ÁLEM APTA ІShІNDE: Jahandyq qaýipizdik jolynda - Iran óziniń ıadrolyq baǵdarlamasyn shekteıdi
ASTANA. 1 jeltoqsan. QazAqparat - Ótip bara jatqan apta ishindegi negizgi oqıǵalar qataryna álemdik qoǵamdastyqtyń Iranmen aradaǵy qarym-qatynasynyń oń sıpatta órbýin atap ótýge bolady.
Este bolsa, ótken jeksenbi kúni Jenevada Iran men «altylyq» (BUU Qaýipsizdik keńesiniń bes turaqty múshesi men Germanııa) Tehrannyń ıadrolyq baǵdarlamasy tóńiregindegi shıelenisti tómendetýge baǵyttalǵan is-qımyl josparyn qabyldanǵan bolatyn. Qujatqa Jenevadaǵy BUU-nyń eýropalyq bólimshesiniń shtab-páterinde, Ulttar saraıynda qol qoıylǵan edi.
Taraptar ıadrolyq baǵdarlama aıasyndaǵy jumystardy qysqartýǵa aıyrbas retinde AQSh pen Eýropalyq odaqtyń sanktsııalaryn álsiretýge ýaǵdalasqan bolatyn. Shyn máninde, sońǵy on jyl ishinde kóterilip kele jatqan bul másele Batys elderi tarabynan Iranǵa qatysty syndarly sát boldy.
Qol jetkizilgen ýaǵdalastyqqa sáıkes, kelisimniń birinshi kezeńin júzege asyrý jarty jylǵa eseptelingen. Atalǵan kezeńde Iran óziniń barlyq ıadrolyq baǵdarlamalaryn toqtatady dep kútilýde. Dál osy aralyqta atalǵan sektordy damytý sharttary týraly sońǵy ýaǵalastyqtarǵa qol jetkizý úshin kelissózder júrgizilýi tıis. Budan bólek, ıadrolyq nysandardy ınspektsııalaý úshin MAGATE-nyń qyzmetkerlerine erkin kirý qamtamasyz etilýi tıis.
Iran ýrandy bes paıyzdan joǵary baıytýdy doǵarýdy, plýtonıı men tsentrıfýg óndirisin toqtatýdy óz moınyna aldy. Dál qazirgi ýaqytta Irannyń ıeleginde 20 paıyzǵa deıin baıytylǵan 200 keli ýran bar. Degenmen 6 aıdan keıin Tehranda onyń bir kelisi de qalmaýǵa tıisti.
BUUBas hatshysy Pan Gı Mýn ırannyń ıadrolyq baǵdarlamasy boıynsha ýaǵdalastyq atalǵan eldiń álemdik energııa tasymaldaý naryǵyna barynsha erkin enýine múmkindik beretinin málimdedi.
MAGATE-degi ıran ókili Reza Nadjafı el óziniń ıadrolyq baǵdarlamasyn toqtatýdy aǵymdaǵy jyldyń jeltoqsan aıynyń sońynda ne bolmasa keler jyldyń qańtar aıynyń basynda oryndaıtyndyǵyn málimdedi
Osy aptada Iran Prezıdenti Hasan Roýhanı eldiń áskerı strategııasy ıadrolyq qarý jasaýdy qarastyrmaıtyndyǵyn, degenmen el ýrandy beıbit maqsatta baıytýdy jalǵastyratyndyǵyn málim etti. Sondyqtan da qoldanystaǵy barlyq nysandar bolashaqta paıdalanylatyn bolady.
AQSh Prezıdenti Barak Obama Vashıngtonnyń jańa sanktsııalar salýdan doǵaryla turatyndyǵyn jáne ıran úkimetine tosqaýyl qoıylǵan esepshottaryna qol jetkizýge múmkindik beretindigin málimdedi. Bul rette ol eger Tehran taıaý jarty jyldyń ishinde óz mindettemelerin tolyq oryndamaıtyn bolsa, sanktsııalardyń qaıta engizilýi múmkin ekendigin basa aıtty. Sonymen qatar B.Obama sanktsııalardyń barynsha keń qurylymy áli de bolsa qala beretindigin de málimdedi.
Degenmen Iranǵa qarsy sanktsııalardyń alynýyna Saýd Arabııasy men Izraıl taraby qarsylyq tanytyp otyr. Tel-Avıv bul kelisimdi «tarıhı qatelik» dep atap, halyqaralyq qoǵamdastyqtan kelisim sharttaryn qatańdatýdy kútetindikterin jarııa etti. Sonymen birge Izraıldiń ıran tarabynan tónetin qaterden óz betinshe qorǵanatyndyǵy da aıtyldy.
Sarapshylardyń atap ótýinshe, qoldanystaǵy halyqaralyq normalarǵa sáıkes Irannyń álemdik qoǵamdastyqpen yntymaqtastyqqa daıyndyǵy eń aldymen Tehrannyń óziniń qadamdarynyń ózgerýin pash etedi. Qazirgi ýaqytta taraptarǵa jahandyq qaýipsizdik máselelerinde barynsha móldirlikke qol jetkizýge biregeı múmkinshilik qalyptasýda.
