ÁLEM APTA ІShІNDE: Ulybrıtanııa EO quramynda qala ma?

Ulybrıtanııa EO quramynda qala ma?

Beısenbi kúni Brıýsselde Eýropalyq keńestiń basshysy Donald Týsktiń tóraǵalyǵymen Eýroodaqtyń memleket jáne úkimet basshylarynyń ekikúndik kezdesýi ótti. Onda negizgi másele retinde Ulybrıtanııanyń Eýropalyq odaqqa músheligi jan-jaqty talqyǵa tústi.

Aıta keterligi, aǵymdaǵy jyly Birikken koroldikte Eýropalyq odaq quramynan shyǵý múmkinshiligine oraı referendým ótýi tıis bolatyn. Bul bılik basyndaǵy Konservatıvtik partııanyń basshysy Devıd Kemeronnyń saıası mindettemesi edi.

Ótken jyldyń qarashasynda brıtandyq premer-mınıstr Eýropalyq keńes prezıdentine Eýropalyq odaqty reformalaý týraly talappen hat jóneltken edi. Eger EO London sharttaryna kelispeıtin bolsa, onda D.Kemeron óz elin odaq quramynan shyǵaryp alatyndyǵyn eskertken-di.

D.Kemeron Brıýsselge Birikken Koroldiktiń EO-daǵy músheligin jalǵastyrý úshin tórt negizgi máseleni talap etken bolatyn. Olar mynalar: Brıtanııanyń «barynsha tyǵyz odaqtastyq» maqsatynan bas tartýyna, EO-nyń odan arǵy saıası jáne ekonomıkalyq ıntegratsııasyna qatyspaýyna múmkindik berý; Eýropalyq odaq zańdaryna tosqaýyl qoıý úshin ulttyq parlamentterdiń ókilettikterin keńeıtý, sol arqyly elderge Brıýssel dırektıvalaryna veto qoıý quqyǵyn berý; biryńǵaı naryqty odan ári tereńdetýdi kózdeıtin básekege qabilettilikti arttyrý, tóreshildikten bas tartý jáne basqa da álemdik ekonomıkalarmen erkin saýda týraly kelisim jasasý; EO elderinen keletin mıgranttarǵa olar kelgennen keıingi alǵashqy tórt jyldyń ishinde ótemaqy tóleýdi doǵarý.

«Sońǵy saǵattardaǵy konsýltatsııalarymnan keıin men ashyq málimdeýge tıispin. Bizder kelisimge keletindigimizge áli de bolsa eshqandaı kepil joq. Bizdiń kózqarastarymyz birqatar saıası máselede ózgeshe. Men muny eńserý óte qıyn boltynyn jaqsy túsinemin. Men barlyǵyn da syndarly bolyp qalýǵa shaqyramyn», - delingen D.Týsktiń EO basshylary sammıti qarsańynda joldaǵan hatynda.

Óz kezeginde Eýrokomıssııa prezıdenti Jan-Klod ıÝnker Ulybrıtanııanyń EO quramynda qala beretindigine senim bildirdi.

«Bizderdiń osynaý Eýropalyq keńeste ymyraǵa keletindigimizge senimdimin. Iá, bizderde birqatar problema bar. Biraq, men Ulybrıtanııanyń Eýropalyq odaqtyń belsendi múshesi bolyp qalatyndyǵyna senimdimin», - dedi ıÝnker.

Ulybrıtanııamen qarym-qatynas máselesin memleket jáne úkimet basshylary beısenbi kúngi alǵashqy jumys otyrysynda talqylaýdy bastaǵan edi. Degenmen, qatysýshylardyń segiz saǵatqa sozylǵan talqylaýy barysynda Ulybrıtanııanyń qoǵamdastyqtaǵy músheligine qatysty ortaq kelisimge kele aldy deý qıyn.

Shamamen túngi saǵat 2-de bstalǵan sammıttiń birinshi kúnine arnalǵan qorytyndy baspasóz máslıhaty barysynda Eýropalyq keńes basshysy taraptardyń «naqty bir ilgerileýshilikke qol jetkizgenimen áli de bolsa atqarar istiń kóp ekendigin» basa aıtty.

Osydan keıin Jan-Klod ıÝnker men Donald Týsk túni boıy Ulybrıtanııa Premer-Mınıstrimen, Frantsııa Prezıdentimen, Belgııa Premer-Mınıstrimen, sonymen qatar cheh úkimetiniń basshysymen ekijaqty konsýltatsııalar ótkizdi.

Brıtanııa máselesine qatysty konsýltatsııaldar kelesi túni tańerteń qaıtatadan beıformaldy keńes túrinde jalǵasty. Bul rette memleket jáne úkimet basshylarynyń qataryna Eýroparlamenttiń prezıdenti Martın Shýltstiń qosylǵanyn atap ótken jón.

Sol kúni tún aýa taraptar tarıhı kelisimge qol jetkizdi. Eýropalyq odaqqa múshe elder men Ulybrıtanııa biraýyzdan EO-ǵa koroldiktiń jańa sharttaǵy músheligi týraly ýaǵdalastyqty maquldady.

D.Kemeron EO-daǵy Birikken koroldiktiń arnaıy mártebesine qol jetkizgendigin málimdedi. «Men Ulybrıtanııaǵa EO-da arnaıy mártebe beretin kelisimge ýaǵdalastym. Erteń mınıstrler kabınetin jınaımyn», - dep jazdy ol Tvıtterdegi paraqshasyna.

Onyń atap ótýinshe, qol jetkizilgen kelisim brıtan halqyn EO quramynda qala berýge úgitteýge negiz bola alady. «Bul Ulybrıtanııany EO quramynda qala berýge usynýǵa jetkilikti», - dedi ol kúrdeli kelissózder qorytyndysyna arnalǵan baspasóz máslıhatynda.

Ankaradaǵy dúrbeleń

Sársenbi kúni keshkisin Ankaradaǵy Túrik Respýblıkasy qorǵanys mınıstrliginiń bas shtaby men parlament ǵımaratyna jaqyn jerde lańkestik áreket oryn aldy. Mına salynǵan avtokólik oǵan áskerı qyzmetshiler otyrǵan avtokolonna jaqyndaı bergen kezde jaryp jiberilgen.

Jarylystan keıin kúshti órt oryn alyp, oqıǵa ornyna órt sóndirýshiler men jedel járdem qyzmetteri jedel jetti. Al polıtsııa qyzmetkerleri oqıǵa ornyn qorshaýǵa alyp, shuǵyl tergeý amaldaryn bastap ketti.

Lańkestik áreket el prezıdentine jetkennen keıin Taııp Erdoǵan Ázerbaıjanǵa josparlanǵan saparyn keıinge qaldyrsa, Premer-Mınıstr Ahmet Dáýitoǵly Brıýsselge saparynan bas tartty.

Túrik memleketiniń basshysy qaza tapqandardyń otbasy men týǵan-týystaryna kóńil aıtyp, el aýmaǵyndaǵy jáne sheteldegi lańkestikpen kúresti jalǵastyrýǵa daıyn ekendigin málimdedi.

«Men qaza tapqandardyń týǵan-týystaryna jáne barsha ultqa qaıǵylaryna ortaqtasyp kóńil aıtamyn. Osy lańkestik kezinde zardap shekken Túrkııa qarý kúshteriniń jeke quramynyń jáne bizdiń azamattarymyzdyń tez arada saýyǵýyna tilektespin», - delingen el prezıdentiniń jazbasha málimdemesinde.

Resmı derekterge sáıkes, lańkestik áreket saldarynan 28 adam, oynń ishinde 27 áskerı qyzmetshi qaza tapty. Sonymen qatar 61 adam túrli dene jaraqat alsa, sonyń 7-eýiniń jaǵdaıy ashar.

Kelesi kúni jankeshti-lańkestiń esimi belgili boldy. Ol 1992 jyly Sırııada dúnıege kelgen Salıh Nedjar ekendigi anyqtaldy. Lańkes oqıǵa ornyna jalǵa alynǵan kólikpen kelip, jarylǵysh zatty iske qosqan.

Lańkestiń kim ekendigi jarylys oryn alǵan jerden tabylǵan múrdeniń saýsaq izinen naqtylandy. Onyń saýsaq izi polıtsııanyń málimetter qorynda bar bolyp shyqty. Aıta keterligi, poltsııa kólikti lańkestiń seriktesi de bolǵanyn joqqa shyǵarmaıdy. Túrkııa premer-mınıstri Ahmet Dáýitoǵly lańkestik jaýapkershiligin «Kúrdistan erkindik suńqarlary» sodyrlarynyń moınyna artyp otyr.

Óz zezeginde Túrkııa Prezıdenti lańkestikke qatysy bar 14 adamnyń ustalǵanyn, olardyń qatary aldaǵy ýaqytta tolyǵa túsýi de múmkin ekendigin málimdedi. «Atalǵan is boıynsha 14 adam tutqyndaldy. Men bul sannyń eselene túsetindigin kútemin. Óıtkeni, bul shabýyldyń bir ushy elimizben qatar shet elden de shyǵyp otyr», - dedi T.Erdoǵan.

Aıta keterligi, abyroı bolǵanda qaza tapqandardyń arasynda Qazaqstan azamattary joq.

Elbasy Nursultan Nazarbaev Túrik Respýblıkasynyń Prezıdenti Rejep Taııp Erdoǵanǵa Ankara qalasynda bolǵan terrorlyq aktige baılanysty kóńil aıtý jedelhatyn joldady. Jedelhatta kóptegen jazyqsyz adamdardyń qaza bolýyna, jaraqattanýyna ákep soqtyrǵan jantúrshigerlik oqıǵa týraly sýyt habardyń qazaqstandyqtardy beı-jaı qaldyrmaǵany aıtylǵan. Nursultan Nazarbaev baýyrlas elderimiz úshin munyń ortaq qaıǵy ekenin atap ótti. Osyǵan baılanysty Memleket basshysy bolǵan oqıǵaǵa alańdaýshylyǵyn bildirip, barsha qazaqstandyqtar atynan túrik halqyna qoldaý sózin jetkizýdi ótindi.

«Qazaqstan terrorızmniń kez kelgen túrin, onyń kúres tásilderi men joldaryn qatań aıyptaıdy. Qandaı maqsatta bolsa da, jazyqsyz qan tógýdi esh aqtaýǵa bolmaıdy. Zamanaýı syn-qaterler órship turǵan aýmaly-tókpeli kezeńde biz Túrkııamen birge halyqaralyq qaýipsizdik pen turaqtylyqty qamtamasyz etý úshin kúsh jumyldyrýǵa daıynbyz», - delingen jedelhatta. Memleket basshysy jeke óziniń jáne Qazaqstan halqynyń atynan R.Erdoǵanǵa, qaza bolǵandar men zardap shekkenderdiń týǵan-týystary men barlyq túrik aǵaıyndarǵa kóńil aıtty. Sondaı-aq Nursultan Nazarbaev jaraqat alǵandardyń tezirek saýyǵyp, otbasylaryna oralýyna tilektestik bildirdi.