ÁLEM APTA ІShІNDE: Soıqan fılm órkenıettik qaqtyǵysty týyndatty
ASTANA. 15 qyrkúıek. QazAqparat - Osy apta ishinde halyqaralyq aýqymda oryn alǵan oqıǵalardyń qatarynda Taıaý Shyǵys pen Soltústik Afrıkada ótken antıamerıkandyq narazylyqtar bolyp, búkil álem jurtshylyǵynyń nazary osy elderge aýdy.
Qarqyndy narazylyqtar men sherýler tolqyny Mysyr men Lıvııada jerjahanǵa Muhammed Paıǵambardyń beınesi kóriksiz kórsetilgen «Musylmannyń páktigi» atty soıqan fılmniń jaryqqa shyǵýynan keıin týyndady. Belgili bolyp otyrǵandyǵy, 5 mln. dollaryn AQSh qarjylandyrǵan fılmdi shyqqan tegi evreı amerıkandyq Sem Básıl túsirse, amerıkandyq shirkeý qyzmetshisi Terrı Djons osy fılmniń naryqqa shyǵýyna jaýapty boldy.
Dál sol kúni Kaırde oryn alǵan jappaı qarsylyq aktsııasy tártipsizdikke ulasty. Ashýǵa býlyqqan jurt Amerıka elshiligi aýmaǵyna basyp kirip, AQSh-tyń memlekettik týyn tómen túsirip, ony órtep jiberdi. Dál osyndaı shabýyl Lıvııanyń Bengazı qalasyndaǵy AQSh konsýldyǵynda da jasaldy. Radıkaldy ıslamshylar granatometpen atyp, mekemeni tonady. Sonyń saldarynan Lıvııadaǵy AQSh elshisi men elshiliktiń taǵy 3 qyzmetkeri qaza tapty.
Osydan keıin Pentagon Bengazıdegi dıpmıssııaǵa shabýyl jasalýyna baılanysty Lıvııa jaǵalaýyna 2 áskerı keme jiberdi. Sonymen qatar Lıvııaǵa qyzmetkerlerin qorǵaýdy kúsheıtý maqsatynda teńiz jaıaý áskerleriniń arnaıy bólimshesin attandyrdy.
Mundaı qarsylyq tolqýlary Taıaý Shyǵys pen Soltústik Afrıkanyń basqa da qalalarynda da oryn aldy. Iemen astanasynda amerıkandyq fılmge qarsylyq tanytýshylar AQSh elshigine basyp kirýge umtyldy. Sýdanda da sherýshiler polıtsııa tosqaýylyn buzyp ótip, AQSh elshiligi aýmaǵyna kirgennen keıin amerıkandyq týdy julyp tastady. Al juma kúni Ierýsalımdegi AQSh bas konsýldyǵyna basyp kirmek bolmaǵan júzdegen musylmannyń jolyn ızraıl polıtsııasy kesti. Jappaı qarsylyq sherýleri Pákistan, Iran, Nıgerııa, Týnnıs jáne Úndistannyń Djamma men Kashmır shtattarynda da oryn aldy. Al Sınaı túbeginde sodyrlar toby Birikken Ulttar Uıymyna tıesili nysandarǵa shabýyl jasady.
Halyqaralyq qoǵamdastyq Bengazıde amerıkandyq dıplomattardyń óltirilýin shuǵyl arada aıyptap, musylman elderin zorlyq-zombylyqtan bas tartýǵa shaqyrdy. Sársenbi kúni AQSh Memlekettik hatshysy sóz sóılep, onda bul fılmdi «barynsha jerkenishti» dep atady. Biraq ol kez kelgen fılm zorlyq-zombylyqty aqtaı almaıtyndyǵyn basa aıtyp, bul fılmdi túsirýge AQSh úkimetiniń esh qatysy joqtyǵyn eskertip ótti. Sonymen qatar Memlekettik hatshy Vashıngton óziniń kómegimen Lıvııada bılik basyna kelgen rejimniń óz demeýshilerine qarsy osyndaı qylmysqa baryp otyrǵandyǵyna ókinish bildiretindigin atap ótti.
Al Eýropalyq Odaqtyń joǵary ókili Ketrın Eshton Iemendegi AQSh elshiligine jasalǵan shabýldy túbegeıli aıyptap, amerıkandyq bılikke nıettes ekendigin jetkizdi. BUU Bas hatshysy Pan Gı Mýn joǵaryda atalǵan fılmdi ıslam álemine qatysty arańdatýshylyq dep baǵalady. Mundaı pikirdi Vatıkan da bildirdi.
Qarsylyq sharalary áli de bolsa tynshyr emes. Juma namazynan keıin barlyq elderdegi narazylyq tanytýshylardyń qataryna jańadan toptar kelip qosyldy, olardyń basym bóligin jastar quraıdy.
Qarsylyq sharasy is júzinde búkil Taıaý Shyǵysty sharpyp, olardyń ozbyrlyq jasaý nysandaryna tek qana dıplomatııalyq ókildikter ǵana emes, sonymen birge amerıkandyq mektepter men kompanııalar jáne Eýropa elderiniń ókildikteri aınaldy.
Egerde alǵashqy kúnderi musylman elderiniń reaktsııasyn buǵan deıin oryn alǵan kópshilik aldynda Quran kitabyn órteý, Muhammed Paıǵambardyń karıkatýrasyn salý syndy oqıǵalar kezindegi dúrbeleńmen salystyrýǵa bolatyn bolsa, al búgingi jaǵdaı múldem bólek jańa sıpatqa ıe bolyp otyr. Atalǵan fılm jáne onyń saldary Batys pen Shyǵystyń ózara is-qımyldaryndaǵy tek kelispeýshilik emes, odan da tereń problemanyń bar ekendigin kórsetti. Sarapshylardyń atap ótýinshe, is júzinde álem órkenıetter qaqtyǵysy aldynda tur.
