ÁLEM APTA ІShІNDE: Sırııa janjaly - óńirdegi jergilikti qaqtyǵystar múmkindigi

Osy apta ishindegi barynsha kórsetkishi joǵary tezısterdiń biri Túrkııa úkimetiniń basshysy Taıyp Erdoǵannyń Ankara Sırııamen soǵysty qalamaıtyndyǵyn, biraq elder arasyndaǵy áskerı qaqtyǵysty da joqqa shyǵarmaıtyndyǵyn jarııa etken ekiushty málimdemesi bolyp qalatyn shyǵar, sirá.

Onsyz da kúrdeli ahýal qalyptasyp otyrǵan elder arasyndaǵy óte tartysty qarym-qatynasqa Sırııa tarabynyń túrik aýmaǵyn atqylap, sonyń saldarynan beıbit turǵyndar, onyń ishinde sábıdiń qaza tabýy shıelenisti arttyra tústi.

Sırııa basshylyǵynyń bul oqıǵaǵa baılanysty resmı keshirim surap, kinálilerdi tabýǵa ýádeni úıip-tógýine qaramastan Ankara bul kúnderi sheshimdi qadamdarǵa bardy. Osy aptada Túrkııa parlamenti elden tysqary aýmaqta ulttyq qarýly kúshterdi qoldaný múmkindigi týraly qujat jobasyn maquldady. Bul is júzinde sırııalyq shıeleniske qatysty Ankaranyń birjaqty is-qımyl jasaýyna múmkindik beredi.

Sarapshylardyń atap ótýinshe, qabyldanǵan sheshimge sáıkes, úkimet úshinshi el tarabynan basqynshylyq shabýyl oryn alǵan kezde qarymta is-qımyldardyń árbir josparyn parlamenttiń maquldaýyn qajet etpeıtin bolady. Budan bólek Túrkııa múddesine oraı shabýyl jasaý úshin basqa da múddeli taraptarmen koalıtsııaǵa kirý Ankaranyń atqarýshy bıliginiń prerogatıvi bolyp qala beredi.

Belgili bolyp otyrǵanyndaı, sársenbi kúni keshkisin Sırııa taraby Túrkııaǵa artıllerııalyq snarıadtar jaýdyryp, eldiń ońtústik-shyǵysyna jarylǵan bombalardyń saldarynan 5 adam qaza taýyp, 11 adam jaralanǵan edi.

Qazannyń 3-inen 4-ine qaraǵan túnde Túrkııa Sırııaǵa qarsy jaýap retinde artıllerııadan oq jaýdyrdy. Túrik úkimeti taratqan málimdemede: «túrik artıllerııasy urystar júrgizý erejesine sáıkes, túrik radarlary anyqtaǵan nysandarǵa oq jaýdyrdy», - delingen. Apta sońynda sırııa shekarasyna túrik tankileri, zymyrandyq batareıa men artıllerııanyń qosymsha kúshteri shoǵyrlana bastaǵandyǵy belgili boldy.

Túrik-Sırııa shekarasynda oryn alyp otyrǵan ahýalǵa baılanysty NATO otyrysy ótti. Soltústikatlantıkalyq alıans Sırııanyń is-qımylyn kinálap, onyń basshysy Bashar Asadty «halyqaralyq quqyq normalaryn aıaqasty etýdi doǵarýǵa» shaqyrdy.  Olar sondaı-aq Damaskini óz áskerleriniń is-qımyldaryn baqylaýǵa qabiletsiz dep aıyp taqty. NATO uıymdaǵy óz múshesine qoldaý bildiretindigin ashyq aıtyp, óz odaqtastaryna qarsy mundaı basqynshylyq is-qımyldardy shuǵyl arada doǵarýdy talap etti. Bul rette sırııalyq bıliktiń halyqaralyq quqyq erejelerin buzýshy retinde sıpattalǵandyǵyn atap ótken oryndy.

Mundaı ustanymdy Eýropalyq odaq ta qoldap otyr. EO-nyń syrtqy ister jáne qaýipsizdik saıasaty jónindegi joǵary ókili Ketrın Eshtonnyń málimdemesinde EO-nyń sırııalyq áskerdiń túriktiń Akchakal shekara mańy qalasyna oq jaýdyrýyn túbegeıli aıyptaıtyndyǵy basa aıtylǵan.

Sonymen qatar Eýropalyq odaq bul oqıǵanyń sırııalyq daǵdarystyń kórshiles elderge de qaıǵyly ári qaýipti áser etetindigin kórsetip otyrǵandyǵyn basa aıtyp otyr.  Degenmen taraptardy barynsha ustamdy bolýǵa ári zorlyq-zombylyqty tez arada toqtatýǵa da shaqyrady.

Sırııadaǵy ahýal áli de bolsa Taıaý Shyǵystaǵy eń basty problema bolyp otyr. Ázirshe bir-birine qarama-qarsy turǵan taraptardyń eshqaısy da jaǵdaıdy retteýdiń tıimdi sharttaryn daıyndaı alǵan joq.

Sheteldik memleketter qatysa bastaǵan oqıǵalar jalǵasyp, sırııalyq janjaldyń jańa bólshegine aınalyp keledi.

Óńirlerdegi elder jyldarǵa sozylǵan jergilikti soǵystyń jalynyn sý búrkip sóndire ala ma? Mine bul áli de bolsa eń basty saýal bolyp qalyp otyr.