ÁLEM APTA ІShІNDE: Jeltoqsanǵa qaraı Ebola vırýsyna shaldyqqandar sany aptasyna 10 myń adamǵa jetedi

Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń málimetterine qaraǵanda, Ebola indetinen kóz jumǵandardyń qatary artyp keledi. Batys Afrıka memleketterindegi osy aýrýǵa baılanysty ahýal kúnnen-kúnge nasharlaı túsýde.

DDU bas dırektorynyń kómekshisi Brıýs Eılvardtyń atap ótýinshe, osy aptanyń sońynda Ebola juqtyrǵan adamdaryń sany 9 myńǵa jetpek. Búgingi tańda vırýstan 5 myńǵa jýyq adam qaza tapty.

Bul indettiń taralý geografııasy da kún ótken saıyn keńeıip keledi, al, Gvıneıa, Lıberııa jáne Serra-Leon astanalarynda onyń taralýy ýshyǵyp barady. B.Eılvardtyń aıtýynsha, halyqaralyq qoǵamdastyq aǵymdaǵy jyldyń 1 jeltoqsanyna deıin Ebola vırýsyna shaldyqqan naýqastardyń 70 paıyzyn tıimdi emdeý úshin qajetti barlyq sharalardy júrgizýdi qolǵa alyp, qaza tapqandardy qaýipsiz jerleýdi oılastyrýy qajet. Sonymen qatar ol atalǵan sharalar der ýaqytynda qolǵa alynbasa indetten kóz juǵandar sanynyń eselene túetindigin eskertýde. «Bizdiń boljamymyzsha, dál osy ýaqytta (aǵymdaǵy jyldyń jeltoqsany) indetke shaldyǵatyndardyń sany aptasyna 5-10 myń adamdy quraıdy», - dedi B. Eılvard.

AQSh-tyń Aýrýlardy baqylaý jáne emdeý jónindegi ortalyǵy málimetterine sáıkes, vırýstyń taralýyna tosqaýyl bolarlyq sharalar qabyldanbaıtyn bolsa, onda 2015 jyldyń qańtaryna deıin Lıberııa men Serra-Leonda Ebola indetimen 550 myńnan 1,4 mln. adamǵa deıin aýrýy múmkin.

Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń habarlaýynsha, qazirgi ýaqytta Ebola vırýsyn Gvıneıa, Lıberııa, Nıgerııa, Senegal, Serra-Leon, Ispanııa jáne AQSh azamattary juqtyrǵany belgili.

BUU-nyń arnaıy ókili ári Ebolaǵa tótenshe qarsy turý mıssııasynyń basshysy Entonı Benberıdiń málimetterinshe, qazirgi qoldanystaǵy resýrstar zardap shekken elderdiń halqyna qajetti kómek kórsetýge jáne Ebolanyń odan ary taralýyna tosqaýyl qoıýǵa jetkiliksiz. «Ebola bastapqy sátten beri bizdiń aldymyzdy orap keledi. Ol bizden qashyqtap ketken, bizden qarqyny da tym joǵary. Eger Ebola jeńiske jetetin bolsa, onda ǵalamshar turǵyndarynyń birazynan aıyrylý qaýpi týyndamaq», - dedi E.Benberı.

BUU Bas hatshysy Pan Gı Mýn halyqaralyq qoǵamdastyqty osynaý qaýipti indetpen kúreske 1 mlrd. AQSh dollaryn bólýge shaqyrdy. «Ebola - aýqymdy ári jedel qarymta sharalar qabyldaýdy talap etetin óte qaýipti jahandyq problema», - dep málimdedi BUU Bas hatshysy.

Onyń sózine qaraǵanda, álemniń ondaǵan eli Ebola sharpyǵan memleketterge járdem berýde. Alaıda bul qabyldanǵan sharalar jetkiliksiz. «Bizderge kóptegen dárigerler, medbıkeler, qural-jabdyqtar men emdeý ortalyqtary jáne naýqastardy qaýipsiz jerge kóshirý úshin qarjy qajet. Men halyqaralyq qoǵamdastyqty 1 mlrd. dollar bólýge shaqyramyn. Bul bizderge indettiń órshý úderisin tejep, 1 jeltoqsanǵa qaraı vırýstyń taralý qarqynyn tómendetý maqsatymyzǵa qol jetkizýge múmkindik beredi», - dedi Pan Gı Mýn.

Osy aptada BUU Qaýipsizdik keńesiniń otyrysy ótip, onda jıynǵa qatysýshylar halyqaralyq beıbitshilik pen qaýipsizdikke qaýip tóndirip otyrǵan vırýstyń taralý qarqynyna alańdaýshylyq tanytty. BUU QK músheleri halyqaralyq qoǵamdastyqtyń Ebola vırýsyna laıyqty dárejede toıtarys berýge qaýqarsyzdyǵyn atap ótti. Osyǵan oraı olar BUU-ǵa múshe memleketterdi, sonymen qatar seriktester men halyqaralyq uıymdardy resýrstar bólýdi jeteldetýge, qarjy men materıaldyq kómekti barynsha keńeıtýge shaqyrdy.

Qajetti resýrstar qatarynda utqyr zerthanalar, dalalyq gospıtaldar, vaktsınalar men dıagnostıka qural-jabdyqtary ataldy. Buǵan qosa, bilikti medıtsına qyzmetkerleri men qorǵanys kıim-keshek jabdyqtarynyń da jetkiliksizdigi atalyp ótildi. Sonymen birge BUU QK músheleri vırýstan barynsha zardap shekken Gvıneıa, Lıberııa jáne Serra-Leonda jumys isteıtin dárigerlerdi logıstıkamen qoldaý kórsetýge shaqyrdy.

Beısenbi kúni Brıýsselde EO elderiniń Densaýlyq saqtaý mınıstrleri bas qosyp, avıajolaýshylardy tekserý boıynsha sharalardy durystap úılestirýge jáne Eýroodaq aýmaǵynda Ebolanyń taralýyna jol bermeý úshin aqparat almasýdy jandandyrýǵa ýaǵdalasty.

Densaýlyq saqtaý jáne tutynýshylardy qorǵaý máseleleri jónindegi eýrokomıssar Tonıo Borgtyń atap ótýinshe, múshe memleketter áýejaılar men aılaqtarda, ásirese tikeleı reıstermen keletin jolaýshylardy ulttyq deńgeıde tekserý sharalaryn barynsha úılestirýge nıet tanytyp otyr. Onyń aıtýynsha, taıaý aralyqta EO jalpy hattama men jolaýshylar úshin saýalnama júrgizý, baılanystardy qadaǵalaý boıynsha jalpy protsedýra engizetin bolady.

Eýro komıssardyń sózine qaraǵanda, aqparattyń mol bolýy vırýs juqtyrǵan azamatty der ýaqytynda anyqtaýǵa múmkindik beredi.

Barsha álem dárigerleriniń paıymynsha, qoldy sabynmen jýý Eolamen kúrestegi eń tıimdi qural bolyp otyr. Aıta keterligi, 15 qazanda álem jurtshylyǵy Dúnıejúzilik qol jýý kúnin 7-shi márte atap ótken bolatyn. ıÝNISEF qoldy sabyndap jýý túrli juqpaly aýrýlardyń, onyń ishinde Ebola vırýsynyń aldyn alýdaǵy barynsha tıimdi ári ekonomıkalyq qural ekendigine basa nazar aýdartýda.

«Qoldy sabyndap jýý - vırýstyq aýrýlarǵa, maýsymdyq tymaý jáne sýyq tııý aýrýlaryna qarsy eń arzan ári barynsha tıimdi «vaktsına», - dedi ıÝNISEF ókili Sandjaı Vıdjesekera.

Onyń atap ótýinshe, ıÝNISEF barsha álemge Ebola indetiniń odan ary taralýyna jol bermeý úshin qoldy sabyndap jýýdyń mańyzdylyǵyn túsindirýde.