ÁLEM APTA ІShІNDE: Sırııada jýrnalıster joǵalyp jatyr

Shenchjende shamamen jıyrma myń adam qatysqan jappaı narazylyq aktsııasy ótti. Sherýshiler japondyq meıramhanalardy búldirip, japondyq kólikterdi aýdaryp tastady. Qytaıdyń basqa qalalaryndaǵy sherýler buǵan qaraǵanda beıbit túrde ótti. Beıjińdegi japon elshiligi men konsýldyǵynyń kúzeti kúsheıtildi. Qytaılyq BAQ-tyń habarlamasy boıynsha, Gýandjoý qalasynda 500-ge jýyq sherýshi Japonııanyń Bas konsýldyǵy ǵımaratynyń qasynda jınalyp, munda japon týyn órtep jiberdi, japon úkimetinen keshirim suraýdy talap etti. Qytaıdaǵy narazylyq sharalarynyń sebebi jeksenbi, 19 tamyz kúni tańerteń on japondyq belsendiniń Dıaoıýıdao (japondyq ataýy - Senkaký) daýly arhıpelagyna kelip túsýi boldy. Parlamentarshilerdi qosqanda Dıaoıýıdao araldarynyń qasyndaǵy akvatorııaǵa 150 japondyq azamat jınaldy. QHR SІM-niń resmı ókili Tsın Gann Japonııanyń quqyqtyq belsendileriniń zańsyz áreketteri Qytaıdyń aýmaqtyq egemendigin buzǵanyn atap ótti. «Japondyq tarap jalpy alǵanda qytaılyq-japondyq qarym-qatynastarǵa zııan keltirmeýi  úshin tıisinshe retteýi tıis», - dep málimdedi qytaılyq dıplomat. Jeksenbide japondyq Elshi Qytaıdyń bılik kózderin onyń otandastarynyń qaýipsizdigin qamtamasyz etýge shaqyrdy.

Budan bólek, kompıýterler, smartfon jáne baǵdarlamalyq qamtamasyz etýdi shyǵaratyn amerıkandyq Apple kompanııasy adamzat tarıhynda eń qymbat kompanııa bolyp tanyldy. Nıý-Iorkte 20 tamyzda ótken saýdada kompanııa aktsııasy  665 mlrd. AQSh dollaryna baǵalandy. Jalpy ótken jyly onyń aktsııalarynyń quny 30 paıyzǵa artqan kórinedi. Kompanııanyń jalpy quny 623 mlrd. dollardy quraıdy eken.

Osy aptada Sırııada qaqtyǵystar jalǵasty. Seısenbide bul memlekette japondyq jýrnalıst qaza boldy, sondaı-aq arab reporterleri joǵaldy. Sonymen qatar, joǵalǵandardyń qatarynda ótken aptadan beri túrkııalyq jáne lıvandyq jýrnalıster bar jáne amerıkalyq buqaralyq aqparat quraldarynda jumys isteıtin arab reporteri tabylmaı jatyr.

Aıta keteıik, Sırııa áskerı áýe kúshteriniń jaýyngerlik ushaqtary bultarys jasaý kezinde Iraktyń keńistigine ótip ketken. BUU baǵamy boıynsha, azamattyq soǵystan kórshiles elderge qashqan sırııalyqtardyń jalpy sany 200 000 adamnan asty. Sırııalyq  bosqyndardyń úshten bir bóligin Túrkııa qabyldap jatyr. Ondaǵan myń adam Lıvanǵa, Iordanııaǵa jáne Irakqa ótip ketken kórinedi. Tek sońǵy aptada elden 30 myńǵa jýyq sırııalyq qashqan.  Al bir jarym mıllıonǵa tarta azamattar Sırııanyń qaýipti óńirlerinen eldiń tynyshtaý aımaqtaryna kóshken.

Atap aıtqanda, endi qarjylyq daǵdarys máselesine toqtalatyn bolsaq, Grekııa úkimeti elin daǵdarystan shyǵarý úshin ulttyq aýmaqtyń bóligin satý múmkindigin qarastyrýda.

Bul týraly Frantsııanyń Le Monde gazetine bergen suhbatynda Grekııanyń Premer-mınıstri Antonıs Samaras málimdedi. Grekııalyq úkimet basshysynyń alǵa qoıǵan talaptarynyń biri - jerdiń satylýy memleket qaýipsizdigine qaýip tóndirmeýi tıis.

RBK agenttiginiń habarlaýynsha, 2010 jyldan beri álemdik BAQ-ta Grekııanyń óz  ıeligindegi elsiz araldardy satýǵa shyǵarý múmkindigi talqylanýda, alaıda buǵan deıin Afına mundaı aqparatty ashýmen qabyldap, joqqa shyǵaryp kelgen bolatyn.

Reseı DSU-ǵa endi. Saýda boıynsha eýrokomıssar Karel de Gıýhtiń pikirinshe, RF-tiń álemdik ekonomıkaǵa ary qaraı yqpaldasýynda mańyzdy qadam bolyp tabylady. Eýrokomıssııanyń málimeti boıynsha, Reseıdiń DSU-ǵa kirýinen keıin tarıfterdi jalpy tómendetý Eýroodaq eksportshylary úshin ımporttyq baj salyǵyn jylyna 2,5 mlrd. eýroǵa únemdeýge múmkindik beredi. Sondaı-aq tarıfterdiń tómendeýi RF-ǵa Eýroodaq elderiniń jylyna  3,9 mlrd. eýroǵa qosymsha eksportyn yntalandyrýy yqtımal.

Munymen qosa, BUU Bas hatshysy Pan Gı Mýn 29 tamyz - ıAdrolyq synaqtarǵa qarsy halyqaralyq is-qımyl kúnine oraı Úndeý joldady.  Bıylǵy jyly Uıymnyń ıAdrolyq synaqtarǵa jalpyǵa birdeı tyıym salý týraly shart (ıASJTSh) jónindegi Daıyndyq komıssııasy qu­ryl­ǵanynyń 15 jyldyǵy atap ótiledi.

Komıssııa negizi qalanǵan kúnnen bastap óziniń jumys úderisterinde kóptegen saıası jáne tájirıbelik qıyndyqtardy eńserý arqyly álemdik baqylaýdy júzege asyrý boıynsha aýqymdy kópjaqty rejimdi qalyptastyrdy.

Búginde ıAdrolyq synaqtarǵa jalpyǵa birdeı tyıym salý týraly sharttyń basty maqsaty - búkilálemdik derlik qoldaýǵa ıe bolǵan ıadrolyq synaqtardyń kez kelgen túrin jasaýǵa turaqty baqylaý ornatýdy qamtamasyz etý. Biraq ıadrolyq áleýetke ıe 44 eldiń 8-i kúshine enýi tıis ıASJTSh-ny áli kúnge deıin ratıfıkatsııalaǵan joq.
ıASJTSh-tiń kúshine enýiniń mańyzyn asyra baǵalaýǵa bolmaıdy. 1945 jyldan beri álem 2000-nan astam ıadrolyq synaqtardy bastan keshirdi. Sol synaqtar qorshaǵan ortany ýlady, sondaı-aq saıası ortaǵa da keri áserin tıgizdi. Ol senim­siz­dikke, oqshaýlanýǵa alyp keldi jáne úreı týǵyzdy.

«Men taǵy bir márte ıASJTSh-ǵa áli de qol qoı­maǵan jáne ratıfıkatsııalamaǵan barlyq elderdiń kóshbasshylaryn ony keshiktirmeı oryndaýǵa sha­qy­ramyn. Men olardy qaıta qalpyna keltirý múm­kin emes, barynsha lastanǵan ıadrolyq synaq aımaq­taryna baryp, áli kúnge deıin sonyń zardabyn tartyp júrgendermen áńgimelesip qaıtýǵa shaqyramyn. ıAdrolyq synaqtardyń adam jáne qorshaǵan ortaǵa tıgizgen zardaptary bul kóshbas­shylardy qajetti qadamdar qabyldaýǵa ıtermeleýi tıis.

ıAdrolyq synaqtardyń jańǵyryǵy 50 jyldan astam ýaqyt boıy radıatsııanyń taralý zardaptarymen adamdar amalsyz kúresip kele jatqan Qazaq­stan­da óte jaqsy estiledi. Bul elge qandaı qurmet te laıyq, Qazaqstan ıadrolyq synaqtardy ótkizýge soń­ǵy núkte qoıýdy júzege asyrýǵa yqpal etetin ıAdrolyq synaqtarǵa qarsy halyq­ara­lyq is-qımyl kúnin belgileýdi usyndy - jáne bul usynys 2009 jyly BUU Bas Assambleıasynda biraýyzdan qabyldandy. Kúnniń osylaı atalýy az ýaqyt ishinde ıadrolyq qarýdan azat álem qurý maqsatyn ilgeriletýge baǵyttalǵan syndarly bastama boldy»,-deıdi Pan  Gı Mýn.