ÁLEM APTA ІShІNDE: Jerorta teńizindegi bosqyndardyń opat bolýy Eýropanyń masqarasyna aınaldy

Eýropaǵa jeteleıtin teńiz jolyndaǵy bosqyndardyń basyna tóngen osynaý náýbetti qazirgi ýaqytta álem jurtshylyǵy «ımmıgranttardyń apokalıpsısi» nemese «Eýropanyń masqarasy» dep ataýda.

Aıta keterligi, munan bólek álem jurtshylyǵynyń nazaryn aýdarǵan taǵy bir jaıt, muhıttyń arǵy jaǵyndaǵy alyp elde oryn aldy. Naqty aıtqanda, AQSh-tyń Nıý-Iork qalasynda bul eldegi ádebıet, jýrnalıstıka, mýzyka jáne teatr salasynda beriletin eń mártebeli syılyqtardyń biri Pýlıttserovskıı syılyǵy laýreattarynyń esimderi jarııa etildi.

Jerorta teńizindegi qasiret

19 sáýir kúni túnde Lıvııa jaǵalaýynan 60 teńiz mıl qashyqtyqta kezekti qaıǵyly jaǵdaı oryn aldy. Oqıǵaǵa kýá bolǵandardyń aıtýynsha, bortynda 800-den astam bosqyn bar 20 metrlik qaıyq bir jaǵyna qaraı jantaıyp, sodan keıin sýǵa batyp ketken. Barlyq jolaýshylar Aljır, Bangladesh, Gana, Mysyr, Zambııa, Malı, Ngerı Senegal Sırııa jáne Somalıdiń azamattary. Apat kezinde olardyń basym bóligi kemeniń júk salatyn bóliginde bolǵan.

Keme apatqa ushyraǵandyǵy jaıyndaǵy dabyldy 18 sáýir kúni tún ortasynda jibergen. Degenmen, eń qasiretti sát portýgaldyq «Korol ıAkob» kemesi apatty aımaqqa kelgende bolǵan. Aman qalýdy oılaǵan bosqyndar qutqarý kemesine umtylǵan kezde qaıyq aýdarylyp, qaıǵyly jaıt oryn aldy.

Osy keleńsiz oqıǵadan keıin birden Italııanyń jaǵalaý kúzeti qyzmeti keń aýqymdy qutqarý jumystaryn bastap jibergen. Ókinishke oraı bosqyndardyń tek 28-in qutqarý múmkin boldy. Tiri qalǵan bosqyndardyń biriniń aıtýynsha, keme apatqa ushyrar sátte kapıtan ólerdeı mas bolyp, apat oryn alar sátte gashısh shegip otyrǵan.

Italııa bıligi sýǵa batqan kemeden 2 adamdy tutqynǵa aldy. Onyń biri keme kapıtany 27 jastaǵy týnıstik, ekinshisi onyń kómekshisi 25 jastaǵy sırııalyq azamat bolyp shyqty. Olardyń ústinen qylmystyq is qozǵaldy.

Atalǵan qaıǵyly oqıǵadan keıin Eýropalyq odaq shuǵyl keńes shaqyrtý týraly sheshim qabyldasa, katolık shirkeýiniń kóshbasshysy Papa Rımskıı Frantsısk halyqaralyq qoǵamdastyqty bosqyndardyń problemasyn shesher jol tabýǵa úndedi. Al Eýroparlamenttiń tóraǵasy Martın Shýlts EO-nyń Jerorta teńizimen ótetin ońtústik shekarasyn «álemdegi naǵyz ólim shekarasy» dep atady.

Dúnıejúzilik uıymnyń shtab-páterinde sóz sóılegen BUU-nyń bas hatshysy Pan Gı Mýn Jerorta teńizinde bosqyndardyń apatqa ushyraý aýqymyn «Tıtanık» kemesiniń sýǵa batýymen teńedi.

Aıta keterligi, Italııa men Malta zańsyz mıgranttardyń súıikti ornyna aınalyp otyr. Ásirese, Týnıs jaǵalaýyna taqaý tustaǵy Italııanyń Lampedýza araly mańynda keme apaty jıi oryn alady.

Pýlıttser syılyǵy tabys etildi

Dúısenbi kúni AQSh-tyń Nıý-Iork qalasynda osy eldegi ádebıet, jýrnalıstıka, mýzyka jáne teatr salasynda beriletin eń mártebeli syılyqtardyń biri -Pýlıttserovskıı syılyǵy laýreattarynyń esimderi jarııa etildi.

Syılyq 1917 jyldan bastap jyl saıyn tabys etilip keledi. Bul syılyqty gazet magnaty Djozef Pýlıttser bekitken bolatyn. Ol arnaıy jazyp qaldyrǵan ósıetinde óz atynda qurylǵan qorǵa 2 mln. dollar aýdarylatyndyǵy aıtylǵan. Aqshalaı júlde qory 10 myń dollardy quraıdy.

Eń mártebeli sanattaǵy «Qoǵamǵa qyzmet etkeni úshin» syılyǵy AQSh-tyń Ońtústik Karolına shtatyna qarasty Charlston qalasynda shyǵatyn «The Post and Courier» gazetine berildi. Basylym atalǵan shtattaǵy otbasyndaǵy zorlyq-zombylyq saldarynan áıelderdiń jıi ólimi tirkelýine oraı ázirlengen «Poka smert ne razlýchıt nas» materıaldar toptamasy úshin aldy.

Gazet tilshileri sońǵy 10 jyldyń ishinde zorlyq-zombylyqtyń saldarynan mert bolǵan 300 áıeldiń isin zerdelegen.

Aǵymdaǵy jyly «The New York Times» gazetiniń ujymy úsh birdeı júldeni enshiledi. Atap aıtqanda, Batys Afrıkadaǵy Ebola vırýsynyń taralýy jaıyndaǵy materıal jáne osy taqyrypta túsirilgen fotograf Denıel Berehýlaktyń týyndysy júldege ıe boldy. Úshinshi syılyqty basylym tilshisi Erık Lıpton lobbısterdiń yqpaly týraly jýrnalıstik zertteýi úshin aldy.

Munan bólek, Pýlıttser syılyǵyn «The Los Angeles Times», «The Wall Street Journal», «The Washington Post», «The Seattle Times», «St. Louis Post-Dispatch» basylymdary aldy.

Al Úzdik ómirbaıanshy syılyǵy Papa ı Mýssolını: sekretnaıa ıstorııa Pııa XI ı rosta fashızma v Evrope» kitabynyń avtory Devıd Kerttserge berildi. Onda avtor taıaýda ǵana Vatıkan muraǵatynan jarııa etilgen qujattardy keńinen paıdalanǵan.

Drama salasynda Stıven Adlı Gırdjıs «Mejdý Rıversaıd ı Kreızı» pesasy úzdik tanyldy. Al Dakota shtatynda tirshilik etetin úndisterdiń mandan taıpasy jaıynda syr shertetin Elızabet A.Fenniń «Vstrechı v serdtse mıra: ıstorııa plemenı mandan» kitaby tarıhı eńbek salasynda úzdik atandy. Al aqyndar arasynda Pýlıttser syılyǵy Gregory Pardloǵa berildi. Qazylar alqasynyń pikirinshe, aqyn jınaǵynda «21 ǵasyr adamynyń úninen taza ári aıqyn oıy estiledi».