ÁLEM APTA ІShІNDE: Reseıdegi oppozıtsııanyń jappaı sherýleri - áleýet taýsyldy

Degenmen, barlyq jerde de, Reseıdiń túpkirinen sonaý qııandaǵy Vashıngtonǵa deıingi aralyqta da onyń nátıjesi belgili bolǵanymen Reseıdiń keleshektegi ishki saıası jaǵdaıy zor qyzyǵýshylyq týdyrdy.

Málim bolǵandaı, RF Úkimetiniń basshysy Vladımır Pýtın basqa 4 kandıdatty basymdyqpen shań qaptyryp ketken bolatyn. Sársenbi, 7 naýryz kúni prezıdenttik saılaýdyń sońǵy nátıjelerin shyǵarǵan RF Ortalyq saılaý komıssııasy 63,3 paıyz daýys jınaǵan V.Pýtındi memleket basshysy tanydy. Oǵan 45 mılıon 602 myń 75 saılaýshy óz daýysyn bergen. Saılanǵan Prezıdenttiń ulyqtaý rásimi mamyrdyń 7-sine belgilengen.

Jeńimpazdy alǵashqylardyń biri bolyp TMD elderiniń basshylary quttyqtady. Eýropalyq birqatar memleketterdiń de basshylary da bul quttyqtaýǵa qosyldy. Tek AQSh Prezıdenti ǵana V.Pýtınge qońyraý shalýǵa asyǵa qoıǵan joq. Barak Obama óziniń bolashaq áriptesiniń telefon nómirin juma, 8 naýryz kúni ǵana terdi. Aq úı tarapy bul jaıtqa erekshe mán bermeýge shaqyrǵanymen kópshilik ony álemdik demokratııa qundylyqtaryn saqtaýshylarǵa ózindik belgi retinde baǵalaýda.

Eýropa keńes Parlamenttik Assambleıasy men EQYU-nyń ókilderi júristerinen jańylmaı daýys berý qorytyndysyna oraı synı eskertpeler jasady. EQYU tolyqtaı alǵanda nátıje kúdik týdyrmaıtynyn atap ótip, degenmen daýys berý jáne nátıjelerdi sanaý barysyndaǵy zań buzýshylyqtar týraly ótinishterdi tyńǵylyqty tekserýge shaqyrdy. Reseıde ótken saılaýda barlyq kandıdattarǵa birdeı jaǵdaı jasalmaǵandyǵy basa aıtyldy. Al Eýropa keńesi Parlamenttik Assambleıasy V.Pýtın BAQ-ta óz qyzmetin kórsetýde zor basymdyqqa ıe boldy dep sanaıtyndyǵyn málim etti. Sonymen qatar saılaýshylardyń tańdaý jasaýyna shekteý boldy, al saılaýaldy naýqan barysynda ádildik jetispedi dep sanaıtyndyqtaryn jarııalady. 

Dúısenbi, 5 naýryzda Reseıdiń iri qalalary Máskeý men Sankt-Peterborda, sondaı-aq eldiń óńirlerinde bılikti qoldaýǵa arnalǵan sherýler ótti. Sonymen bir mezette oppozıtsııalyq qoǵamdyq aktsııalar da uıymdastyryldy.

Aptanyń alǵashqy kúnderinde-aq Máskeýde shamamen 16 sherý josparlansa, onyń basym bóligi kremldik saıasatty qoldaý baǵytynda boldy. Bundaı iri sherýlerdiń ekinshisine (birinshisi saılaý kúni ótken bolatyn) Manej alańynda ótken aktsııaǵa RF Іshki ister mınıstrliginiń málimetteri boıynsha 15 myń adam qatysqan. Sherýge RF Memlekettik dýmasyndaǵy «Edınaıa Rossııa» fraktsııasynyń depýtattary da qatysty. Minberden V.Pýtındi qoldaý baǵytyndaǵy urandar aıtylyp, sóz sóıleýshiler  prezıdenttik saılaýdyń ádil ári ashyq ótkendigin málimdedi.  

Oppozıtsııanyń qarymta iri sherýi Máskeýdiń Pýshkın alańynda ótken «Ádil saılaý úshin» atty kezekti aktsııa boldy. Resmı derekterge sáıkes, sherýge shamamen 14 myńǵa jýyq adam jınalǵan. Sóz sóılegender qatarynda júıeden tys oppozıtsııanyń iri ókilderi, belsendi azamattar jáne mádenıet qaıratkerleri boldy. Sherýge RF prezıdenttik saılaýynda kandıdat bolǵan Mıhaıl Prohorov ta qatysty. Ol sol jerde óziniń partııasyn qurýǵa daıyn ekendigin málimdedi. Máskeýde ótken bunyń aldyndaǵy jappaı aktsııalarǵa qaraǵanda bul sherýde úzdiksiz qarsylyq aktsııasy men sherý resmı aıaqtalǵannan keıin de alańnan ketýge qarsylyq tanytqan shamamen 250 belsendiniń tutqyndalýymen aıaqtaldy.

Reseıde oppozıtsııalyq kúshterdiń Jańa Arbatta 10 naýryz kúni ótedi dep belgilengen ekinshi aktsııasyna, «Ádil saılaý úshin» mıtıngisine aıtarlyqtaı zor nazar aýdaryldy. Uıymdastyrýshylar aktsııaǵa 50 myń adam óziniń qatysatyndyǵyn qýattady dep jarııalady.  Degenmen is júzinde sherýge shamamen 15 myń adam qatysty. Kútilgendeı-aq, oppozııa qataryndaǵy sol baıaǵy tulǵalar sóz sóıledi. Biraq ta ótken saılaýǵa táýelsiz baıqaýshy retinde tikeleı qatysqandar da minberge kóterilip, óz oılarymen bólisýge múmkindik aldy.

Tolyqtaı alǵanda sherý barysynda  minberge kóterilip sóz sóılegender shartty túrde taqyryptyq bloktarǵa bólindi. Atap aıtqanda, prezıdenttik saılaýdaǵy zań buzýshylyqtar, sondaı-aq jekelegen tutqyndalǵandar men sottalǵandarǵa qatysty qoldaý bildirildi. Minberden sóz sóılegenderdi jınalǵandar «Reseı azat bolady», «Reseı Pýtınsiz», «Bul jerdi kim bılik - bul jerde biz bılikpiz», «Jańa saılaý - jańa bılik» dep urandata qostap otyrdy. Eki saǵatqa jýyq ýaqytqa sozylǵan sherý aıtarlyqtaı qaterli qaqtyǵyssyz aıaqtalyp, sherýden keıin de is-áreketterin odan ári jalǵastyrmaq bolǵan shamamen 25 adam ustaldy.  

Ázirshe uıymdastyrý komıteti «Ádil saılaý úshin» uranymen josparlanǵan jańa aktsııa týrasynda eshqandaı málimdeme jasap otyrǵan joq. Tek oppozıtsıoner Sergeı Ýdaltsov qana óziniń sóılegen sózinde Reseıdegi parlamenttik jáne prezıdenttik saılaý nátıjelerimen kelispeıtinderdi 1 mamyrda Máskeýde aýqymdy sherý uıymdastyrýǵa shaqyrdy jáne ol atalǵan sharaǵa 1 mıllıon adam jınaýǵa nıettenip otyr.

Buǵan qosa, táýelsiz sarapshylardyń jáne oppozıtsııanyń birqatar ókilderiniń moıyndaýynsha, Reseıde qarsylyq sherýleriniń belsendiligi aıtarlyqtaı tómendep bara jatqandyǵy baıqalady. Bundaı teorııa dúısenbi kúniniń ózinde, Pýshkın alańyndaǵy sherý aıaqtalǵanda da týyndaǵan bolatyn. Shara sherýge qatysýǵa kelgenderdiń arasyndaǵy múddeniń bir-birimen sáıkes kelmeıtindigin kórsetti. Bireýleri (olardyń arasynda solshyldar, ýltraońshyldar, ultshyldar jáne OMON-nyń qatysýymen ótetin turaqty aktsııalarda ábden shynyqqandar bar) sońyna deıin kúresýge daıyn jáne quqyq qorǵaýshylarmen kıkiljińge esh saspastan-aq barady. Basqalary, ıaǵnı basym bóligi (negizinen orta sanattan shyqqan qarapaıym jergilikti adamdar) tek tyńdarman bolýǵa nıet tanytqanymen, ustalýǵa ári tutqyndalýǵa boı aldyrmaıdy.  

Aıtpaqshy, budan biraz buryn kóptegen saıasattanýshylar «Ádil saılaý úshin» qozǵalysynyń «Biz - qarsymyz» tezısi aıasynda ǵana adamdardy biriktiretin óziniń mazmundyq shegi bar ekendigin kórsetken bolatyn. Degenmen qazirgi tańda ol ózin is júzinde túgesti. Birinshiden, bılik olardyń daýysyn estidi, túzetý engizdi jáne memlekettik isterge azamattyq qoǵamnyń qatysýyn damytýǵa daıyn ekendikterin málimdedi. Ekinshiden, oppozıtsııalyq kúshter jáne olardyń sońyna ergender burmalaýshylyqqa qarsy alǵash sherý uıymdastyrǵan 3 aıdan bergi ýaqytta naqty problemalardy sheshýge baǵyttalǵan qandaıda bir jasampaz ıdeıany ázirleı alǵan joq. Úshinshiden, bul qozǵalystyń naqty bir ǵana kóshbasshysy joq jáne de ondaı rólge qandaı da bireýlerdiń usynylýyn narazylyq tanytýshy buqara qoldaı qoıýy ekitalaı.

Keshegi sherý burmalaýshylyqqa qarsy bas kóterýlerdi uıymdastyrǵan kúshterdiń tóńkeristi qalamaıtyndyǵyn taǵy bir márte kórsetip otyr. Jınalǵan 15 myń adamnyń tek úsh júzi ǵana bılikke baǵynbaýǵa shaqyrǵan urandarǵa ilesip, Pýshkın alańyndaǵy sanktsııalanbaǵan sherýge bardy. Saıası belsendilik barynsha kórinis tapqan qysqy maýsym aıaqtaldy, al oppozıtsııany shynaıy biriktire alatyn ıdeıa týyndaǵan joq. budan ári ne bolatynyn ýaqyt kórsetedi. Degenmen, mıllıon tipti 20 myń adam jınaý ıdeıasy qazirdiń ózinde saǵymdaı buldyraıdy.