ÁLEM APTA ІShІNDE: Ystambul men Karakas beıbit ómirge bet aldy

Venesýela turaqtalyp keledi

Aǵymdaǵy jyldyń aqpan aıynyń ortasyna qaraı Venesýelanyń birqatar qalalarynda myńdaǵan adamnyń qarsylyq sharalary oryn aldy. Jappaı narazylyq sharalarynyń el astanasy Karakasta tutanýyna birqatar qalada narazylyq sherýine shyqqan stýdenttik aktsııa qatysýshylarynyń tutqynǵa alynýy sebep bolǵan edi. Bul 2013 jyly bılik basyna kelgen Venesýela prezıdenti Nıkolas Madýraǵa qarsy halyqtyń jappaı bas kóterýi boldy desek te artyq emes.

Sherýshiler bıliktiń júrgizip otyrǵan saıasatyna, eldiń is basyndaǵy basshylarynyń qylmystary men zańsyzdyqtaryna qarsy bas kóterdi. Óıtkeni, sońǵy jyldary eldiń ekonomıkalyq ahýaly aıtarlyqtaı nasharlap ketken bolatyn. Jyl ishindegi ınflıatsııa kólemi shamamen 56 paıyzǵa jetip, bılik «jasyryn devalvatsııa» júrgizdi. Sonyń saldarynan dúken sórelerinde taýarlar tapshylyǵy anyq baıqaldy.

Karakastyń Chakao aýdany oppozıtsııalyq kúshterdiń basty bekinisi retinde sanalyp, onyń kóshelerinde tosqaýyldar qoıyldy. Degenmen, negizgi narazylyq sharalary Altamır alańynda ótti. Jalpy narazylyq bastalǵan mezetten beri quqyq qorǵaýshylar men oppozıtsııa arasyndaǵy birqatar qaqtyǵystyń saldarynan 30 adam qaza taýyp, júzdegen adam jaraqat aldy, al tutqynǵa alynǵandardyń sany 1,2 myńnan asyp jyǵylady.

Osy aptada prezıdent N.Madýranyń buıryǵymen Chakao aýdanyna áskerı bólimsheler kirgizildi. Elde oryn alyp otyrǵan bul jaıttarǵa resmı bılik syrtqy seriktesterdi, onyń ishinde AQSh-ty aıyptasa, AQSh-tyń memlekettik hatshysy Djon Kerrı Venesýela prezıdentin óz halqyna qarsy «lańkestik naýqan» júrgizdi dep kinálap otyr.

Dúısenbi kúni N.Madýro «memlekettik tóńkeris jáne lańkestik soqqy jasaý» áreketiniń joly kesilgendigin jarııa etti. Qazirgi ýaqytta el bıligi qarsylyq tanytýshylardyń qalǵan oshaqtaryn joıýmen kúres júrgizýde. Degenmen, qarsylyq qozǵalysynyń kóshbasshysy Roman Mýchacho qala kóshelerinde qarapaıym azamattardan áskerıler kóp bolǵan kezde eldegi ahýaldyń turaqtanǵandyǵy jaıynda aıtý erte dep málimdeýde.

Osy aptada Venesýela parlamenti jappaı narazylyq sharalary kezindegi zorlyq-zombylyq faktilerin tekserý úshin arnaıy «shyndyq komıssııasyn» qurdy. Aıta keterligi, oppozıtsııa atalǵan komıssııanyń jumysyna qatysýdan úzildi-kesildi bas tartyp otyr.

Túrkııa saılaý qarsańynda

Túrkııanyń 11 qalasynda eldiń qazirgi bıligine qarsy narazylyq aktsııalarynyń tutanǵandyǵy este. Bul jaıttyń oryn alýyna aqpan aıynyń sońyndaǵy YouTube-de jarııa etilgen dybys jazbasy túrtki bolǵan edi. Onda premer-mınıstr Redjep Taıyp Erdoǵan men onyń uly Bılıal Iranmen baılanysty munaı qubyryna qatysty jemqorlyq syzbany talqyǵa salady. Áńgimelesý barysynda daýysy Erdoǵanǵa keletin adam óziniń suhbattasýshysyna para alý boıynsha nusqaýlyq beredi. Buǵan deıin de bir jazba jarııa etilgen bolatyn. Onda da daýysy Erdoǵanǵa keletin adam ulyna qupııa túrde úıdegi iri kólemdegi aqshany shyǵaryp, týǵan-týystary men jaqyn adamdar arasynda bólip berýdi tapsyrady. Degenmen, eldiń resmı bıligi bul jazbalardyń jalǵan ekendigin málimdegen edi.

Sonymen eldiń birqatar qalalarynda ótken sherýler barysynda narazylyq tanytýshylar premer-mınıstr Redjep Erdoǵannyń otsavkaǵa ketýin talap etti. Olar «Saǵan halyq aldynda jaýap berýge týra keledi», «Barlyq jerde urlyq, jemqorlyq jaılaǵan», dep urandatty.

Túrkııada qarsylyq ereýilderin qýyp taratý kezinde basyna kóz jasaýratatyn gaz kanıstri tıip, ótken jyldyń jazynan es-tússiz jatqan 15 jasar balanyń ólimi týraly habarǵa oraı qarsylyq aktsııasy týyndady. Ol kezde 14 jasta bolǵan Berkin Elvan óz otbasyna nan satyp alýǵa kóshege shyqqan bolatyn. Kezdeısoq polıtsııa qurbany bolǵan ol qazirgi bılikke qarsylasýshylardy biriktirý sımvolyna aınaldy, olar bala jansaqtaý bóliminde jatqan kezde óneboıy aýrýhanada kezekshilikte boldy. 11 naýryz kúni keshte polıtsııa Ankaranyń ortalyǵyndaǵy Qyzylaı alańyna jınalǵan birneshe myńdaǵan sherýshilerdi qýyp taratý úshin sý shashatyn qurylǵylar men kózden jas aǵyzatyn gazdy qoldandy. Polıtsııa olardy alańnan yǵystyrǵannan keıin de sherýshilerdi mańaıdaǵy kóshelerden de túre qýdy, onyń barysynda birneshe qaqtyǵys oryn aldy. Mundaı oqıǵa Ystambuldyń ortalyq Istıklıal kóshesinde de bolyp, birneshe myńdaǵan adam jınaldy, sondaı-aq áleýmettik jelilerde jarııalanǵan shaqyrýlarǵa búkil Túrkııanyń birqatar jerlerinde ún qosqan qarsylyq aktsııalary boldy. Ońtústiktegi Adana qalasynda sherýshiler polıtsııany taspen atqylady, Іzmir jáne Eskishahar qalalaryndaǵy bas kóterýler ótken jyldan bergi eń aýqymdy oqıǵaǵa aınaldy.

Qarsylyq sherýleri Ystambul men Ankarada birneshe apta boıy jalǵasýda. Oǵan premer-mınıstr Redjep Taıyp Erdoǵannyń iri jemqorlyq janjalyna baılanysty ınternetke memlekettik baqylaýdy kúsheıtýge jáne sottar men prokýrorlardy taǵaıyndaýda úkimettiń yqpalyn arttyrýǵa baǵyttalǵan birneshe zań jobasy sebep boldy. Osy aptada eldiń premer-mınıstri Redjep Taııp Erdogan Ádilettik jáne damý partııasynyń saılaýaldy mıtıngisinde Túrkııada barlyq áleýmettik jeliler, onyń ishinde Twitter jabylatynyn málimdegen bolatyn. «Buǵan halyqaralyq qaýymdastyqtyń qalaı qaraıtyny úkimetti tolǵandyrmaıdy».

Qazirgi ýaqytta el 30 naýryz kúni ótetin jergilikti bılik organdaryna saılaýǵa daıyndalýda. Sál erterek Erdoǵan 30 naýryzdaǵy saılaýda jeńiliske ushyrasa saıasattan ketetindigin málimdegen edi.