ÁLEM APTA ІShІNDE: Ýkraına álemniń jetekshi oıynshylary múdde qaǵystyrar alańǵa aınalyp barady

Ótken jyldyń qarashasynda bastalǵan ishki saıası daǵdarys qazirdiń ózinde Mınıstrler kabınetiniń otstavkaǵa ketýine sebep bolyp otyr. Al, alda el konstıtýtsııasyn ózgertý men kezekten tys saılaý ótkizý máselesi kóterilýde.

Ýkraınanyń 2004 jyly qabyldanǵan konstıtýtsııasyna ári parlamenttik-prezıdenttik basqarý qurylymyna qaıta oralý máselesin eldiń oppozıtsııasy kóterýde. Olardyń paıymynsha, atalǵan ózgerister oryn alǵannan keıin kezekten tys parlamenttik hám prezıdenttik saılaý ótýi tıis. Árıne, oppozıtsııanyń mundaı usynysyna el prezıdenti Vıktor ıAnýkovıch pen bıliktiń «Óńirler partııasy» qarsylyq tanytyp otyrǵan joq. Degenmen olar bul úderistiń asyqpaı-aptyqpaı ári sáıkesinshe jumys organy arqyly sheshilýi tıis ekendigin alǵa tartýda.

Saıası qarsylastar arasyndaǵy daý-damaıdyń saqtalýy saldarynan qoǵamdyq qaýipsizdik salasyndaǵy ahýal turaqsyz bolyp tur. Beısenbi kúni Kıevtegi sherýshi oppozıtsııanyń shtaby ornalasqan Kásipodaqtar úıinde qoraptaǵy jarylǵysh iske qosylyp, jaraqat alǵan 2 adam aýrýhanaǵa tústi. Ýkraınanyń Qaýipsizdik qyzmeti de lańkestikke daıyndyq jasalǵandyǵy týraly aqparatty saıası ýájge teńeýde. Al bul eldiń egemendigine qaýip tóndiretindigi túsinikti de.

Osy oqıǵalardyń aıasynda beısenbi kúni YouTube portalynda aýdıojazba jarııalanǵan edi. Onda daýystary AQSh Memlekettik departamentiniń resmı ókili Vıktorııa Nýland pen AQSh-tyń Ýkraınadaǵy Elshisi Djefferı Paıettiń daýystaryna uqsas áıel men er adam sóılesip, Ýkraınadaǵy saıası ahýaldy talqyǵa salady. Áıel Ýkraınanyń jańa Úkimetinde «ÝDAR» partııasynyń serkesi Vıtalıı Klıchkony kórgisi kelmeıtindigin, al «Svoboda» partııasynyń kóshbasshysy Oleg Tıagnıbokpen de qıyndyqtar týyndaýy múmkin ekendigin basa aıtady. Sondaı-aq ol Eýropalyq odaqtyń Ýkraına bıligine qatysty qysym jasaý tetikteriniń álsizdigin aıtyp, dóreki sózder aıtyp qalǵan. Sonymen qatar olar Úkimet basshysy laýazymyna Arsenııa ıAtsenıýktiń kandıdatýrasyna qoldaý bildiretindikterin de sóz etedi.

Dál osy kúni telefon kelissózderiniń taǵy bir aýdıojazbasy ǵalamtorda jarııa etildi. Sóılesken adamdardyń daýystary Eýroodaq dıplomatııasy basshysynyń orynbasary Helga Shmıd pen EO-nyń Kıevtegi Elshisi ıAn Tombınskıdiń daýysyna keledi. Áıel óziniń suhbattasýshysyna Ýkraınadaǵy AQSh Elshiliginiń ókilderimen sóılesýge, olarǵa EO-nyń eldegi ahýaldy retteý máselesinde barlyq qajetti sharalardy qabyldap jatqandyǵyn aıtýdy tapsyrady.

Aıtpaqshy, beısenbi kúni Eýroparlament qarar qabyldaǵan edi. Qujat EO elderin sherýshilerdi qýdalaýǵa qatysy bar ýkraındyq sheneýnikter men bıznesmenderge qatysty sanktsııa engizýge shaqyrady.

Joǵaryda atalǵan aýdıojazba ǵalamtorǵa V.Nýlandtyń Kıevke sapary qarsańynda salynǵan bolatyn. Ýkraına oppozıtsııanyń ókilderimen kezdesýden keıingi baspasóz konferentsııasynda V.Nýland janjaldy jaıtqa qatysty túsinik berýden bas tartty. «Men dıplomattardyń jeke áńgimesine túsinik bere almaımyn. Buǵan qosa, bul óte jaqsy jasalǵan ári jazba óte anyq jazylǵan», - dedi ol.

Jazbanyń túpnusqa ekendigi resmı tanylmasa da buǵan deıin AQSh Memlekettik departamentiniń ókili Djen Psakı V.Nýlandtyń EO elderi aldynda keshirim suraǵandyǵyn jarııa etken bolatyn. Sonymen qatar ol «osy is-qımyldary arqyly orystardyń ózderin tómendete túskendigin de» sóz arasynda aıtyp qalǵan edi.

Bul tyńshylyqqa qatysty Eýropa tarapynan qarymta reaktsııa da boı kóterdi. Máselen, Germanııa kantsleri resmı ókiliniń málim etýinshe, Angela Merkel Eýroodaqqa qatysty V.Nýlandtyń aıtqan sózderi «múldem aqylǵa qonymsyz» dep sanaıdy.

Sońǵy apta ishinde Ýkraına álemdegi jetekshi oıynshylardyń múddeleri qaqtyǵysatyn jańa arenaǵa tolyǵymen aınalyp úlgergendeı. Reseı tarapynyń Ýkraınanyń saıası bolashaǵyna qatysty máseledegi belsendiligi de joǵary. Saýda aınalymy, aqshalaı nesıe, gaz eksporty jáne Qyrym faktory syndy tetikter qoldanylýda. Búginde bul kúres kúnnen-kúnge ashyq beıinge aýysyp, saıası qysym jasaýdyń barlyq joldary qolǵa alyna bastady.