ÁLEM APTA ІShІNDE: Táýelsizdik baǵytyndaǵy tar jol, taıǵaq keshý nemese Palestına BUU-nyń baıqaýshy memleketi mártebesin aldy
ASTANA. 1 jeltoqsan. QazAqparat - Ótip bara jatqan apta ishinde halyqaralyq arenada eldi eleń etkizer birqatar oqıǵalar oryn alǵan bolatyn. Degenmen solardyń ishinde ǵalamshar turǵyndarynyń nazaryn halyqaralyq kúshterdiń Palestına ulttyq avtonomııasyna resmı mártebe berýi erekshe aýdartqany sózsiz.
Beısenbi kúni BUU Bas Assambleıasy Palestınanyń BUU-daǵy baıqaýshy sýbekti mártebesin alýyna qatysty máseleni daýysqa saldy. BUU Bas Assambleıasy qabyldaǵan qararǵa sáıkes Palestına baıqaýshy memleket mártebesin aldy. Qarar BUU-ǵa múshe 193 eldiń 138-i maquldaǵannan keıin qabyldandy. Bul rette aıta keterligi, Palestınanyń jańa mártebe alýyna tek 9 memleket qana, onyń ishinde Izraıl, AQSh, Kanada syndy elder qarsylyq tanytsa, 41-i qalys qaldy. Sonymen qatar BUU Bas Assambleıasy ızraıldikterge 1967 jyly basyp alǵan Gollan jobasynan ketýdi, Ierýsalımdi onyń astana dep jarııalaýynan bas tartýdy jáne palestındiktermen beıbit kelissózderdi bastaýdy talap etti.
Osylaısha BUU resmı túrde jańa memleketti jarııa etti. Degenmen atalǵan eldiń quqyqtary ázirshe shekteýli bolǵanymen 1968 jyly ızraıldikter basyp alǵan aımaq sheginde óz quqyqtaryn aıqyndaý múmkindigi berildi.
Aıtpaqshy, búgingi sheshim Palestınany bólý josparynyń 65 jyldyǵyna tuspa-tus kelip otyr. 1947 jyldyń 29 qarashasynda BUU Bas Assambleıasy qabyldaǵan №181 qararda 1948 jyldyń 1 tamyzyna qaraı Palestınada brıtandyq mandatty toqtatý qarastyrylyp, onyń aýmaǵynda ataýsyz evreı jáne arab memleketterin qurý usynylǵan edi. Sol kezeńnen bastap tek Izraıl ǵana tolyqqandy memleketke aınalyp, Palestına osy jyldar ishinde óziniń halyqaralyq tanylýyna tyrysyp baqqan bolatyn.
Taratylǵan habarlarǵa qaraǵanda, jańa mártebe bul memleketke Gaagadaǵy Halyqaralyq sotqa júginýge, áskerı qylmystarǵa aıyp taǵýǵa múmkinshilik beredi. Degenmen BUU-daǵy palestına ókilderiniń basa aıtýynsha, Palestına ulttyq avtonomııasyn taný tek qana beıbit kelissózderge ǵana paıdalanylady ári bul Taıaý Shyǵystaǵy problemalardy retteýde Izraılmen kelissózderdi jyldamdatýǵa múmkinshilik beredi. Palestına ulttyq avtonomııasynyń basshysy Mahmud Abbas BUU Bas Assambleıasynyń minderinen eldiń óz memlekettiligin qalyptastyrý jolyndaǵy is-qımyldaryn jalǵastyra beretindigin málim etti.
Aıta keterligi, Palestınanyń halyqaralyq quqyq sýbektisi bolyp tanylýy eldegi FATH jáne HAMAS saıası kúshteri úshin problemalar týyndatatyny aıqyn. Óıtkeni HAMAS memleket Palestınanyń barlyq tarıhı aýmaǵynda tanylýy tıis, al Izraıl álem kartasynda múldem bolmaýy kerek dep sanaıdy.
Qalaı desek te, BUU Bas assambleıasynyń sheshimi týraly habardy Iordan óziniń batys jaǵalaýyndaǵy jáne Gaza sektoryndaǵy palestındikter zor qýanyshpen qabyldady. Túni boıy halyq óz memleketteriniń halyqaralyq tanylýyn toılady.
Al ızraıl premeri Bınıamın Netanıahýdyń keńsesi taratqan málimdemede palestındikter mártebe alý úshin BUU-ǵa ótinim berý arqyly Izraılmen aradaǵy kelisimderdi buzyp otyr degen aıyp taǵylǵan. Alaıda BUU Bas Assambleıasy qabyldaǵan sheshim endi ózgermeıtini aıqyn. Sonymen qatar atalǵan málimdemede Izraıl azamattarynyń qaýipsizdigin qamtamasyz etetin kelisim jasalmaı palestına memleketiniń qurylmaıtyndyǵy basa aıtylǵan.
Joǵaryda atalǵan BUU sheshimi qabyldanǵan kúnniń erteńinde Izraıl bıligi Ierýsalım, Samarı jáne Iýdeı qalalarynda taǵy da 3 myń turǵyn úı salýǵa ruqsat berdi. Evreı memlekettik bıligi 1980 jyldyń óizne-aq Ierýsalımdi birtutas, bólinbeıtin astana retinde naqtylaıtyn zańdy qabyldap qoıǵan edi ári BUU-nyń Shyǵys Ierýsalımdi olardyń jaýlap alǵandyǵy týraly baǵalaýyn qaperge de alǵylary kelmeıdi
AQSh ustanymy Izraıl kózqarasymen sáıkes keledi. Olardyń paıymynsha, bul sheshim tek qana ekijaqty kelissózder bazasynda ǵana sheshilýi tıis beıbit úderisterdiń toqyraýǵa ushyraýyna ákeledi. Al Palestınaǵa artylyp otyrǵan negizgi aıyptaýlar mynalar: lańkestik belsendiliktiń tyıylmaýy, aýmaqtaǵy tolyqqandy baqylaýdyń bolmaýy, sonymen qatar Izraılmen qarym-qatynastaǵy ortaq strategııany daıyndaýǵa qaýqarsyzdyǵy.
