ÁLEM APTA ІShІNDE: Snoýdenniń áreketi halyqaralyq qatynastarǵa jańa túzetýler engizdi
MÁSKEÝ. 1 qyrkúıek. QazAqparat - Osy aptada AQSh-tyń Ortalyq barlaý basqarmasy men Ulttyq qaýipsizdik agenttiginiń burynǵy qyzmetkeri Edvard Snoýdenge qatysty oqıǵa jalǵasyn tapty.
Esterińizge sala keteıik, Snoýden maýsym aıynda PRISM júıesi aıasyndaǵy AQSh-tyń arnaıy qyzmetteri júrgizip otyrǵan elektrondy kommýnıkaýtsııa arqyly baqylaý baǵdarlamalary jónindegi málimetterdi brıtandyq BAQ ókilderine bergen bolatyn. AQSh-tan ketken sátinen bastap ol birneshe myńdaǵan qujattardy batys gazetterine jetkizgen, sonymen qatar jańa málimetter áli de bolsa jarııalanyp jatyr. Qazir Snoýden Reseıden bir jyldyq ýaqytsha baspana aldy.
Eýroodaqtyń birqatar elderinde belgili ınternet-kompanııalar, áleýmettik jelilerdiń tarapynan óz azamattaryna qatysty oryn alýy yqtımal baqylaý ornatý faktilerine baılanysty resmı tergeý amaldary júrgizilýde. Quqyqqorǵaýshylardyń qysymymen mundaı tekserister Frantsııada bastaldy. Snoýden áreketiniń saldaryn joıýǵa brıtandyq arnaıy qyzmetter de kirisip ketti.
Guardian gazeti Ulybrıtanııa arnaıy qyzmetteriniń Taıaý Shyǵysta qupııa bazasy bar dep jazǵan edi. Onda telefon tyńdalyp, jelilik trafıkter qaralyp otyrady eken.
Tamyz aıynyń ortasynda Londonnyń Hıtroý áýejaıynda Edvard Snoýdennen alynǵan málimetterdi jarııalaýmen aınalysatyn Guardian gazetiniń tilshisi Glenn Grınvaldtiń dosy Devıd Mıranda ustaldy. Tekserý kezinde odan 58 myńǵa jýyq asa qupııa qujattar tabyldy dep habarlanǵan bolatyn.
Osy aptada EQYU-nyń BAQ bostandyǵy jónindegi ókili Londonnyń gazetke qatysty áreketterine alańdaýshylyq bildirip, BAQ-qa qoqan-loqy kórsetýden bas tartýǵa shaqyrdy. Buǵan deıin gazet basshylyǵy Snoýdennen alynǵan aqparat saqtalǵan birneshe dıskilerdiń kózin joıýǵa májbúr boldy degen aqpar taraǵan.
Endi amerıkalyq BAQ osy máselege oralyp otyr. Juma kúni Washington Post Snoýden málimetterine silteme jasap AQSh barlaý qyzmeti 2011 jyly Iran, KHDR, Reseı jáne Qytaıdyń elektrondyq júıelerine qarsy 231 kıbershabýyl jasady dep habarlady. Amerıkalyqtar kompıýterler men serverlerge qupııa baqylaý qurylǵylary men vırýstardy engizýge tyrysqan. AQSh sheteldik jelilerge qosylý úshin 652 mıllıon dollar qarajat bólgen.
Snoýdenniń isi jalǵasýda. Búginde onyń jaqtastary Germanııadaǵy býndestagqa saılaý qarsańynda nemis bıligi men arnaıy qyzmetteriniń jumysy jóninde jańa málimetter jarııalaýǵa ýáde berip otyr.
Snoýdenniń áshkereleýi Vashıngton men Máskeý arasyndaǵy qarym-qatynasqa da syzat túsirgen sekildi. RF-tyń ýaqytsha baspana berý týraly sheshimin AQSh-ta teris qabyldady. Osyǵan baılanysty Aq úı AQSh prezıdenti Barak Obamanyń reseılik áriptesi Vladımır Pýtınmen Máskeýdegi kezdesýinen bas tartty. Sankt-Peterbordaǵy G20 sammıtine qatysatyn AQSh basshysy Pýtınmen ekijaqty kezdesý ótkizýge qulyqty emes ekendigin tanytyp otyr.
