ÁLEM APTA ІShІNDE: Ýkraındyq eýroyqpaldastyq - syndarly sheshim sáti

Belgili bolyp otyrǵandaı, sońǵy birneshe aı boıy Kıev Eýropalyq odaqpen yqpaldastyqqa qaraı tabandap jyljyp kele jatyr. Sóz Ýkraınanyń EO-daǵy qaýymdasqan músheligi týraly kelisimge qol qoıýǵa daıyndyǵy tóńireginde bolyp otyr.

Ýkraına basshylyǵy eýroyqpaldastyq eldiń syrtqy saıasatyndaǵy basymdyqty baǵyttardyń biri retinde qarastyrylatyndyǵyn san márte málimdegen bolatyn. Qaýymdastyq jáne erkin saýda aımaǵyn qurý týraly kelisimder, ıaǵnı, bastapqy qujattar ótken jyldyń naýryzynda-aq aldyn ala qol qoıylǵan-dy. Al aǵymdaǵy jyldyń qyrkúıeginde Ýkraına Úkimeti Eýropalyq odaqpen qaýymdastyq týraly kelisim jobasyn biraýyzdan maquldady.

Brıýsseldiń Ýkraınanyń eýroyqpaldastyqqa qarym-qatynasy tolyqtaı alǵanda barynsha oń deýge de bolady. Biraq, bul Eýrodaqty keńeıtý týraly máseleni sheshedi dep aıtý qısynsyzdaý. Budan bólek, qaýymdasqan músheliktiń aldyna birqatar sheshilýi tıisti rásimder qoıylady, al Kıev ony oryndaýy tıis.

Atalǵan rásimder qatarynda 2011 jyly sottalyp, búginde túzeý mekemesinde jazasyn ótep jatqan eldiń eks-premeri ıÝlııa Tımoshenkoǵa raqymshylyq jasaý ári ony shetelde emdetý (is júzinde oǵan bas bostandyǵyn berý) múmkinshiligi týraly sheshim qabyldaý bar. Budan bólek, Ýkraına zańnamalaryna ózgertýler engizý, «ishinara sot ádildigin» joıý, kemsitýshilikke qarsy zańnama qalyptastyrý syndy basqa da birqatar talaptar qoıylýda.

ıÝ.Tımoshenkoǵa isine baılanysty másele el bıliginiń «basyn aýyrtyp, baltyryn syzdatatyn» eń mańyzdy jaıttardyń biri ekendigi qupııa emes ári qazirgi tańda ýkraındyq eýroyqpaldastyqtyń taıaýdaǵy taǵdyry dál osy iske kelip tirelip tur. Este bolsa, qyrkúıektiń ishinde Nıderlandy, Ulybrıtanııa jáne Shvetsııa elderi eks-premer bostandyqqa shyqpaıynsha kelisim boıynsha oń sheshim qabyldamaıtyndyqtaryn aıtyp qoqan-loqy da jasaǵan edi.

Degenmen de, beısenbi, 21 qarashadaǵy Joǵarǵy rada depýtattarynyń otyrysy barysynda EO sharttaryna sáıkes oppozıtsııa usynǵan 6 zań jobasy qabyldanbady.

Dál osy kúni sál keshirek Ýkraına Úkimeti Reseı jáne TMD-men ekonomıkalyq qarym-qatynastardy damytý qajettiligine oraı EO-men qaýymdastyq týraly kelisim qorytyndysy daıyndaýdy toqtatý týraly qaýly qabyldady. Buǵan qosa beıindi vedomstvolarǵa Reseı Federatsııasy men Eýropalyq odaqqa saýda-ekonomıkalyq qarym-qatynastardy damytý máseleleri boıynsha úshjaqty komıssııa qurý týraly usynys berý tapsyryldy.

Eldiń Mınıstrler kabınetiniń atap ótýinshe, EO-men qaýymdasý halyq úshin tym qymbatqa túsedi. ıAǵnı, Keden odaǵy elderi, sonymen qatar ishinara TMB elderi naryqtarynan qaǵylady. Buǵan qosa, Eýropalyq odaq Eýropamen saýda shekarasyn ashý saldarynan ekonomıka keletin shyǵyndardy óteýge daıyn emes.

Dál osy kúni Venada júrgen Ýkraına Prezıdenti Vıktor ıAnýkovı Kıevtiń eýropalyq yqpaldastyq jolyn jalǵastyra beretindigin málim etti. Al, keshe birqatar buqaralyq aqparat quraly V.ıAnýkovıch lıtvalyq áriptesi Daleı Grıbaýskaıtemen telefon arqyly suhbattasyp, onda Reseı tarabynan kórsetilip otyrǵan qysym men bopsalaý saldarynan Kıev EO-men qaýymdastyq týraly kelisimge qol qoıa almaıtyndyǵyn aıtqan, degen aqparat taratty.

Bul jaıtqa álemdik qoǵamdastyqtyń pikiri de dúrkin-dúrkin aıtyldy. Ýkraına Úkimetiniń sheshimine transatlanıtkalyq keńistiktegi barlyq belsendi oıynshylar túńilispen qaraıtyndyqtaryn bildirdi.

Eýropalyq odaqtyń Joǵarǵy ókili Ketrın Eshton óziniń arnaıy kommıýnıkesinde: «Bul tek qana Eýropalyq odaq úshin ǵana emes, sonymen qatar bizdiń joramalymyzsha ýkraına halqy úshin de túńilisti jaıt», - dep atap ótti. Dál osyndaı baǵany AQSh Memlekettik departamenti de bildirdi. «AQSh Ýkraınanyń eýropalyq yqpaldastyǵy - ekonomıkalyq gúldený men demokratııanyń úzdik joly ekendigine senimdi», - delingen olardyń málimdemesinde.

Eýropalyq sheneýnikterdiń ózine qatys aıtqan sózderi Reseı Prezıdenti Vladımır Pýtınniń shamyna tıgendigi ras. Reseı kóshbasshysy olardyń is-áreketterin ashqy qysym ári jappaı qarsylyq sharalaryn uıymdastyrýǵa qol ushyn berý qoqan-loqysyn jasaý arqyly bopsalaý dep baǵalady.

Ýkraına oppozıtsııasynyń basym bóligi de eýroyqpaldastyqtyń tuıyqqa tirelýine ıAnýkovıchti kinalap, joǵaryda atalǵan sheshimdi Ýkraına konstıtýtsııasyn buzady jáne ýkraın halqynyń múddesine jasalǵan satqyndyq dep baǵalady. Juma kúni keshkisin myńdaǵan Kıev turǵyny alańǵa shyǵyp, onda oppozıtsııalyq partııanyń mıtıngi ótti. Temirdiń tordyń ar jaǵynda jatqan ıÝ.Tımoshenko da Ýkraına zamattaryn kóshege shyǵyp, oı pikirlerin ashyq aıtýǵa shaqyrdy. Sonymen qatar ol EO elderine óziniń túrmede jatýyn basty másele retinde shyǵarmaýǵa jáne Ýkraınamen kelisimge kelýge úndedi.

Sarapshylar Ýkraınanyń EO men qaýymdastyǵy týraly másele Máskeýdiń jeńisimen aıaqtaldy dep tujyrymdaýǵa asyǵar emes. Olardyń paıymynsha, «toqtatý» termıni ýaqytsha sıpatqa ıe ári oraıy kelgen sátte bul máseleni qaıta qozǵaýǵa múmkinshilik mol. Bul sheshim Eýropalyq odaqpen, sonymen birge Reseımen saýdalaýdyń kezekti elementi retinde de baǵalanýda. Buǵan qosa, ıAnýkovıch Eýropalyq odaqsyz 2015 jyly ótetin prezıdenttik saılaýda jeńiske jetýine múmkinshilik mol degen de pikirler aıtylýda.