ÁLEM APTA ІShІNDE: Sırııadaǵy qaqtyǵys - jahandyq jıhadtyń jańa maıdany

Mysyrdyń eks-prezıdenti tutqynda

26 shilde, juma kúni taqtan taıdyrylǵan Mysyrdyń prezıdenti Muhammed Mýrsıdiń taǵdyry belgili boldy. Kaır soty ony 15 táýlikke qamaýǵa alyp, tyńshylyq jáne sheteldik «Hamas» pen «Hezbolla» uıymdarynyń paıdasyna kómek kórsetti degen resmı aıyptar jasady.

Esterińizge sala keteıik, maýsymda Mysyrdyń birqatar qalalarynda úkimetke qarsy jappaı narazylyq bastaldy. Mıtıngilerdiń sońy tártipsizdik áreketterine ulasyp, qaqtyǵystar barysynda adamdar opat boldy.

3 shildede Mysyr armııasy el prezıdenti Muhammed Mýrsı bılikten shettelgenin jáne jaqyn arada bılikti tapsyrýdyń «jol kartasy» qabyldanatynyn málimdedi. General Abdel Fatah ál-Sıssı Mysyrdyń ulttyq telearnasynyń efırinen memlekette konstıtýtsııanyń kúshi ýaqytsha toqtatylǵanyn, prezıdent M.Mýrsı ornynan túsirilgenin jáne jýyq ýaqytta merziminen buryn prezıdenttik jáne parlamenttik saılaýlar ótetindigin málim etti.

Sol kúnniń ekinshi jartysynda Mysyr armııasy prezıdent M.Mýrsı men «Musylman baýyrlar» saıası uıymynyń joǵary basshylyǵynyń ókilettikterin shekteý boıynsha áreketterdi bastady. Atap aıtqanda, Kaırdegi prezıdent saraıyna jaqyn jerde áskerı qorshaýlar ornatylyp, brondy tehnıkalardyń tartylýymen ulttyq armııa qarýly kúshteriniń sherýi ótti.

Mysyrdyń ulttyq qaýipsizdik organdary prezıdent Muhammed Mýrsıdiń elden shyǵýyna tyıym saldy.

Mysyrdyń Konstıtýtsııalyq sotynyń basshysy Adlı Mansýr eldiń ýaqytsha prezıdenti retinde ant qabyldady. Áskerılerdiń jospary boıynsha memlekette prezıdenttik saılaý ótkenge deıin Mansýr el tizginin ustaıdy

Al osy aptada BUU Bas hatshysy Pan Gı Mýn Mysyr áskerılerin taqtan taıdyrylǵan prezıdent Muhammed Mýrsıdi jáne «Musylman baýyrlar» qozǵalysynyń ózge kóshbasshylaryn bosatýǵa nemese olardyń isterin dereý sotta qaraýǵa shaqyrdy.

Mysyr Bas prokýratýrasynyń nusqasyna qaraǵanda, 2012 jyldaǵy «arab kóktemi» oqıǵasy barysynda M. Mýrsı óziniń jaqtastarymen birge ekstremıstermen ymyralasqan. Sońǵylary «Vadı el Natrýn» abaqtysyna shabýyldy uıymdastyrǵan degen tujyrym alǵa tartylýda. Bul túrmede «Musylman baýyrlar» qozǵalysynyń kóptegen kóshbasshylary bolǵan kórinedi. Budan bólek, Mýrsıge ekonomıkalyq baptar boıynsha qylmystarǵa qatysty degen de aıyptar aıtylýda.

Atap óterligi, sońǵy ýaqytqa deıin joǵarydaǵy oqıǵalardyń barlyq qatysýshylary Mysyrda qaharman sanatynda bolǵan edi. Búginde bul eldiń kóshelerinde birlik pen túsinistiktiń izi de qalmady. Juma kúni Kaır kóshelerine jańa bıliktiń jaqtastary men olardyń qarsylastary shyǵyp, taǵy da qaqtyǵystar oryn aldy.

Mysyrdaǵy ahýalǵa qatysty Vashıngtonnyń resmı ustanymy aıqyn bolmaı otyr. Osy kúnderi Kongresstegi tyńdaýlar barysynda AQSh prezıdenti Barak Obamanyń ákimshiligi M. Mýrsıdi bılikten shettetý memlekettik tóńkeris emes degendi jarııalaıdy dep kútilgen edi. Alaıda sońǵy ýaqytta Vashıngton osy úderisterge baǵa bermeý sheshimin qabyldady. Bul óz kezeginde Aq úı Mysyrdaǵy qaı tarapqa nazar aýdarý turǵysynda áli de aıqyndala qoımaǵanyn jáne aldaǵy bolýy múmkin ózgeristerdi kútip otyrǵandyǵyn ańǵartady.

Sırııa - álemdik jıhadtyń jańa ortalyǵy

Eki jyldan astam ýaqyttan beri Sırııanyń úkimettik kúshi men oppozıtsııasynyń qarsylyǵy azamattyq soǵystyń barlyq belgilerimen kórinip otyr. BUU málimeti boıynsha osy ýaqyt ishindegi qarýly qaqtyǵysta 100 myńǵa jýyq adam opat bolyp, 1,5 mıllıonnan astam adam bosqyn mártebesin aldy.

Búgingi tańda sırııalyq shıeleniske kóptegen elderden sodyrlar tartylǵany belgili bolyp otyr. Olar soǵysqa qatysyp qana qoımaı, ózderiniń otandastaryn «jıhad súrleýine» túsýge shaqyrýda.

Seısenbide ızraıldik áskerı barlaý qyzmetiniń basshysy Avıv Kohavı Vashıngtonda konsýltatsııalarda bolyp, Sırııada «álemdik jıhadtyń ortalyǵy» qurylyp jatqandyǵyn málimdedi. Onyń paıymynsha, bul óz kezeginde barsha óńirdegi jaǵdaıǵa aıtarlyqtaı áser etedi. Sonymen qatar ol Sırııanyń qaqtyǵysty aımaǵynda myńdaǵan radıkaldy modjahedter óńirden jáne barsha álemnen jınalyp jatqandyǵyn, olar Sırııa prezıdenti Bashar Asadty taqtan taıdyrý maqsatymen qatar dinı ıslam memleketin qurý ıdeıasyn alǵa jyljytý úshin bul elde bekinip otyrǵandyǵyn sóz etti.

Sáýirde sırııalyq «Djıbhat an-Nýsra» («Jeńis maıdany») lańkestik toby «Ál-Kaıdanyń» ıraktyq qanatymen qosylý jaıyn jarııa etti. Qosylǵan top «Irak jáne Levant ıslam memleketi» degen ataý alyp, tek «Ál-Kaıda» qurylymdaryna ǵana baǵynyshty boldy.

Bul baǵyttaǵy ahýal kúrestiń jańa maıdanynyń paıda bolýy turǵysyndaǵy belgilerin meńzep otyr. Onyń shekarasy Sırııadaǵy qarýly qaqtyǵys aýmaǵymen ǵana shektelmeı, Taıaý Shyǵys jáne onymen shekaralas óńirlerde ıdeologııalyq qaqtyǵystyń jańa deńgeıine shyǵýy múmkin.