiniń joǵalýyna esh qatysy bolmaýy da múmkin. Degenmen ony rastaý ne bolmasa teriske shyǵarý múmkin bolmaı otyr. Olardyń biriniń kim ekendigi áli kúnge deıin belgisiz.
Qazirgi ýaqytta basty nusqalardyń biri retinde ushaqty aıdap ketý ne bolmasa qaskúnemdik qarastyrylýda. Áskerı radarlardaǵy málimetterge sáıkes, belgisiz ushaq baǵdardaǵy aralyq jol núktelerin qasaqana aınalyp ótip ushqan.
Mundaı nusqaǵa basa nazar aýdarýǵa basqa da jaıttar túrtki bolyp otyr. Naqty aıtqanda, malaızııalyq bıliktiń aqparatyna qaraǵanda joǵalǵan ushaq bortyndaǵy eki bólek baılanys júıesi bir ýaqytta ajyramaǵan, olardyń ajyraý aıyrmasy shamamen 15 mınýtty quraıdy. Al bul sarapshylardyń paıymynsha, qurylǵynyń ushaqtyń ishinen ádeıi óshirilgendigin bildiredi.
Malaysia Airlines áýe kompanııasy ókiliniń málimetterine sáıkes, ushaq janarmaıy 7 saǵattan astam áýede bolýǵa jetkilikti ári laıner Saýd Arabııasynyń birqatar aýdandaryna, Iemen men Iraqqa jáne álemniń basqa da elderine jete alady.
Tergeý amaldary júrgizilýde. Buǵan qosa, joǵalǵan ushaq tóńireginde jańa túsiniksiz jaıttar da qylań berip jatyr. Máselen, BAQ-tardyń habarlaýynsha, Malaızııanyń memlekettik organdary munaı tuǵyrnamasynda jumys isteıtin qyzmetkerden birneshe habarlama alǵan. Ol Ońtústik Vetnam jaǵalaýynda áýe kemesiniń apatqa ushyraǵanyna kýá bolypty-mys. Hat avtorynyń jazýynsha, tómen quldılaǵan ushaq órtke oranyp kele jatqan ári onyń korpýsy bútin bolǵan.
Qazirgi ýaqytta izdeý operatsııasyna 13 memlekettiń 57 kemesi men 48 ushaǵy jumyldyrylyp otyr.
