ÁLEM APTA ІShІNDE: Sırııa janjaly: jańa bastamalar jańa úmitke jeteleıdi

Álemniń kóshbasy memleketteriniń arasyndaǵy basty daýǵa aınalǵan jaıt 21 tamyzda Damaski mańyndaǵy qalada hımııalyq shabýyldyń jasalýy bolatyn. Transatlantıkalyq toptyń basty oıynshylary AQSh, Kanada, Frantsııa, Ulybrıtanııa qarýdyń tyıym salynǵan túrin qoldaný jaýapkershiligin sırııalyq rejimge ári prezıdent Bashar Asadtyń ózine júktegen bolatyn. Bul elder Sırııadaǵy shıelenisken ahýaldy retteýdiń jalǵyz joly áskerı operatsııa júrgizý degen ustanym tóńireginde toptasqan. Degenmen, birqatar basqa memleketter, atap aıtqanda, Reseı men Qytaı BUU múshesi retinde mundaı qadamǵa veto qoıý quqyǵyn paıdalanyp, janjaldy tek qana suhbattastyq arqyly sheshý qajet, al hımııalyq qarý qoldaný faktisin tyńǵylyqty tergeý qajet dep sanaıdy.

Sońǵy 2 apta boıy Sırııaǵa soǵys operatsııa júrgizý máselesi kún tártibinen túspeı, kúdik kúsheıe tústi - taıaý saǵattyń ishinde shabýyl bastalady degen aqparattar da dúrkin-dúrkin jarııa etilip otyrdy. Aq úı josparyna sáıkes shabýyl AQSh Áskerı-teńiz kúshteriniń kemelerinen jiberilgen qanatty zymyrandardyń naqty soqqy jasalýy tıis bolatyn. Sonymen qatar B-52 dáne B-2 strategııalyq bombolaýshy ushaqtarmen de shabýyldaý qarastyrylǵan-dy. Mundaı shabýyldar serııasy Asad kúshin joıýmen qatar oppozıtsııa kúshterine Damaskini basyp alý jáne búkil ınfraqurylymdy baqylaýyna qaratý úshin múmkinshilikti de berer edi.

Degenmen de osy apta ishinde áskerı soqqy stsenarııin jaqtaýshylar úshin tosynnan problemany sheshýdiń jańa nusqasy týyndady. Dúısenbi kúni AQSh-tyń Memlekettik hatshysy Djon Kerrı janjaldy retteýdiń ońtaıly tásilderiniń biri retinde Damaskiniń hımııalyq qarýdan tartý múmkindigi bola alatyndyǵyn aıtyp qaldy. Alaıda, sál keıinirek, AQSh-tyń syrtqy ister mınıstrligi bul aqparatty asyǵys joqqa shyǵaryp, bul tek rıtorıkalyq boljam bolǵandyǵyn habarlap, aqtalýǵa tyrysty.

Árıne, mundaı usynysty qalt jibermegen Reseı ony túrlendirip, reseılik bastamaǵa aınaldyryp jiberdi. Naqty aıtqanda, bir-eki kúnniń ishinde-aq qarýdy halyqaralyq kúshter baqylaýyna berý, Sırııany hımııalyq ýlandyrǵysh zattardy ázirleýge jáne qoldanýǵa tosqaýyl qoıý týraly konventsııaǵa qosylýǵa shaqyrý týraly usynys qamtylǵan «reseılik bastama» daıyndaldy. Odan qutqarylýdyń sońǵy úmitin baıqaǵan Damask birneshe saǵattyń ishinde-aq jańa shartty qabyldaýǵa daıyn ekendigin resmı jarııa etti. Ahýaldyń beıbit arnada órbýine yqpal etýge RF Prezıdenti Vladımır Pýtın de umtylyp, «The New York Times» gazetinde maqalasyn jarııalaý arqyly amerıkandyqtarǵa úndeý jasady.

Jańa bastamaǵa kóptegen elder, onyń ishinde Germanııa, Frantsııa, Iran, Ulybrıtanııa, Japonııa, sonymen qatar Qazaqstan da qoldaý bildirdi. BUU, NATO ShYU, Arab memleketteri lıgasy syndy halyqaralyq uıymdar da ózderiniń qyzyǵýshylyq tanytyp otyrǵandyqtaryn qýattady.

Vashıngton da budan tys qalǵan joq. Bastamany eskergen AQSh Prezıdenti Barak Obama hımııalyq shabýyldy zerdeleýge qatysty BUU ınspektorlarynyń sheshimin kútýge daıyn ekendigin málimdeı otyryp, Kongreske Sırııa boıynsha daýys berýdi keıinge shegere turý jaıynda ótinish jasady. Degenmen ol áli de bolsa BUU-ny oraǵytyp, Sırııaǵa soqqy jasaý múmkinshiligin joqqa shyǵarmaıdy. Mundaı stsenarıı eger Sırııa hımııalyq qarý boıynsha óz mindettemesin oryndamaǵan jaǵdaıǵa daıyn tur.

Osy saǵattarda BUU Qaýipsizdik Keńesinde Sırııa boıynsha qarar jobasyna Parıj, Vashıngton jáne London engizgen ózgeristerge baılanysty konsýltatsııa ótýde.

Qujat Sırııa bıliginen hımııalyq ýlandyrǵysh zattar saqtalatyn oryndarǵa shekteýsiz kirý múmkinshiligin jáne halyqaralyq mamandarǵa kez kelgen qoımany jospardan tys tekserý quqyǵyn berýdi talap etedi. Damaski mundaı mindettemelerdi oryndamaǵan jaǵdaıda da QHR men RF-niń tabandap turýynyń nátıjesinde áskerı aralasý týraly tarmaq alynyp tastalady dep kútilýde.

Baıqaýshylardyń paıymynsha, qazirgi tańdaǵy ahýalǵa oraı Sırııa boıynsha kún tártibi ózgerdi. Bul yqtımal soqqy merzimin keıinge ysyrýǵa múmkinshilik jáne beıbit suhbatty jalǵastyrý úshin jańa reńk berdi. Áskerı operatsııany jaqtaýshylar óz ustanymdaryn jańartýǵa májbúr ári syrttan kıligý úshin laıyqty dáıekter izdeýge tyrysýda.